Doradca Podatnika 17-18/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Marek Michalec
konsultant podatkowy

Prowadzę działalność gospodarczą, rozliczam się w dwóch urzędach skarbowych (inna właściwość miejscowa na potrzeby VAT i podatku dochodowego). Czy możliwe jest zaliczenie zwrotu VAT wykazanego w jednym urzędzie na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych wykazanego w drugim?

Przedstawiona w pytaniu sytuacja wbrew pozorom nie jest wyjątkowa, często w praktyce się zdarza, że podatnik musi rozliczać się w kilku urzędach skarbowych z tytułu poszczególnych podatków. Wszystko to za sprawą różnorodnego uregulowania kwestii właściwości miejscowej organów podatkowych dla konkretnych podatków.

Wprawdzie zasadą jest, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta, tak m.in. jest w przypadku rozliczania podatku dochodowego. Są jednak wyjątki od tej reguły. Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje inne kryterium ustalania właściwości urzędu na potrzeby tego podatku, mianowicie właściwym dla podatnika organem podatkowym jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Nie zawsze miejsce wykonywania tych czynności jest tożsame z miejscem zamieszkania podatnika i stąd wynikają sytuacje jak ta przedstawiona na wstępie.

Zaliczenie nadpłaty na poczet innych zobowiązań

Wracając do meritum pytania, należy stwierdzić, że zasada dotycząca zaliczenia przez organ podatkowy nadpłat została uregulowana w art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.). Zgodnie z tym przepisem nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu m.in. na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Jak widać, powyższy zapis nakłada na organ podatkowy działanie z urzędu, jednocześnie wskazuje, że w przypadku braku zaległości i bieżących zobowiązań nadpłata podlega zwrotowi. Inne postępowanie - to jest zatrzymanie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań, możliwe jest wyłącznie na wniosek podatnika. Powyższy zapis z jednej strony zabezpiecza interes Skarbu Państwa, z drugiej zaś zabezpiecza interes podatnika.


Przedstawiony wyżej stan faktyczny mieści się w granicach cytowanego przepisu, chociaż trzeba zaznaczyć, że zaliczenie takie możliwe jest wyłącznie na wniosek podatnika. Jeśli podatnik nie wystąpi z podaniem o przeksięgowanie nadpłaty z jednego urzędu na poczet zobowiązania podatkowego w drugim, organ podatkowy sam tego za niego z urzędu nie zrobi. Organ podatkowy bada stan zobowiązań podatnika tylko w tym urzędzie, w którym nadpłata bądź zwrot podatku powstały.

Artykuł 76 o.p. dotyczy jednak ogólnie zaległości podatkowych i bieżących zobowiązań, żaden przepis prawa nie ogranicza możliwości dokonania zaliczenia w przypadku zajścia przesłanek w nim zawartych. Przepis ten nakłada na organy obowiązek zaliczenia znanej mu nadpłaty na znaną mu zaległość, nie nakłada natomiast obowiązku poszukiwania innych istniejących zaległości. W przypadku zatem gdy z prośbą o zaliczenie zwraca się podatnik i przedstawia dane dotyczące wysokości zobowiązania bieżącego i dane organu podatkowego, w którym ono widnieje, należy stwierdzić, że są przesłanki zaliczenia.

Jeżeli dodatkowo urząd skarbowy, w którym istnieje zobowiązanie, potwierdzi ten fakt, to należy uznać, że nie ma przeszkód prawnych do zaliczenia zwrotu VAT (w tej sytuacji) na poczet wskazanego zobowiązania bieżącego. Zaliczenie takie nie będzie działaniem na szkodę ani podatnika, ani Skarbu Państwa.

Wnioski
Reasumując, należy stwierdzić, że możliwość zaliczenia zwrotu podatku na poczet bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych istnieje w przypadku dwóch różnych podatków rozliczanych w jednym urzędzie skarbowym, a także w sytuacji rozliczania tych podatków w dwóch urzędach, warunkiem koniecznym jest wtedy jednak wystąpienie podatnika z taką wolą do urzędu. Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 Ordynacji podatek jest przecież świadczeniem pieniężnym na rzecz Skarbu Państwa, a nie organu podatkowego.


Należy wspomnieć, że postanowienie w sprawie zaliczenia zwrotu powinno zostać w takim przypadku wydane przez naczelnika urzędu skarbowego, w którym znajduje się kwota do zwrotu i do którego podatnik złożył wniosek o jej zaliczenie na poczet bieżącego zobowiązania. Egzemplarz postanowienia powinien trafić do urzędu skarbowego, do którego zwracana kwota zostanie przekazana.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.