Doradca Podatnika 21-22/2007 Obrót gospodarczy

Odpowiedź

Zeznanie podatkowe może złożyć tylko podatnik. W związku z tym, że podatnik zmarł, nikt inny nie może złożyć za niego zeznania podatkowego. Zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.) spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązku spadkodawcy. Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 o.p.). Ma to zastosowanie również do odpowiedzialności spadkobierców za:

• zaległości podatkowe,
• odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy,
• pobrane, a niewpłacone podatki z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika lub inkasenta,
• niezwrócone przez spadkodawcę zaliczki na naliczony podatek od towarów i usług oraz ich oprocentowanie,
• opłatę prolongacyjną, koszty postępowania podatkowego oraz koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spadkodawcy powstałe do dnia otwarcia spadku.

Tak więc zobowiązanie podatkowe, jakie ciążyło na podatniku w chwili jego śmierci, nie wygasa. Zobowiązani do jego zapłaty będą poszczególni spadkobiercy według udziału, jaki przypadnie im w spadku po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o nabyciu spadku. Potwierdza to Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale z 22 września 1997 r. (sygn. akt FPS 6/97), stwierdził, że: po śmierci podatnika nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości niewykonanego przez niego zobowiązania podatkowego, nie oznacza to jednak, że zobowiązanie podatkowe powstałe z mocy prawa wygasło na skutek śmierci podatnika.

Po śmierci podatnika zobowiązanie podatkowe, jakie na nim ciążyło, nadal istnieje, a wygasnąć może tylko poprzez zapłatę podatku, przedawnienie lub umorzenie. Nabycie spadku następuje z chwilą otwarcia spadku (czyli z chwilą śmierci spadkodawcy). Nie jest ono jednak ostateczne, ponieważ osoba powołana do dziedziczenia może w ciągu sześciu miesięcy od chwili, gdy dowiedziała się o tytule powołania, spadek przyjąć lub odrzucić. Mimo że spadkobiercy nabywają prawo do spadku już z chwilą otwarcia spadku, to fakt ten nie jest niczym udokumentowany.

Dopiero stwierdzenie nabycia spadku dokonane przez sąd pozwala bez żadnych wątpliwości stwierdzić, kto jest spadkobiercą zmarłego oraz jaki udział w spadku przypadł każdemu ze spadkobierców. O wysokości zobowiązania spadkodawcy i zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców orzeka w odrębnych decyzjach organ podatkowy właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (art. 100 § 1 i 2 o.p.). Termin płatności podatku przez spadkobiercę wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji (w tym dniu powstaje zobowiązanie podatkowe spadkobiercy).

Podsumowując: zobowiązanie podatkowe, jakie ciążyło na zmarłym podatniku, czyli na mężu Zofii K., w chwili jego śmierci nie wygasło. Zobowiązani do jego zapłaty będą poszczególni spadkobiercy według udziału, jaki przypadnie im w spadku po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o nabyciu spadku.

(oprac. na podstawie wyjaśnienia Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim, nr DG-415-11098-12/06 z 6 września 2006 r.)