zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Wygaśnięcie stosunku pracy

Ewa Paczkowska
specjalistka w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Gdy mówimy o zakończeniu stosunku pracy, z reguły mamy na myśli jego rozwiązanie za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia. Jednak przepisy prawa pracy przewidują także inną przyczynę ustania więzi między stronami stosunku pracy. Jest to wygaśnięcie stosunku pracy. Różni się ono od rozwiązania umowy o pracę tym, że stosunek pracy wygasa z mocy prawa, niezależnie od woli stron.


Umowny stosunek pracy wygasa niezależnie od woli stron w przypadku zaistnienia jednego ze zdarzeń określonych w kodeksie pracy (dalej: k.p.) w oraz w przepisach szczególnych (art. 63 k.p.). Kodeks pracy wymienia następujące przyczyny wygaśnięcia umownego stosunku pracy:
  • śmierć pracownika
  • śmierć pracodawcy
  • trwająca ponad trzy miesiące nieobecność pracownika w pracy spowodowana jego tymczasowym aresztowaniem
  • niezgłoszenie się pracownika urlopowanego w związku z pełnieniem funkcji z wyboru do macierzystego pracodawcy w ciągu siedmiu dni od rozwiązania stosunku pracy z wyboru.
Wymienione zdarzenia powodują z reguły wygaśnięcie wszelkich stosunków pracy. Wygaśnięcie stosunku pracy następuje z chwilą, gdy zaistniało zdarzenie będące według ustawy taką właśnie przyczyną zakończenia stosunku pracy. űadna ze stron stosunku pracy nie może zatem uchylić tego skutku, wspomniane bowiem zdarzenia wywołują same przez się skutek w postaci ustania stosunku pracy. Ponadto wygaśnięcie stosunku pracy powodują zdarzenia, z którymi taki skutek łączą niektóre pragmatyki służbowe, np. utrata obywatelstwa polskiego, praw publicznych czy orzeczenie wydalenia ze służby.

WAŻNE
Zdarzenia powodujące wygaśnięcie stosunku pracy są określone w prawie pracy wyczerpująco i nie może spowodować jego wygaśnięcia zdarzenie faktyczne, z którym ustawa nie wiąże takiego skutku.

Wygaśnięcie stosunku pracy na skutek śmierci pracownika

Zgodnie z art. 631 § 1 k.p. stosunek pracy wygasa z dniem śmierci pracownika, która stanowi najbardziej oczywistą przyczynę wygaśnięcia stosunku pracy - stosunek pracy nie może być kontynuowany, nie można też złożyć żadnego oświadczenia woli drugiej stronie.

Po śmierci pracownika pozostają często prawa majątkowe wynikające z istniejącego wcześniej stosunku pracy, np. prawo do zaległego wynagrodzenia czy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Zgodnie z art. 631 § 2 k.p. prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika w częściach równych na małżonka oraz na inne osoby spełniające przesłanki do uzyskania renty rodzinnej po zmarłym. W razie braku takich osób, prawa te wchodzą do masy spadkowej. Natomiast obowiązki majątkowe zmarłego ze stosunku pracy wchodzą zawsze na ogólnych zasadach do spadku po nim.

Wygaśnięcie stosunku pracy na skutek śmierci pracodawcy

Z dniem śmierci pracodawcy wygasają wszystkie zawarte z nim umowne stosunki pracy. Dotyczy to przede wszystkim przypadku, gdy pracodawca jest osobą fizyczną, ale też może odnosić się do sytuacji, gdy jednostka organizacyjna w razie śmierci właściciela nie przechodzi na innego właściciela. Stosunki pracy nie wygasają jednak w sytuacji, gdy dochodzi do przejęcia zakładu pracy na podstawie art. 231 k.p.

Częściej ta sytuacja ma miejsce, gdy dotyczy jednostek organizacyjnych, ale może także wystąpić w razie śmierci osoby fizycznej, gdy zakład pracy przejmie spadkobierca zmarłego (art. 632 § 3 k.p.). W tym przypadku następca prawny zmarłego zajmuje jego miejsce w stosunkach pracy z pracownikami zatrudnionymi w przejętym zakładzie.

