Doradca Podatnika 15-16/2007 VAT

Marek Piotrowski
prawnik,
doradca podatkowy

Ważną zasadą wynikającą z regulacji ustalających warunki opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju jest wyłączenie z tej czynności nabycia, które dokonywane jest przez podatnika korzystającego ze zwolnienia podmiotowego. Tym samym regułą jest opodatkowanie nabywanych towarów podatkiem od towarów i usług obowiązującym w kraju rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów.

Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium kraju należy rozumieć nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz (art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług; dalej: ustawa o VAT).

Jednocześnie regulacja ta znajduje zastosowanie w sytuacji, w której nabywcą towarów jest podatnik VAT (w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT - podatnik wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, bez względu na jej cel i rezultat) lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika, albo nabywcą jest osoba prawna niebędąca podatnikiem w rozumieniu art. 15 ustawy lub podatnikiem podatku od wartości dodanej (art. 9 ust. 2 ustawy o VAT).

Zarazem wskazać należy, iż istotna dla uznania czynności za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium kraju jest kwalifikacja dokonującego dostawy jako podatnika VAT lub podatnika podatku od wartości dodanej. Niemniej należy podkreślić, że bez względu na status dostawcy i nabywcy wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zachodzi w sytuacji, w której przedmiot dostawy stanowią nowe środki transportu.

WYŁĄCZENIE NABYCIA TOWARÓW Z WNT

Dyspozycja art. 10 ustawy o VAT wskazuje na sytuacje, w których nabycie towarów nie skutkuje uznaniem za wewnątrzwspólnotowe ich nabycie. Wśród określonych powołaną normą przypadków, wyłączających dokonaną dostawę z zakresu kwalifikowania jako WNT, art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT wymienia nabycie towarów dokonane przez: - rolników ryczałtowych dla prowadzonej przez nich działalności rolniczej, - podatników, którzy wykonują jedynie czynności inne niż opodatkowane podatkiem i którym nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, - podatników zwolnionych z podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT, - osoby prawne, które nie są podatnikami, jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 10 000 euro.


Odpowiednio, zgodnie z § 1 wydanego na podstawie art. 10 ust. 9 ustawy o VAT rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie kwoty uprawniającej do wyłączenia z podatku od towarów i usług wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uprawniająca do wyłączenia z podatku od towarów i usług w roku 2007 wynosi 39 700 zł.

Warto dodać, że omawiana regulacja art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT znajduje zastosowanie, o ile całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 10 000 euro (art. 10 ust. 2 ustawy o VAT), przy czym, zgodnie z art. 10 ust. 4, przy ustalaniu wartości nabycia pozwalającej na korzystanie z wyłączenia go z wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów nie bierze się pod uwagę kwoty podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego na terytorium kraju członkowskiego, z którego towary są wysyłane lub transportowane, a także wartości nabycia nowych środków transportu i wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.


Zarazem obowiązujące przepisy wyłączają z przedstawionej reguły nabycie towarów wskazanych art. 10 ust. 3 ustawy o VAT oraz nabycie towarów o wartości przekraczającej w roku podatkowym wartość wyrażoną art. 10 ust. 1 pkt 2, a także nabycie towarów w sytuacji, w której wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium kraju w poprzednim roku podatkowym przekroczyła kwotę wskazaną art. 10 ust. 2.

Przekroczenie wartości nabycia 10 000 euro w trakcie roku podatkowego skutkuje obligatoryjnym uznaniem dokonanej czynności za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium kraju, o ile w konkretnej sytuacji nie zachodzą inne wskazane art. 10 ustawy o VAT przesłanki skutkujące brakiem uznania czynności za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Należy dodać, iż w przypadku przekroczenia w roku podatkowym wartości nabycia wskazanej art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, czego wynikiem jest opodatkowanie nabycia na warunkach WNT, uznaje się, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów następuje od momentu przekroczenia tej kwoty.

