|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Umowa zawarta dla pozoru jest nieważna
Paweł Zaczek
aplikant prokuratorski Mój dłużnik zawarł umowę sprzedaży nieruchomości. Mam podstawy sądzić, że jest to umowa fikcyjna w celu ukrycia majątku sprzedającego przede mną. Czy taka umowa jest ważna? O takiej umowie mówimy, że została zawarta dla pozoru. Pozorność jest wadą oświadczenia woli, która powoduje bezwzględną nieważność czynności prawnej. Wady oświadczenia woli powstają, gdy występuje brak zgodności między wolą (wewnętrzne przekonanie) danej osoby i oświadczeniem tej woli na zewnątrz. Ich skutkiem jest nieważność albo możliwość pozbawienia skuteczności oświadczenia woli. Bezwzględnie nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.), czyli bez zamiaru wywołania skutków prawnych (pozorność zwykła) lub z zamiarem wywołania skutku innego, niżby to miało wynikać z treści pozornej czynności prawnej (pozorność kwalifikowana). Warunkiem zaistnienia tej wady oświadczenia woli jest świadomość niezgodności dokonanej czynności z wolą osoby składającej oświadczenie oraz ujawnienie tego wobec adresata, akceptującego taki stan rzeczy. Łączy się to z zamiarem wprowadzenia innych osób lub organów w błąd. WAŻNE
To, że oświadczenie woli jest złożone dla pozoru, oznacza, że strona je składająca stara się wywołać u osób trzecich przekonanie, że ma rzeczywisty zamiar wywołania skutków prawnych objętych symulowaną czynnością prawną. Umowa, o której mowa w pytaniu, jest przykładem pozorności zwykłej (jest to fikcyjna umowa sprzedaży nieruchomości, którą strony zawierają przed notariuszem, między sobą umawiając się, że nie wywoła ona żadnych skutków prawnych). Umowa taka ma służyć np. ukryciu majątku "sprzedającego" przed wierzycielami. O pozorności kwalifikowanej mówimy, gdy np. pod umową sprzedaży nieruchomości strony ukryją darowiznę nieruchomości, aby w przyszłości nie trzeba było uwzględniać tej darowizny przy dziale spadku. WARTO WIEDZIEĆ
Czynność prawna pozorna, wyrażająca pozorne oświadczenie woli, nieukrywające innej czynności prawnej nie wywołuje między stronami skutków prawnych, gdyż jest nieważna w świetle art. 83 § 1 k.c. Pozorność jest zatem wadą oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego, aby oświadczenie nie wywołało skutków prawnych. Oświadczenie woli stron nie może wtedy wywoływać skutków prawnych odpowiadających jego treści, ponieważ same strony tego nie chcą. (Wyrok SN z 23 czerwca 1986 r., sygn. akt I CR 45/86) Na marginesie dodam, że sprawa jest prosta, gdy mamy do czynienia z pozornością zwykłą. Natomiast w przypadku pozorności kwalifikowanej nieważna jest czynność pozorna, ale czynność ukryta może być ważna, jeżeli strony zawierając czynność pozorną dopełniły wszystkich wymogów dotyczących czynności ukrytej, w tym zwłaszcza formy tej czynności. W przypadku pozorności kwalifikowanej czynność pozorna jest bezwzględnie nieważna, ale czynność ukryta może być ważna, gdy strony dokonujące czynności pozornej dopełniły wszystkich niezbędnych zabiegów formalnych i materialnych potrzebnych dla prawidłowego zawarcia umowy ukrytej. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności (art. 83 § 1 zd. 2 kodeksu cywilnego; dalej: k.c.). SKUTKI POZORNOŚCI Oświadczenie woli dotknięte błędem pozorności jest z mocy prawa (ex lege) bezwzględnie nieważne. Wówczas czynność prawna od momentu jej dokonania nie wywołuje żadnych skutków prawnych i nie ma możliwości przywrócenia jej ważności (konwalidowania). Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze (art. 83 § 2 k.c.). Przepis ten chroni osobę trzecią będącą w dobrej wierze, gdy odpłatnie nabyła ona prawo lub została zwolniona od obowiązku, jednocześnie działając w zaufaniu, że oświadczenie woli nie zostało złożone dla pozoru. WAŻNE
Na nieważność czynności prawnej pozornej może powołać się każdy - również osoba, która złożyła pozorne oświadczenie woli. Zarówno pozorność czynności prawnej, jak i fakt ukrycia pod nią innej czynności mogą być dowodzone w postępowaniu wszelkimi możliwymi środkami dopuszczonymi przez prawo (przesłuchanie stron, świadkowie, dokumenty). Oświadczeniu woli złożonemu na serio przez stronę stosunku prawnego musi towarzyszyć rzeczywista wola wywołania skutku prawnego. Oświadczenie woli nie na serio jest takim oświadczeniem woli, które ze względu na okoliczności, w jakich zostało złożone, nie może zostać odczytane jako zmierzające do wywołania skutku prawnego (np. nauczyciel podający przykłady podczas wykładu).
PODSTAWA PRAWNA
To warto wiedzieć...
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
