Doradca Podatnika 19-20/2007 Obrót gospodarczy

Marcin Polit
doktorant na Wydziale Prawa KUL i prawnik w Kancelarii Radców Prawnych Grumowie i Procko S.C. w Kielcach

Nasze przedsiębiorstwo zajmuje się usługami mierniczo-geodezyjnymi, a także projektowaniem budowlanym. Na fachowym forum internetowym pewien użytkownik (znany nam z imienia i nazwiska) napisał, że odradza innym nasze usługi, ponieważ zatrudniamy osoby niedouczone i leniwe, a jakość naszych usług jest tragicznie niska. Czy jeśli ta osoba nie wskazała konkretnie żadnego z pracowników, nasza spółka może się jakoś obronić przed tego typu atakami?

Tak. Kodeks cywilny w art. 43 stanowi, że przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Przepis ten odwołuje się do art. 23 k.c., w którym zapisano zasadę, że dobra osobiste, które są w nim przykładowo wymienione, znajdują się pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Do dóbr osobistych osób fizycznych wymienionych w ustawie należą m.in.: cześć, zdrowie, wolność, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, nietykalność mieszkania czy twórczość naukowa i artystyczna. W odniesieniu do osób prawnych katalog dóbr osobistych podlegających ochronie jest nieco inny ze względu na szczególny charakter podmiotu, jakim jest osoba prawna. Dobra osobiste osoby prawnej to:

• dobra sława (dobre imię, reputacja rozumiana jako ogół pozytywnych wyobrażeń i ocen konsumentów o wyrobach tego przedsiębiorstwa) - naruszenie prawa polega na rozgłaszaniu nieprawdziwych informacji lub wydawaniu ocen niemieszczących się w granicach rzeczowej i konstruktywnej krytyki,
• nazwa - w przypadku gdy osoby prawne używają tej samej nazwy, kolizję tę rozstrzyga się wedle zasady pierwszeństwa używania,
• nietykalność pomieszczeń, w których znajdują się biura,
• tajemnica korespondencji,
• strefa prywatności - osoba prawna może przeciwstawić się bezprawnemu śledzeniu, przesłuchiwaniu lub innym działaniom zmierzającym do uzyskania tajemnic przedsiębiorstwa.

Należy również liczyć się z ochroną swobody prowadzenia działalności statutowej przez osobę prawną na wypadek działań paraliżujących tę działalność. Osoba prawna nie posiada np. wizerunku (nie jest wizerunkiem osoby prawnej ani wizerunek miejsca jej siedziby, ani osób wchodzących w skład jej organów). Definiując dobra osobiste osoby prawnej należy powtórzyć za Sądem Najwyższym, iż są to wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie ze swoim zakresem działań (wyrok SN z 14 listopada 1986 r., sygn. akt II Cr 295/86).

Odpowiadając na pytanie, należy stwierdzić, iż wypowiedź zaprezentowana na fachowym forum internetowym, gdzie potencjalni zleceniodawcy mogą zbierać informacje o firmach, którym powierzą wykonanie projektu, godzi wprost w dobre imię Państwa spółki przez to, że naraża ją na utratę zaufania potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania w zakresie swoich zadań. Wątpliwości nie budzi również bezprawność działania tego użytkownika forum.


W związku z tym, na podstawie art. 24 k.c., Państwa spółka może żądać od autora wypowiedzi zaprezentowanej na forum:

• dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego (np. poprzez zamieszczenie na tymże forum stosownego oświadczenia w odpowiednio widocznej formie)
• zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Osoba prawna, której dobro osobiste naruszono, może również domagać się od sprawcy naruszenia odszkodowania. Do tego konieczne jest udowodnienie zarówno szkody, jak i winy w działaniu sprawcy naruszenia oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy tym działaniem a szkodą.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.