Doradca Podatnika 15-16/2007 Podatek dochodowy

Sławomir Dziudzik
doradca podatkowy

W jaki sposób obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy w sytuacji, gdy w trakcie roku podatkowego sporządzamy remanent?

Prowadzenie uproszczonej księgowości, jaką jest podatkowa księga przychodów i rozchodów, w wielu przypadkach nastręczać może więcej problemów niż księgowość pełna. Niejednokrotnie kilka przepisów jednej lub wielu ustaw należy połączyć, aby uzyskać odpowiedź na proste, wydawałoby się, pytanie.

Do takich, z pozoru prostych, zagadnień należy sposób obliczenia podatku dochodowego wtedy, kiedy naczelnik urzędu skarbowego zarządził sporządzenie remanentu w trakcie roku podatkowego. Największą trudność przedsiębiorcom sprawia wówczas obliczenie zaliczek na podatek w miesiącach następujących po miesiącu, na koniec którego sporządzony był remanent.


Niektórzy podatnicy, chcąc mieć lepszy obraz prowadzonej działalności, sporządzają remanenty na koniec każdego miesiąca. Inni zmuszeni są do tego decyzją naczelnika urzędu skarbowego.

W takich sytuacjach dochód ustala się zgodnie z przepisem zawartym w art. 44 ust. 2 zdanie drugie ustawy o PIT. Przepisy te stanowią, że dochód powinien być wtedy obliczony według reguł wynikających z art. 24 ust. 2 ustawy o PIT, czyli dochodem z działalności jest różnica między przychodem a kosztami uzyskania powiększona o różnicę między wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę między wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.


W następnych miesiącach, aby prawidłowo obliczyć dochód osiągnięty od początku roku, należy do dochodu obliczonego z uwzględnieniem różnic remanentowych dodać różnicę między przychodem a kosztami uzyskania tych przychodów za następne miesiące.

Zaliczkę za kolejne miesiące, w myśl art. 44 ust. 3 pkt 3 ustawy o PIT, ustala się w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za miesiące poprzedzające.


Analizując powyższy przykład, łatwo dojść do wniosku, że w praktyce, podczas ustalania wysokości zaliczki za któryś z miesięcy następujących po miesiącu, w którym naczelnik nakazał sporządzenie remanentu, postępowanie podatnika może być dwojakie:

• do dochodu obliczonego z uwzględnieniem różnicy remanentowej podatnik dodaje dochód za kolejne miesiące i od tak obliczonego dochodu ustala wysokość zaliczki
• do dochodu za wszystkie miesiące od początku roku dodaje różnicę remanentową obliczoną na dzień sporządzenia remanentu i od tak obliczonego dochodu ustala wysokość zaliczki (sposób ten jest zdecydowanie lepszy, jeśli księgi prowadzimy za pomocą programu komputerowego).

Prawidłowe obliczenie dochodu i ustalenie wysokości zaliczek w sytuacji, gdy naczelnik urzędu skarbowego nakazał sporządzenie remanentu w trakcie roku podatkowego nie jest trudne.

Łatwo jednak "zapomnieć" o fakcie sporządzenia remanentu i obliczonego w związku z tym dochodu. Bardzo interesująco wygląda analiza sytuacji, kiedy podatnik zdecyduje o comiesięcznym sporządzaniu remanentu. Zaliczkę na podatek dochodowy należy wówczas obliczyć również z uwzględnieniem różnic remanentowych.

Powstaje teoretyczna wątpliwość, o jaką różnicę remanentową chodzi - czy ma to być każdorazowo (w każdym miesiącu) różnica między remanentem na koniec tego miesiąca a remanentem sporządzonym na początek danego miesiąca, czy też różnica między remanentem na koniec danego miesiąca a remanentem początkowym na dzień 1 stycznia. Podczas analizy powyższych danych należy pamiętać, że remanent na koniec miesiąca jest jednocześnie remanentem początkowym w następnym miesiącu.

Kolumna 3 zawiera wartości obliczonych remanentów w poszczególnych miesiącach przy uwzględnieniu różnic remanentowych dla tych miesięcy. Kolumna 4 to zestawienie dochodów będących sumą dochodów z kolejnych miesięcy, z uwzględnieniem różnic remanentowych dla poszczególnych miesięcy.

Kolumna 5 to zestawienie obliczonych jako suma dochodów z poszczególnych miesięcy bez różnic remanentowych oraz różnicy remanentowej będącej różnicą między remanentem na koniec danego miesiąca a remanentem początkowym u podatnika.

Obliczony w każdym z tych trzech przypadków dochód od początku roku jest identyczny. Oznacza to, że od podatnika zależy sposób jego obliczenia i uwidocznienia tego obliczenia w prowadzonych księgach.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.