Doradca Podatnika 17-18/2007 Podatek dochodowy

Sławomir Dziudzik
doradca podatkowy

Jak należy ewidencjonować w podatkowej księdze przychodów i rozchodów straty w towarze?

Powstałe w towarach straty niekoniecznie muszą być spowodowane zdarzeniami losowymi. Mogą przecież wynikać z naturalnych właściwości towarów, które mogą ulec zabrudzeniu, zanieczyszczeniu itp., albo po prostu mogą być przeterminowane. Mamy wtedy do czynienia z naturalnymi ubytkami. Towary, do których jakości powstają zastrzeżenia, należy wycofać z prowadzonej działalności.

Ujęcie księgowe wycofania towarów uszkodzonych mechanicznie, zabrudzonych czy też przeterminowanych, słowem - nienadających się do dalszej odprzedaży, jest kontrowersyjnym tematem wśród doradców i księgowych. Wiadomo, że w przypadku, kiedy nastąpi zniszczenie zakupionego towaru, nie ma szans, aby został on sprzedany. Obowiązkiem podatnika jest wówczas prawidłowe zaewidencjonowanie tego faktu w księdze.

Rozwiązanie, wprawdzie częściowe, nasuwa się samo - należy sporządzić protokół, w którym wyszczególniony zostanie towar, podana cena poszczególnych asortymentów i cała wartość wycofanego z obrotu towaru. Dokładnie tak samo należy postąpić w przypadku przeterminowania towaru, jego zepsucia się czy też zniszczenia wskutek nieumyślnego działania. Jest to tylko część koniecznych czynności, które w takiej sytuacji należy wykonać. Wśród osób na co dzień zajmujących się księgowością występują w tym momencie różnice zdań co do sposobu ujęcia straty w KPiR.

Niektórzy komentatorzy przepisów prawa podatkowego twierdzą, że wartość towaru wyszczególnionego w protokole należy wystornować (wyksięgować ze znakiem "-") z kol. 10, a następnie zaksięgować w koszty w kolumnie 14, nazywając to "zmianą charakteru kosztów". Osobiście skłaniam się do zdania innych, którzy twierdzą, że nie ma potrzeby wyksięgowania z zakupu i zaksięgowania w koszty. Wartość wynikającą z protokołu należy tylko zaewidencjonować w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w kol. 17 (co do tego wszyscy są zgodni).

Wartość straconego towaru nie ma żadnego wpływu na rozliczenie dochodu, a sam protokół jest prawidłową informacją dla organów podatkowych o fakcie powstania straty. Takie zaewidencjonowanie straty pozwala na właściwe rozliczenie różnic remanentowych dotyczących ilości czy wagi poszczególnych asortymentów towarów.


Przy okazji zamknięcia księgi sprawdzamy naszą działalność, porównujemy narzuty i rentowność firmy ze wskaźnikami, z którymi mieliśmy do czynienia na bieżąco, w trakcie roku podatkowego. Rentowność firmy to nic innego, jak procentowy udział dochodu w przychodzie. Oznacza to, że sposób księgowania wartości wynikającej z protokołu strat nie będzie miał żadnego wpływu na rentowność firmy. Narzutem jest procentowy udział różnicy między wartością sprzedaży a wartością zakupu towaru w wartości zakupionego towaru.


Czy ta różnica w obliczonych narzutach może mieć jakieś znaczenie? Pomijając konieczność tłumaczenia się kontrolującym z tak wysokiego narzutu, musimy wziąć również i to pod uwagę, że wypacza to obraz działalności naszej firmy, wprowadza niepotrzebny zamęt i wątpliwości u prowadzącego działalność. Wróćmy jeszcze do drugiego sposobu ewidencjonowania strat w towarze.


W praktyce oznacza to, że mamy cały czas pod kontrolą wartość remanentu końcowego - wystarczy tylko do wartości spisu z natury dodać wartość wszystkich protokołów strat i obraz tego, co powinniśmy mieć "na stanie", jest gotowy.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.