zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Skarga na przewlekłość postępowania sądowego

Aneta Mościcka
prawnik,
specjalista ds. podatków

Skarga na przewlekłość postępowania jest orężem pomocnym dla osób, których sprawy w sądzie ciągną się miesiącami. Dzięki niej można skutecznie zdyscyplinować sąd do załatwienia sprawy w jak najkrótszym terminie.

Osoby, które kiedyś miały okazję wnieść sprawę do sądu, wiedzą, że jest to często droga przez mękę i wiąże się ze stresem i nerwami. Najgorsze jest jednak to, że sprawy w naszych sądach zwykle ciągną się miesiącami, a nierzadko latami. Wytykał to wielokrotnie polskiemu wymiarowi sprawiedliwości w swoich orzeczeniach Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w sprawach wniesionych przez obywateli polskich. Nie musimy być bezradni wobec opieszałości sądów - możemy skutecznie wpływać na przyspieszenie rozpoznania naszej sprawy. Jest też co najmniej kilka sposobów na uzyskanie odszkodowania od opieszałego sądu. Jednym z nich jest wniesienie skargi na sąd, który przewleka rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku.

WAŻNE
Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Skargę na opieszałość sądu można wnieść wówczas, gdy nasze prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu - możliwość taką daje nam ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Jej przepisy stosuje się również wtedy, gdy na skutek działania lub bezczynności sądu albo komornika sądowego doszło do naruszenia naszego prawa do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Sąd, do którego strona wnosi skargę na przewlekłość postępowania, bada przede wszystkim terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie wyroku lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Kto i kiedy może wnieść skargę

Można wnieść skargę na przewlekłość każdego postępowania toczącego się z naszym udziałem, a mianowicie:
  • w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe;
  • w postępowaniu w sprawach o wykroczenia;
  • w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary;
  • w postępowaniu karnym;
  • w postępowaniu cywilnym;
  • w postępowaniu sądowoadministracyjnym;
  • w postępowaniu egzekucyjnym oraz
  • w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego.
Osobą uprawnioną do wniesienia skargi jest:
  • w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe - strona;
  • w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - strona;
  • w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary - strona lub wnioskodawca;
  • w postępowaniu karnym - strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną;
  • w postępowaniu cywilnym - strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania;
  • w postępowaniu sądowoadministracyjnym - skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony;
  • w postępowaniu egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego - strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu.
Jaki sąd rozpatruje skargę

Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym (SN) - właściwy do jej rozpoznania jest SN. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub Naczelnym Sądem Administracyjnym (NSA) - właściwy do jej rozpoznania jest NSA. Sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowanie dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach - sąd, w którego okręgu dokonano pierwszej czynności.

WAŻNE
Skargę na przewlekłość postępowania wnosi się w toku postępowania w sprawie do sądu, przed którym toczy się postępowanie - zdaniem strony - przewlekłe. Sąd ten przedstawia ją niezwłocznie sądowi właściwemu (patrz wyżej) wraz z aktami sprawy, w której toczy się postępowanie.

Co powinna zawierać skarga

Skarga na przewlekłość postępowania powinna spełniać wymogi przewidziane dla pisma procesowego. Ponadto skarga ta powinna zawierać:
  • żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy,
  • przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.
Spełnienie tych wymogów jest istotne, gdyż w razie braku sąd ją odrzuci bez wzywania do uzupełnienia. Skarga podlega stałej opłacie w wysokości sto złotych. Jeśli skargę wniosło kilka osób, każda z nich uiszcza opłatę oddzielnie; jeżeli została uiszczona jedna opłata bez odpowiedniego wskazania, uznaje się, że wniosła ją osoba wymieniona jako pierwsza w skardze. W sytuacji gdy sąd przychyli się do zarzutu podniesionego w skardze i stwierdzi przewlekłość postępowania, sąd z urzędu zwraca uiszczoną opłatę.

