Doradca Podatnika 17-18/2007 Obrót gospodarczy

Marzena Jurczewska
specjalista prawa gospodarczego

Ostatnio dużo się dzieje w sferze prawa gospodarczego. 21 kwietnia br. weszła w życie nowa ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, sejm uchwalił i przesłał do senatu zmiany do ustawy o rzemiośle. Po podpisaniu przez prezydenta, zostanie opublikowana nowelizacja ustawy - Prawo zamówień publicznych.

Ochrona konkurencji i konsumentów

Odstąpienie od prowadzenia postępowań antymonopolowych na wniosek i zaostrzenie trybu nakładania kar pieniężnych na przedsiębiorców, którzy naruszają zbiorowe interesy konsumentów - to najważniejsze nowości, jakie znalazły się w nowej ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Od 21 kwietnia br. obowiązuje ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331), która zastąpi ustawę z 15 grudnia 2000 r. Różni się ona kilkoma bardzo istotnymi rozwiązaniami od swojej poprzedniczki.

Tylko z urzędu

Najbardziej istotną zmianą jest likwidacja możliwości inicjowania postępowania antymonopolowego (czyli w sprawach praktyk ograniczających konkurencję i naruszeń zbiorowych interesów konsumentów) na wniosek strony (zazwyczaj przedsiębiorcy). Postępowania będą wszczynane wyłącznie z urzędu. Zawiadomienie przez przedsiębiorcę Prezesa Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów (UKiK) o stosowaniu zakazanych praktyk nie będzie miało charakteru wiążącego, a jedynie może skłonić Prezesa do wszczęcia postępowania z urzędu.

Dzięki temu UKiK chce skupić się na najcięższych przypadkach monopolizowania rynku, mających najbardziej istotny wpływ na rynek, nie tracąc czasu na rozpatrywanie wszystkich, często bezzasadnych skarg. Efektem ma być znaczne skrócenie oczekiwania na prawomocny wyrok. Zmiany te krytykują jednak przedsiębiorcy, twierdząc, że trudniej będzie im dochodzić swoich praw w sytuacji, gdy zostaną one naruszone przez konkurenta.

Zaostrzenie kar

Wprowadzono możliwość stosowania kar pieniężnych wobec przedsiębiorców, którzy dopuszczają się praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dotychczas Prezes UOKiK mógł nałożyć karę dopiero za niewykonanie jego decyzji).

Maksymalna kara jest wysoka: wynosi do 10 proc. przychodu przedsiębiorcy w roku poprzedzającym rok nałożenia kary. Prezes UOKiK może też nałożyć karę w wysokości stanowiącej równowartość w złotych do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji

Za naruszenie zbiorowego interesu konsumentów uważa się m.in.: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do specjalnego rejestru jako niedozwolone, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwą lub wprowadzającą w błąd reklamę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godzące w zbiorowe interesy konsumentów.

Nowe progi obrotowe

Dodano nowe kryterium progu obrotu krajowego (obecnie obowiązek zgłoszenia był uzależniony jedynie od wysokości obrotu światowego uczestników koncentracji). Podniesiono również progi obrotowe, powyżej których uczestnicy koncentracji (np. fuzji) będą musieli uzyskać zgodę Prezesa UOKiK na jej dokonanie.

Do urzędu antymonopolowego trzeba będzie zgłaszać transakcje przeprowadzone z udziałem przedsiębiorców, których łączny obrót w roku poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył 1 mld euro w obrocie światowym lub 50 mln euro w obrocie krajowym. Dotychczas zgłoszeniu podlegały transakcje, w których obrót światowy przekroczył równowartość 50 mln euro. Oznacza to, że kontroli będą podlegać tylko największe koncentracje, mogące mieć wpływ na stan konkurencji na rynku.

Zrezygnowano z obowiązku zgłoszenia objęcie lub nabycie akcji lub udziałów innego przedsiębiorcy, powodujące uzyskanie co najmniej 25 proc. głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników. Nowa definicja przedsiębiorcy Zmianie uległa definicja przedsiębiorcy w zakresie dotyczącym osób fizycznych.

Zgodnie z jej nowym brzmieniem osoba fizyczna jest uznawana za przedsiębiorcę, jeżeli dysponuje pakietem kontrolnym akcji lub udziałów innego przedsiębiorcy i podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, czego efektem jest utworzenie quasi-grupy kapitałowej (osoba fizyczna kontroluje samodzielnie kilku przedsiębiorców).

RZEMIOSŁO

Wzrosną wymagania wobec rzemieślników

Korzystając z usług rzemieślników, nie mamy żadnej gwarancji, że osoba, z którą zawieramy umowę, ma odpowiednie kwalifikacje. Ma to zmienić uchwalona przez sejm 13 kwietnia nowelizacja ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 979 ze zm.). Ustalono w niej, że minister gospodarki utworzy listę zawodów rzemieślniczych. Ich wykonywanie będzie uwarunkowane posiadaniem dokładnie określonych kwalifikacji potwierdzonych specjalistycznym egzaminem.

Obowiązkiem posiadania wymaganych kwalifikacji zostaną objęci również pomocnicy rzemieślników: będą musieli legitymować się tytułem czeladnika lub robotnika wykwalifikowanego (po ukończeniu specjalistycznych kursów i zdaniu egzaminu przed komisją działającą przy określonej izbie rzemiosła).


Nowelizacja przyniosła też pierwszą od uchwalenia ustawy o rzemiośle definicję rzemiosła. Jest nim zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną lub wspólników spółek cywilnych i spółek jawnych z udziałem kwalifikowanej pracy własnej, w imieniu własnym tej osoby lub tych osób i na ich rachunek. Nowością jest możliwość wykonywania działalności rzemieślniczej przez wspólników spółek jawnych.

Zlikwidowano też zapis o tym, że za rzemieślnika może być uznana osoba zatrudniająca do 50 osób. Miano rzemieślnika będzie przysługiwało osobie wykonującej działalność gospodarczą w obrębie listy zawodów rzemieślniczych, należącej do cechu lub izby rzemieślniczej na zasadzie dobrowolności. Ci, którzy nie zechcą należeć do żadnej z tych organizacji, będą określani jako przedsiębiorcy. Nowelizację ustawy o rzemiośle przekazano do senatu.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.