Doradca Podatnika 15-16/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jerzy Krotoski
adwokat z poznańskiej Kancelarii Krotoski - Adwokaci

Najnowsze zmiany w kodeksie postępowania cywilnego, obowiązujące od 20 marca br., nakładają kolejne obowiązki na przedsiębiorców i ich profesjonalnych pełnomocników. Jakie najważniejsze skutki dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą niosą z sobą te zmiany?

20 marca tego roku weszła w życie nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Wprowadza ona między innymi zmiany dotyczące postępowania cywilnego w zakresie rozpoznawania spraw gospodarczych, co z oczywistych względów ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców.

Jedną ze zmian mających największe znaczenie praktyczne jest sprecyzowanie sposobu, w jaki sąd powinien doręczać pisma osobie fizycznej będącej przedsiębiorcą. Sądy dotychczas były niekonsekwentne - część z nich uznawała, iż przesyłka wysłana na adres miejsca zamieszkania ujawniony w ewidencji działalności gospodarczej była zawsze doręczona prawidłowo. I to nawet w przypadku, gdy adres ten był już nieaktualny.

Sprawę ostatecznie rozstrzygnął dopiero w ubiegłym roku Sąd Najwyższy, który orzekł, iż była to błędna praktyka (uchwała SN z 8 listopada 2006 r., sygn. akt III CZP 103/06). Ponieważ rozwiązanie to - dosyć wygodne - powszechnie stosowano, ustawodawca zmienił ustawową regulację tej kwestii. Zgodnie z nowymi przepisami skuteczne będzie doręczenie przesyłki osobie fizycznej podlegającej wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej, dokonane na adres w nim ujawniony, nawet gdy będzie on nieaktualny.

Oznacza to, że w takim przypadku sąd może pozostawić przesyłkę w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Fakt ten spowodować może wiele niekorzystnych dla przedsiębiorcy skutków, np. utratę możliwości zaskarżenia niekorzystnego rozstrzygnięcia. W interesie przedsiębiorcy jest, aby dopilnował on, by adres zamieszkania i inne dane ujawnione w ewidencji działalności gospodarczej były zawsze zaktualizowane. Kolejna zmiana w przepisach k.p.c. dotyczy postępowania gospodarczego w sprawach m.in. o roszczenia pieniężne.

Mianowicie wyrok sądu pierwszej instancji z chwilą wydania będzie stanowić tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Moim zdaniem oznacza to, iż niezależnie od zaskarżenia tego orzeczenia przez drugą stronę wierzyciel będzie miał możliwość skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co może znacznie ułatwić ściągnięcie długu. Ustawodawca podkreślił ogromną rolę tzw. zasady koncentracji dowodowej. Nowe dowody muszą być powoływane najpóźniej w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

Przedsiębiorca musi więc na bieżąco informować sąd o wszelkich istotnych dla sprawy okolicznościach. Ograniczenia dotyczą także możliwości zgłoszenia zarzutu potrącenia. Od 20 marca 2007 r. w postępowaniu gospodarczym do kompensaty może być przedstawiona tylko wierzytelność udowodniona dokumentem.

To kolejny powód, dla którego warto zadbać, by nasze należności były pisemnie potwierdzone (chociażby przez pokwitowanie odbioru gotówki). Pozostałe zmiany mają na celu skrócenie czasu rozpoznawania sprawy. Temu ma służyć zakaz zgłaszania nowych roszczeń i powództwa wzajemnego oraz to, że sąd od razu zwróci niekompletne pismo bez wzywania do uzupełniania jego braków. Pamiętać więc trzeba m.in. o tym, by przed skierowaniem sprawy do sądu zawsze wezwać dłużnika do zapłaty, a pismo to dołączyć do pozwu.

Na skutek omówionych tu zmian procedura sądowa w sprawach gospodarczych jest bardziej sformalizowana, a zatem prowadzenie procesu bez pomocy prawnika jest obecnie znacznie trudniejsze.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.