|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Przykładowe czynności kontrolne i sposób ich dokumentowaniaMagdalena Kowalczyk
doktorantka na Wydziale Prawa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Podczas przeprowadzania kontroli zarówno podatkowej, jak i skarbowej organ może dokonywać różnego rodzaju czynności kontrolnych. Zasadniczo może to być wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W praktyce jednak organy najczęściej obok analizy dokumentacji podatkowej przeprowadzają dowody pośrednie - oględziny, przesłuchania świadków i zasięgnięcie opinii biegłych specjalistów w danej dziedzinie. W związku z tym, że są to najpowszechniejsze czynności kontrolne, warto poznać zasady, jakie obowiązują przy ich przeprowadzaniu podczas kontroli. W toku postępowania o charakterze kontrolnym powstaje konieczność dokonywania czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. Ustawa o kontroli skarbowej nie zawiera przepisów wskazujących na poszczególne czynności postępowania kontrolnego, art. 31 ust. 1 stanowi, iż w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.), a więc te same, które stosują urzędy skarbowe podczas przeprowadzania kontroli podatkowych. Prowadzący postępowanie mogą dokonywać dowolnych czynności kontrolnych, pod warunkiem że służyć one będą realizacji celu postępowania kontrolnego i będą mieścić się w zakresie upoważnienia oraz postanowienia o wszczęciu postępowania. Czynnością kontrolną może być w zasadzie wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. Czy można dokonać oględzin podczas kontroli Oględziny należą do podstawowych dowodów pośrednich uregulowanych w Ordynacji i mają zastosowanie zarówno podczas postępowania podatkowego, jak również kontrolnego. Oględzinom może zostać poddane to, co podlega zbadaniu za pomocą dostępnych człowiekowi zmysłów (węchu, smaku, słuchu, dotyku, wzroku). Przeprowadzenie oględzin może nastąpić w każdym miejscu. Istota oględzin polega na bezpośrednim zbadaniu osoby, nieruchomości, rzeczy ruchomej lub miejsca przez właściwy organ w celu dokonania spostrzeżeń mających znaczenie dla sprawy będącej przedmiotem postępowania. WAŻNE
Do skuteczności oględzin jest potrzebne zawiadomienie kontrolowanego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tej czynności. Dokonujący oględzin powinien sporządzić z nich protokół i przedstawić go do podpisu kontrolowanemu. Przepisy dotyczące sporządzania protokołu nie przewidują możliwości sanowania (poprawiania) wad tego dokumentu. W razie naruszenia wymagań wynikających z przepisów, oględziny powinny być przeprowadzone ponownie i obligatoryjnie zakończone protokołem, sporządzonym zgodnie z prawem. Przesłuchanie świadka podczas postępowania kontrolnego Przesłuchanie świadka i strony należy do pośrednich, osobowych środków dowodowych uregulowanych w Ordynacji. W celu przesłuchania świadka należy go wcześniej wezwać pisemnie. W sprawach uzasadnionych ważnym interesem adresata lub gdy stan sprawy tego wymaga, można dokonać takiego wezwania telegraficznie lub telefonicznie oraz przy użyciu innych środków łączności. Wezwanie takie powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i terminie. WAŻNE
Wezwanie powinno zawierać nazwę i adres organu wzywającego, imię i nazwisko osoby wzywanej, wskazanie, w jakiej sprawie i jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana, czy powinna stawić się osobiście lub przez pełnomocnika, czy może złożyć wyjaśnienia lub zeznania na piśmie, termin, do którego żądanie powinno zostać spełnione, albo dzień i miejsce oraz godzinę zgłoszenia się osoby wezwanej lub jej pełnomocnika, skutki prawne niezastosowania się do wezwania. Wezwanie powinno być podpisane z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby podpisującej. Przesłuchanie odbywa się w formie ustnej lub, wyjątkowo, pisemnej. Podczas przesłuchania nie należy zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treść odpowiedzi, wpływać na wypowiedzi przesłuchiwanej osoby za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej, stosować hipnozę albo środki chemiczne lub techniczne wpływające na procesy psychicznie albo mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu w związku z przesłuchaniem. Nie mogą być świadkami osoby niezdolne do postrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń - ocenia to organ prowadzący