WAŻNE
W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a gdy był zatrudniony na podstawie umowy na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - za okres dwóch tygodni (art. 632 § 2 k.p.).

Stosunek pracy nie wygasa w następstwie likwidacji lub upadłości pracodawcy. Likwidacja i ogłoszenie upadłości pracodawcy stanowią natomiast przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę, także zawartej na czas określony i na czas wykonania określonej pracy. Wygaśnięcie stosunku pracy na skutek nieobecności pracownika w pracy trwającej ponad trzy miesiące spowodowanej jego tymczasowym aresztowaniem.

Umowa o pracę wygasa z upływem trzech miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, o ile pracodawca nie rozwiązał wcześniej umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 66 § 1 k.p.). Przepis ten dotyczy tylko tymczasowego aresztowania i nie odnosi się do przypadków odbywania kary pozbawienia wolności oraz kary aresztu orzeczonej za wykroczenie.

W razie odbywania jednej z tych kar, pracodawca może zwolnić pracownika bez wypowiedzenia z jego winy, jeśli zachodzi któraś z okoliczności wymienionych w art. 52 § 1 k.p. albo po upływie miesiąca nieobecności w pracy na podstawie art. 53 § 1 pkt 2 k.p. Wygaśnięcie stosunku pracy z powodu trzymiesięcznej nieobecności pracownika w pracy wskutek tymczasowego aresztowania nie wyłącza możliwości późniejszego odzyskania pracy przez pracownika u pracodawcy, u którego jego stosunek pracy wygasł w sposób opisany, jeżeli:
  • zapadł wyrok uniewinniający go z zarzutu stanowiącego podstawę postępowania karnego, w związku z którym był aresztowany,
  • postępowanie karne zostało umorzone (bezwzględnie, a nie tylko warunkowo, i nie z powodu przedawnienia lub amnestii). Pracownik może wykorzystać prawo do ponownego zatrudnienia w terminie siedmiodniowym od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie karne, zgłaszając swój powrót do pracy (art. 66 § 2 k.p.).
WAŻNE
W przypadku gdy pracodawca odmawia dobrowolnego przywrócenia byłego pracownika do pracy, pracownikowi przysługuje prawo odwołania się do sądu pracy z żądaniem przywrócenia do pracy albo odszkodowania (art. 67 k.p.).

Wygaśnięcie stosunku pracy na skutek niezgłoszenia się pracownika urlopowanego w związku z pełnieniem funkcji z wyboru do macierzystego pracodawcy w ciągu siedmiu dni od rozwiązania stosunku pracy z wyboru.

Z mocy art. 74 k.p. stosunek pracy wygasa w sytuacji, gdy pracownik urlopowany przez dotychczasowego pracodawcę w związku z wyborem na etatowe stanowisko nie zgłosi się w ciągu siedmiu dni od ustania stosunku pracy z wyboru powrotu do pracodawcy, który zatrudniał go do chwili wyboru, chyba że niespełnienie tego wymagania nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika.

Podobną regulację zawiera ustawa z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.). Z mocy art. 122 ust. 1 cytowanej ustawy, jeśli pracownik, z którym przez czas służby wojskowej utrzymywał się stosunek pracy, po odbyciu tej służby nie zgłosi się w obowiązującym terminie do dotychczasowego pracodawcy, powoduje to ustanie stosunku pracy z mocy prawa, chyba że niezachowanie terminu nastąpiło z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy.

WARTO WIEDZIEĆ
Wygaśnięcie stosunku pracy nastąpi także: l w dniu stawienia się do służby pracownika powołanego do zawodowej służby wojskowej - art. 18 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750 ze zm.) l w następstwie ustania stosunku członkostwa w spółdzielni pracy pracownika zatrudnionego na podstawie spółdzielczego stosunku pracy - art. 186 § 1 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.) 

Podstawa prawna
  •  ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.)



Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler