Doradca Podatnika 15-16/2007 VAT

Piotr Ostrowski
pracownik organów skarbowych

Odliczenie VAT z faktury wystawionej przez podmiot nieuprawniony, w razie kontroli fiskusa może skutkować dla podatnika działającego w dobrej wierze nałożeniem wyższego zobowiązania podatkowego do zapłaty. Ustawodawca przewidział jednak możliwość ochrony podatnika przed nieuczciwym kontrahentem. Podatnik może upewnić się w urzędzie skarbowym, czy jego kontrahent jest zarejestrowanym podatnikiem VAT.

Jestem czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, zamawiam ostatnio usługi różnych firm, czasami jest to pojedyncza usługa wykonana jednorazowo przez daną firmę. Podmiot taki wystawia mi fakturę VAT, która stanowi dla mnie podstawę do odliczenia podatku naliczonego związanego z tą usługą. Jakiś czas temu jedna z firm wykonała usługę i wystawiła mi za to fakturę VAT, którą normalnie wpisałem do ewidencji.

Były to moje koszty i odliczyłem podatek naliczony z tej faktury. Ostatnio usłyszałem od firmy, która również korzystała z usług tego samego co ja podmiotu, że urząd skarbowy zakwestionował jej tę fakturę jako wystawioną przez podmiot nieuprawniony. Podobno ten podmiot nie był zarejestrowanym podatnikiem VAT. Co oznacza wystawienie faktury przez podmiot nieuprawniony? Jak przed taką sytuacją się zabezpieczyć i co teraz powinienem zrobić? Co to za podmiot, który nie jest uprawniony do wystawiania faktur?

Odwracając pytanie, należy odpowiedzieć, kto może wystawiać faktury VAT? Zarejestrowani podatnicy jako podatnicy VAT czynni posiadający numer identyfikacji podatkowej wystawiają faktury oznaczone wyrazami FAKTURA VAT. Podatnik rejestruję się jako podatnik VAT czynny poprzez złożenie zgłoszenia rejestracyjnego (druk VAT-R) w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na wykonywanie czynności opodatkowanych VAT.

Rejestracji należy dokonać przed dniem wykonania pierwszej czynności opodatkowanej. Podmiot staje się podatnikiem uprawnionym do wystawiania faktur VAT w chwili złożenia zgłoszenia rejestracyjnego. Z tego wynika, że podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT czynny jest podmiotem nieuprawnionym do wystawiania faktur VAT.

Prawo do odliczenia

Zasadą jest, że podatnik ma prawo odliczyć podatek naliczony w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Jednak od podanej zasady istnieją wyjątki.

Takim wyjątkiem jest sytuacja, gdy faktury dokumentujące sprzedaż zostały wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawienia faktur. Wtedy faktury takie nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Podatnik nie może odliczyć podatku zawartego w fakturze wystawionej przez podmiot nieuprawniony do jej wystawienia.


W stanie faktycznym przedstawionym w pytaniu kontrahent podatnika wystawił fakturę, nie będąc zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Był więc (w chwili świadczenia usługi i wystawienia faktury) podmiotem nieuprawnionym do wystawiania faktur, nie zarejestrował się w swoim urzędzie skarbowym jako podatnik podatku od towarów i usług.

Odbiorca takiej faktury nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturze. Często podatnik nie wie, że otrzymał fakturę od podmiotu nieuprawnionego do jej wystawienia. W dobrej wierze odlicza podatek naliczony wynikający z takiej faktury i dopiero w chwili kontroli (lub po) urzędu skarbowego dowiaduje się, że nie miał prawa do odliczenia.

Możliwość sprawdzenia kontrahenta

Przepis ustawy o VAT przewiduje możliwość sprawdzenia swojego kontrahenta i upewnienia się, czy jest on zarejestrowanym podatnikiem VAT.


Wynika z tego, że nie tylko sam podatnik może wnioskować o potwierdzenie zarejestrowania się jako podatnik VAT, ale również każdy, kto ma jakikolwiek interes prawny w potwierdzeniu, czy dany podmiot jest podatnikiem VAT czynnym lub zwolnionym, może z takim wnioskiem wystąpić. Podmiot będący kontrahentem takiego podatnika lub nawet potencjalnym kontrahentem ma interes prawny w potwierdzeniu jego statusu w VAT.

Niezależnie od tego, czy transakcja już się odbyła, czy dopiero nastąpi, można zwrócić się z wnioskiem do urzędu skarbowego o potwierdzenie, czy nasz kontrahent jest zarejestrowanym podatnikiem VAT. Wniosek taki powinien być w formie pisemnej skierowany do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, o którego pytamy.

Jeśli podatnik już wie, że odliczył podatek naliczony z faktury wystawionej przez podmiot nieuprawniony, a urząd skarbowy nie przeprowadził u niego kontroli podatkowej, to powinien złożyć korektę deklaracji VAT, w której zmniejszy podatek naliczony o wartość podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez ten nieuprawniony podmiot. Korekta deklaracji powinna być złożona za miesiąc (lub kwartał), w którym podatnik w deklaracji pierwotnej odliczył podatek z tej faktury.

Oczywiście podatnik winien dokonać również odpowiednich adnotacji w ewidencji prowadzonej dla VAT. Skutkiem korekty jest najczęściej wyższe zobowiązanie podatkowe do zapłaty lub niższy zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Podatnik powinien jak najszybciej wpłacić różnicę do urzędu skarbowego wraz z należnymi odsetkami.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.