Doradca Podatnika 19-20/2007 Ubezpieczenia

Monika Leszczyńska
konsultant ds. ubezpieczeń społecznych

Jak prawidłowo wykazuje się w deklaracjach ZUS pracownika przebywającego na zasiłku macierzyńskim, a jak na urlopie wychowawczym?

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych płatnicy składek zobowiązani są do zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz do rozliczania składek na ubezpieczenia osób, którym wypłacają zasiłki macierzyńskie lub którym udzielili urlopu wychowawczego.

Wyjątek stanowią osoby, którym zasiłek macierzyński wypłaca ZUS. Oznacza to, że płatnicy składek mają obowiązek sporządzania imiennych raportów miesięcznych (ZUS RCA i ZUS RSA) dla osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński.

Należy pamiętać, że w odniesieniu do osób przebywających na urlopie wychowawczym lub pobierających zasiłek macierzyński płatnik składek wykazuje tylko należne składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne. Nie dokonuje natomiast wpłaty tych składek do ZUS, ponieważ składki te finansuje w całości budżet państwa.

Osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym tylko wówczas, gdy nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty lub nie posiadają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych (np. praca na etacie lub pozarolnicza działalność gospodarcza). Pracownik jest zobowiązany poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o posiadaniu innego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

W takim przypadku pracodawca przestaje naliczać składki, a obowiązek ubezpieczenia spoczywa na nowym pracodawcy zgodnie z nowym tytułem do ubezpieczeń. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na zasiłku macierzyńskim, który jest wypłacany przez pracodawcę, stanowi kwota zasiłku brutto.

Pracodawca jest zobowiązany składać za pracownika następujące miesięczne raporty rozliczeniowe: l ZUS RSA z kodem tytułu ubezpieczenia 01100x, i kodem świadczenia przerwy 311; l ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczania 12400x, w którym nalicza należne składki emerytalno-rentowe. Jeżeli natomiast świadczenie macierzyńskie jest wypłacane przez ZUS, płatnik składa za pracownika co miesiąc tylko raport ZUS RSA z kodem tytułu ubezpieczenia 01100x oraz kodem świadczenia przerwy 311.

Dokumentem, który należy złożyć w ZUS w celu przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego, jest zaświadczenie wystawione przez płatnika na druku ZUS Z-3, oraz akt urodzenia dziecka. W momencie, kiedy pracodawca udziela pracownikowi urlopu wychowawczego, zobowiązany jest - niezależnie, czy dana osoba otrzymuje zasiłek, czy tylko ma prawo do urlopu wychowawczego - przez cały okres przebywania pracownika na urlopie wychowawczym naliczać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz zdrowotne od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, która na dzień dzisiejszy wynosi 420 zł.

Naliczone składki wykazuje oddzielnie za każdy miesiąc w raportach ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia 12110x, oraz ZUS RSA z kodem tytułu ubezpieczenia 01100x i kodem świadczenia przerwy 121. Wyliczone składki emerytalno-rentowe powinny być przeniesione do deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA blok IV pola 10, 11 oraz 12, pozycja - składki finansowane przez budżet państwa.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.