postępowanie. Niezdolność ta musi być trwała, gdyż można powołać na świadka osobę, która przejściowo nie miała określonych zdolności. Zdolność do bycia świadkiem mają w ograniczonym zakresie osoby obowiązane, w myśl ustawy z 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych, do zachowania tajemnicy państwowej i służbowej na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy, oraz duchowni prawnie uznanych wyznań, co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi. Ograniczenie zdolności do występowania jako świadek dla duchownych dotyczy wyznań, które w Polsce uregulowane są stosowną umową międzynarodową albo ustawą. Z ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych mogą wynikać również inne ograniczenia zdolności do występowania jako świadek niektórych osób. WAŻNE
Zakaz powołania na świadka osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy państwowej lub służbowej na okoliczności objęte tajemnicą ma charakter względny, gdyż możliwe jest, dla celów postępowania, wyjątkowe zwolnienie od niej i przesłuchanie takich osób. Prawo odmowy składania zeznań w charakterze świadka przysługuje małżonkowi strony, wstępnym (rodzicom, dziadkom), zstępnym (dzieciom, wnukom), powinowatym pierwszego stopnia (teściom, zięciowi, synowej) oraz osobom pozostającym w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo to trwa po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Ponadto osobie przesłuchiwanej przysługuje prawo odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania w przypadku, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność: karną, karną skarbową lub spowodować naruszenie obowiązku zachowania ustawowo chronionej tajemnicy zawodowej. Prawo złożenia zeznań przez te osoby pozostawiono do ich uznania, przy czym inspektor (pracownik organu) przeprowadzający czynność przesłuchania obwiązany jest przed przyjęciem zeznań pouczyć świadka o prawie odmowy zeznań. Trzeba podkreślić, że ocenę prawa odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie ustawodawca pozostawił pracownikowi urzędu przeprowadzającemu czynność przesłuchania. Jeśli osoba wezwana nie może się stawić z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, należy przyjąć wyjaśnienie lub zeznanie albo dokonać czynności w miejscu pobytu tej osoby. Zasadą jest, że świadek ma obowiązek stawiennictwa w siedzibie organu na terenie województwa, w którym mieszka lub przebywa. Organ kontrolujący może jednak korzystać, w sytuacjach gdy chce przesłuchać osobę zamieszkałą na terenie podległym właściwości innego urzędu, z instytucji pomocy prawnej. Przesłuchania dokonuje wtedy, na wniosek organu prowadzącego postępowanie kontrolne, inny organ miejscowo właściwy ze względu na miejsce zamieszkania i pobytu wzywanej osoby. WAŻNE
Świadkowi w związku ze stawiennictwem na wezwanie organu przysługuje zwrot wydatków, które poniósł. Organ zwraca na żądanie świadka koszty podróży i inne należności ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Jednakże żądanie zwrotu poniesionych kosztów należy zgłosić organowi prowadzącemu postępowanie przed wydaniem rozstrzygnięcia, pod rygorem utraty roszczenia. Z czynności przesłuchania świadka sporządza się protokół, który powinien być odczytany i przedłożony do podpisu osobie zeznającej niezwłocznie po złożeniu zeznań. Jeżeli przesłuchiwana była osoba niewładająca językiem polskim, to w takiej sytuacji należy w przekładzie zeznania na język polski wskazać osobę i adres tłumacza, który dokonał przekładu. Tłumacz również powinien podpisać protokół. Pomoc biegłego Kolejnym pośrednim, osobowym środkiem dowodowym uregulowanym w Ordynacji podatkowej jest opinia biegłego. Biegły, zwany również rzeczoznawcą, ekspertem, znawcą, to osoba fizyczna powołana do udziału w postępowaniu dotyczącym innego podmiotu w celu wydania opinii w danej sprawie ze względu na posiadane wiadomości specjalne. Pod pojęciem wiadomości specjalnych rozumiemy takie wiadomości, które pozostają poza wiedzą i doświadczeniem pracowników organów kontrolnych. Powołanie biegłego może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. űądanie strony należy uwzględnić, gdy przedmiotem opinii biegłego jest okoliczność mająca znaczenie prawne dla sprawy, chyba że okoliczność ta została stwierdzona innym dowodem. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych oraz ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, tj. może zadawać pytania i składać wyjaśnienia. WARTO WIEDZIEĆ
