Doradca Podatnika 17-18/2007 Podatek dochodowy

Olga Leska
Grant Thornton Sp. z o.o.

Jestem księgową spółki, której właściciel zamierza sprzedać przedsiębiorstwo. W jaki sposób należy opodatkować tę transakcję oraz co będzie kosztem uzyskania przychodu?

W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa sprzedawca osiągnie z tego tytułu przychód. W przypadku osób prawnych będzie to przychód zaliczany do przychodów tej osoby, uzyskany na zasadach ogólnych. Kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży przedsiębiorstwa będą wydatki na nabycie jego aktywów, niezaliczone uprzednio do kosztów podatkowych. A zatem kosztem będą w szczególności wydatki na nabycie towarów zbywanych w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa.


W przypadku środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa kosztem będzie ich nieumorzona wartość początkowa. Dotyczy to również wydatków na ulepszenie środków trwałych, które powiększały ich wartość, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych.

W przypadku zbywanych w ramach przedsiębiorstwa gruntów bądź praw wieczystego użytkowania gruntów, kosztem będą wydatki na ich nabycie. W przypadku zbywanych w ramach przedsiębiorstwa wierzytelności, kosztem może być ich nominalna wartość zarachowana uprzednio jako przychód należny. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych normuje sposób określenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabywanych w formie przedsiębiorstwa.

Punktem wyjścia do tego jest ustalenie wartości początkowej firmy. W celu ustalenia wartości firmy należy ustalić wartość rynkową nabywanych aktywów, czyli cenę stosowaną w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia. Oparcie się na wartości księgowej jest w tym wypadku możliwe, jeśli odpowiada ona wartości rynkowej.

Ze względu na to, że niezgodne z ustawą o CIT ustalenie wartości początkowej aktywów będzie powodowało konieczność dokonania jej korekty (oraz ewentualnie zapłaty podatku wraz z odsetkami), wskazane jest dokonanie wyceny przy pomocy rzeczoznawcy. W przypadku nabycia przedsiębiorstwa wartością początkową firmy jest dodatnia różnica między ceną nabycia przedsiębiorstwa a wartością rynkową składników majątkowych wchodzących w skład kupionego przedsiębiorstwa, z dnia jego kupna.

W przypadku zbycia przedsiębiorstwa, jego nabywca jest traktowany jako następca prawny podatnika dokonujący jego zbycia. Tym samym zbycie przedsiębiorstwa samodzielnie sporządzającego bilans nie skutkuje w sferze wcześniejszych odliczeń podatku dokonanych przez podatnika-zbywcę.

Nakłada jednak na nabywcę obowiązek korekty podatku naliczonego, który został częściowo odliczony przez zbywcę na podstawie proporcji sprzedaży opodatkowanej w stosunku do sprzedaży ogółem, czy też gdy zmianie uległo przeznaczenie towaru, od którego podatek został odliczony lub nieodliczony w całości.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.