Doradca Podatnika 17-18/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski

Przebywam obecnie za granicą. Chcę się dowiedzieć u komornika sądowego i skarbowego, jakie mam zaległości w płatnościach. Telefonicznie nie ma takiej możliwości, a na maile nie uzyskałem odpowiedzi. Czy można upoważnić osobę trzecią (niespokrewnioną) do uzyskania takich danych? Jak powinno wyglądać upoważnienie, aby osoba taka uzyskała informacje dla mnie w ww. instytucjach?

Upoważnienie do dokonywania określonych czynności w imieniu drugiej osoby następuje w drodze pełnomocnictwa. W zakresie materialnoprawnym kwestie pełnomocnictwa reguluje kodeks cywilny (dalej: k.c.). Zgodnie z jego normami pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie. Kwestie formalnoprawne reprezentacji w procesie lub postępowaniach administracyjnych bądź podatkowych regulują zaś odpowiednio przepisy proceduralne, np. kodeksu postępowania cywilnego dla egzekucji prowadzonej przez komorników sądowych czy też Ordynacji podatkowej dla komorników skarbowych.

Upoważnienie do przeglądania akt

Nie ma przeszkód do umocowania innej osoby choćby niespokrewnionej do dokonywania w imieniu mocodawcy określonych w pełnomocnictwie czynności (w tym przypadku przeglądania akt lub uzyskania określonych informacji). Istnieje możliwość udzielenia pełnomocnictwa osobie trzeciej niespokrewnionej również do przeglądania określonych akt sądowych, komorniczych lub skarbowych.


Jeżeli umocowanym ma być osoba niebędąca zawodowym pełnomocnikiem (adwokatem, radcą prawnym), wówczas należy udzielić takiej osobie pełnomocnictwa szczególnego do określonej czynności, np. przejrzenia akt lub uzyskania informacji o stanie zadłużenia w określonej sprawie. Powyższe ograniczenia wynikają z faktu, że jedynie radcy prawnemu lub adwokatowi przysługuje poza rodziną prawo do reprezentowania strony w postępowaniu sądowym.


Osoba fizyczna spoza wymienionego kręgu (patrz ramka) nie może zastępować strony ani w ramach procesu, ani też postępowania egzekucyjnego. Osobie takiej można jednak udzielić pełnomocnictwa szczególnego do dokonania określonych czynności, o ile nie będą się one wiązały z tzw. zastępstwem procesowym, tj. np. składaniem oświadczeń woli lub wiedzy za stronę.

W związku z tym, że uzyskanie informacji na temat zadłużenia nie mieści się w zakresie czynności procesowych, do tego rodzaju czynności można upoważnić każdą pełnoletnią osobę fizyczną. Pełnomocnictwo powinno przybrać w takiej sytuacji co najmniej formę pisemną, ze względów praktycznych wygodniejsza jest jednak forma aktu notarialnego, która z zasady nie jest kwestionowana.

Pełnomocnictwo podatkowe

Odnosząc się do kwestii procedury podatkowej, to zgodnie z normami Ordynacji podatkowej strona postępowania może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W tym przypadku nie ma takich rygorów jak w przypadku postępowania sądowego, ponieważ w postępowaniu podatkowym pełnomocnikiem strony może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Tu jednak także pełnomocnictwo musi przybrać co najmniej formę pisemną.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.