Biegły jest "pomocnikiem" organu. Urząd (organ) nie jest związany jego opinią, może się do niej przychylić (w całości lub w części), może również ją odrzucić lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienny, własny pogląd w danej sprawie, oparty na nauce i doświadczeniu. Dowód w postaci opinii biegłego można skutecznie obalić przez dowód przeciwny, np. przez powołanie innego biegłego. Organ obowiązany jest sporządzić protokół z czynności przesłuchania biegłego. Co do zasady, koszty opinii biegłych ponoszą organy. Zakończenie Przedstawione powyżej czynności kontrolne stanowią tylko część środków, jakie posiada organ kontrolny, aby prawidłowego przeprowadzić postępowanie. Są to jednak najbardziej powszechne czynności kontrolne, które niejednokrotnie wraz z przeprowadzonymi dowodami bezpośrednimi z dokumentów umożliwiają kontrolującym ustalenie stanu faktycznego i sporządzenie ostatecznego protokołu pokontrolnego.
Podstawa prawna
WAŻNE
Termin do wniesienia skargi na uchwałę gminy Warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest bezskuteczność wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Jednak skarga wniesiona przed udzieleniem przez organ odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, jest skargą wniesioną po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, jeżeli organ go nie uwzględnił. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny. NSA przypomniał, że w paragrafie drugim art. 53 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały wprowadzone terminy do wniesienia skargi na akty (rozstrzygnięcia), które nie są doręczane skarżącemu. Terminy te dotyczą także wnoszenia skargi na czynności organu. Jak zauważył sąd, chodzi tu o takie akty, które mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa aktem, który strona zamierza zaskarżyć. W tych przypadkach terminy do wniesienia skargi zostały powiązane z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skoro bowiem zaskarżany do sądu akt nie jest wydany w postępowaniu administracyjnym, które przewiduje środki zaskarżenia w tym postępowaniu i nie nakłada na organ obowiązku doręczenia aktu skarżącemu, to skarga do sądu administracyjnego, co do zasady, może być wniesiona po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. I właśnie z tym wezwaniem związane są terminy do wniesienia skargi w tych przypadkach. Pierwszy termin, 30 dni, ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, i biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi. Przedmiotem zaskarżenia w tym przypadku jest akt, a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Drugi termin, 60 dni, ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, i biegnie od dnia wniesienia tego wezwania do organu. W normalnym toku czynności podejmowanych przez skarżącego w celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie. Następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Oznacza to, że w przypadku doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie, przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, zaczyna biec termin 30-dniowy do wniesienia skargi, obliczany od dnia doręczenia odpowiedzi organu, jeżeli skarżący nie wniósł już skargi. W sytuacji gdy skarżący po wezwaniu organu gminy do usunięcia naruszenia nie wyczekuje na odpowiedź organu na wezwanie i wnosi skargę, także można mówić, że wezwanie było bezskuteczne, jeżeli okaże się, że właściwy organ gminy nie uwzględnił tego wezwania. Nawet jeżeli w dniu wnoszenia skargi nie była rozstrzygnięta kwestia, czy wezwanie zostanie, czy nie zostanie uwzględnione. Jeśli bowiem w ostatecznym rezultacie wezwanie to nie zostało uwzględnione, skarga jest wniesiona z dopełnieniem warunku w postaci bezskuteczności wezwania. Bezskuteczność wezwania do usunięcia naruszenia jako wymóg (warunek) wniesienia skargi jest spełniona zarówno wówczas, gdy przed wniesieniem skargi organ udzielił skarżącemu odpowiedzi negatywnej, jak i wówczas, gdy taka negatywna odpowiedź została doręczona skarżącemu później, po wniesieniu skargi albo gdy organ w ogóle nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. (Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07) Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
