Doradca Podatnika 17-18/2007 Ubezpieczenia

Marcin Rams
specjalista ds. ubezpieczeń społecznych

Czy osoba, która nie ma żadnego tytułu do podlegania obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu i ubiega się o przyznane emerytury, ma prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego?

TAK, osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty, pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, posiada wraz z członkami rodziny prawo do świadczeń z tego ubezpieczenia w okresie trwania postępowania o przyznanie emerytury.

Wśród osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym można wyróżnić dwie grupy ubezpieczonych, w zależności od tego, czy odprowadzają oni składkę na ubezpieczenie zdrowotne czy też takiej składki nie odprowadzają. Polskie prawo przewiduje szereg przypadków, w których osoby nieodprowadzające składek na ubezpieczenie społeczne podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu, mogą więc na takich samych zasadach co inni ubezpieczeni korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

Jednym z takich przypadków jest przyznanie uprawnienia do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego osobom ubiegającym się o przyznanie emerytury lub renty, pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia. Uprawnienie takie przyznane zostało również członkom rodziny wskazanych osób. Zgodnie z taką regulacją uprawnienie to przysługuje osobom, pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia, w przypadku ubiegania się przez nie o przyznane renty lub emerytury.

Warunkiem niezbędnym do skorzystania z dobrodziejstwa tej instytucji jest złożenie przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie emerytury lub renty. Wniosek taki składa się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania oddziału ZUS osobiście lub - w przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. - za pośrednictwem płatnika składek. Osoba, która złożyła powyższy wniosek, nabywa prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w trakcie całego okresu postępowania o przyznanie wnioskowanej emerytury lub renty.

Organ przyznający emeryturę lub rentę wydaje decyzję w tej sprawie w terminie 30 dni od momentu wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania wnioskowanego świadczenia. Uprawnienie do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego dla tych osób trwa do czasu uprawomocnienia się decyzji przyznającej emeryturę lub rentę.

Od tego bowiem czasu uprawnienie to wynika z przyznanego prawa do świadczenia. Równocześnie z przyznaniem możliwości korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego osobom ubiegającym się o przyznanie emerytury lub renty zostało ono przyznane członkom rodziny tych osób. Krąg tych osób został jednak ograniczony do małżonka, wstępnych pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz dzieci (w tym także przysposobionych i tych, dla których ustanowiono opiekę) do ukończenia przez nie 18 roku życia lub 26 roku życia - w przypadku kontynuowania nauki.

Kolejnym ograniczeniem jest także wymóg zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a także niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, oraz aby te osoby nie były osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.

Za członka rodziny osoby opłacającej składkę na ubezpieczenie zdrowotne nie jest odprowadzana składka na ubezpieczenia zdrowotne (podobnie, jak za osobę wnioskującą o przyznanie emerytury lub renty). Mimo to osoba ta posiada status ubezpieczonego i w konsekwencji ma prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych.

Wspomnieć należy także, że w obecnym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział, że w razie nienabycia praw do emerytury lub renty osoba ubiegająca się o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do zwrotu kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych jej po upływie 30 dni od wygaśnięcia jej członkostwa w kasie chorych. Taka regulacja przewidziana była uprzednio obowiązującą ustawą. Może to doprowadzić do nadużywania omawianego uprawnienia w przypadku przedłużania się (nawet do kilku lat) postępowania o przyznanie emerytury lub renty.  

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.