WYBÓR OPODATKOWANIA W RAMACH WNT

Obowiązujące przepisy ustawy o VAT przewidują możliwość opodatkowania przez podatnika, korzystającego ze zwolnienia z podatku na mocy art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT, na warunkach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju w sytuacji, w której wartość nabycia nie przekracza w roku podatkowym wartości wyrażonej art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, a pomimo tego podatnik taki wykaże zamiar opodatkowania nabycia towarów w kraju.


Tym samym powołana norma wskazuje na możliwość opodatkowania nabycia towarów w oparciu o przepisy właściwe dla opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia w sytuacji, w której decyzję o takim opodatkowaniu podejmie podatnik i złoży w formie pisemnej stosowne oświadczenie naczelnikowi urzędu skarbowego.

Należy podkreślić, iż oświadczenie takie składa się przed dokonaniem czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i obowiązuje ono przez dwa lata, licząc od końca miesiąca, w którym zostało złożone.

Z kolei ponowne korzystanie z wyłączenia wskazanego art. 10 ust. 1 ustawy o VAT możliwe jest pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnej rezygnacji z opodatkowania, składanej przed początkiem miesiąca, w którym podatnik rezygnuje z opodatkowania, nie wcześniej jednak niż przed upływem dwuletniego terminu, licząc od ostatniego dnia miesiąca, w którym podatnik złożył oświadczenie o opodatkowaniu nabycia towarów na warunkach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju.

OBOWIĄZEK REJESTRACJI JAKO PODATNIK VAT UE

Na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy, w rozumieniu art. 15 ustawy, podlegający obowiązkowi rejestracji jako podatnicy VAT czynni są obowiązani przed dniem dokonania pierwszej czynności wewnątrzwspólnotowej dostawy lub pierwszego wewnątrz- wspólnotowego nabycia zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu rejestracyjnym o zamiarze dokonywania takich czynności.

Przytoczona regulacja znajduje także zastosowanie w stosunku do podatników innych niż wskazani w art. 97 ust. 1 ustawy o VAT oraz osób prawnych niebędących podatnikami w rozumieniu art. 15, u których wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczyła kwotę wyrażoną art. 10 ust. 1 pkt 2, oraz tych, którzy złożyli naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 6.

Zatem powołana norma wskazuje na obowiązek dokonania zgłoszenia rejestracyjnego jako podatnik VAT UE przez podatnika zwolnionego podmiotowo z podatku, który jest obowiązany do opodatkowania nabycia towarów na warunkach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju ze względu na przekroczenie wartości nabycia wskazanej art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, a także przez podatnika, który zamierza skorzystać z możliwości opodatkowania nabycia towarów na podstawie art. 10 ust 6.


W tym też terminie podatnicy ci powinni wpłacić należny podatek (art. 103 ust. 1 ustawy o VAT). Nadto podatnicy tacy obowiązani są składać kwartalne deklaracje podsumowujące w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

WNIOSKI

Podstawową zasadą wynikającą z regulacji ustalających warunki opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju jest wyłączenie z tej czynności nabycia dokonywanego przez podatnika korzystającego ze zwolnienia podmiotowego. Tym samym regułą jest opodatkowanie nabywanych towarów podatkiem od wartości dodanej obowiązującym w kraju rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów.

Niemniej podatnik zwolniony podmiotowo na mocy art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT obowiązany jest opodatkować nabyte towary jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w przypadku przekroczenia wskazanej art. 10 ust. 1 pkt 2 wartości nabycia towarów w roku podatkowym, a także w przypadku złożenia oświadczenia naczelnikowi urzędu skarbowego o zamiarze opodatkowania nabycia towarów w oparciu o regulacje ustalające zasady opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Zaistnienie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju skutkuje obowiązkiem dokonania zgłoszenia rejestracyjnego stosownie do art. 97 ust. 2 ustawy o VAT, a także obowiązkami w zakresie składania deklaracji podatkowej, informacji podsumowującej oraz wpłaty należnego podatku.

Trzeba także podkreślić, że rejestracja jako podatnik VAT UE oraz opodatkowanie przez podatnika zwolnionego podmiotowo z podatku dokonanego nabycia towarów na warunkach wewnątrzwspólnotowego nabycia nie stanowi podstawy do odliczenia podatku należnego z tytułu WNT.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.