Sąd właściwy do rozpoznania skargi zawiadamia o toczącym się postępowaniu Skarb Państwa - prezesa tego sądu, którego działanie lub bezczynność według twierdzeń skarżącego spowodowało przewlekłość postępowania, doręczając mu odpis skargi. Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania prowadzonego przez komornika sądowego, sąd zawiadamia komornika oraz Skarb Państwa - prezesa tego sądu rejonowego, przy którym działa komornik, doręczając im odpis skargi. Skarbowi Państwa oraz komornikowi, w razie zgłoszenia udziału w sprawie, przysługują prawa strony w zakresie rozpoznania skargi.

Orzeczenie w sprawie skargi na przewlekłość

Sąd wydaje orzeczenie w terminie dwóch miesięcy, licząc od daty złożenia skargi. Skargę niezasadną sąd oddala. Uwzględniając skargę, sąd stwierdza, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania. W tym przypadku sąd może, na żądanie skarżącego, przyznać od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika - od komornika, odpowiednią sumę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 10 000 złotych.

Strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika. Postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie co do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Podsumowanie

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki obowiązuje od 17 września 2004 r. Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że od września do końca grudnia 2004 r. do sądów okręgowych i apelacyjnych wpłynęło łącznie 2526 skarg na przewlekłość postępowania, uwzględniono 286 skarg. Łączna suma zasądzonych sum pieniężnych w 2004 r. wyniosła ponad 437 tys. zł. Natomiast w pierwszym półroczu 2005 r. do sądów okręgowych i apelacyjnych wpłynęło 2686 skarg na przewlekłość, uwzględniono 583 skargi.

Łączna kwota zasądzonych kar pieniężnych z tytułu uwzględnionych skarg w pierwszym półroczu 2005 r. wyniosła ponad 883 tys. zł. Co miesiąc do sądów wpływa średnio ok. czterysta skarg na przewlekłość postępowania. #Jak wynika z przytoczonych wyżej danych, instytucja skargi na przewlekłość postępowania stała się skutecznym orężem dla osób, których sprawy w sądzie ciągną się miesiącami, a nierzadko całymi latami. Instytucja skargi jest potrzebna, bo stanowi ona również dla sądów swoisty "bat nad głową", aby rozstrzygać sprawy w możliwie krótkim terminie.

Co ważne, dla osób, których sprawy ciągną się miesiącami lub czekają na wyznaczenie na rozprawę, złożenie skargi na przewlekłość postępowania może skończyć się także wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego lub komornika. Istotne dla osób, których skarga na przewlekłość postępowania została uwzględniona, jest również to, że osoby te mogą również dochodzić w odrębnym postępowaniu naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości od Skarbu Państwa na podstawie kodeksu cywilnego.

WAŻNE
Osoba, która nie wniosła skargi na przewlekłość, może dochodzić w odrębnym postępowaniu (na podstawie art. 417 kodeksu cywilnego) naprawienia szkody wynikającej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania rozstrzygającego sprawę co do istoty.

Warto zaznaczyć, że zaraz po wejściu w życie omawianej ustawy pojawiły się głosy praktyków, że orzeczenie w sprawie przewlekłości jest jednoinstancyjne i nie można od niego złożyć zażalenia, co narusza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności. Rzeczywiście ustawa nie daje osobom, którym sąd odmówił stwierdzenia przewlekłości lub którym sąd zasądził zbyt niską, ich zdaniem, rekompensatę - możliwości odwołania się od takiego orzeczenia.

Tymczasem Konstytucja RP wskazuje, że każde orzeczenie sądu może być poddane kontroli przez zaskarżenie. Zdania są w tej mierze podzielone. Część środowiska uważa, że należałoby tę kwestię przesądzić w drodze zmiany przepisów, inni uważają natomiast, że nie należy wprowadzać możliwości wnoszenia odwołania od decyzji w sprawie skargi na przewlekłość, bo spowoduje to dodatkowe wydłużenie postępowania zarówno w sprawie skargi na przewlekłość, jak i postępowania głównego.

WARTO WIEDZIEĆ
W kwestii tego, czy na orzeczenie sądu w sprawie skargi na przewlekłość postępowania przysługuje środek odwoławczy, SN stwierdził, że na postanowienie w przedmiocie przewlekłości postępowania cywilnego zażalenie nie przysługuje.
(Uchwała Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r., sygn. akt III SPZP 3/2005)

Niewielką wartość przedmiotu sporu należy uwzględnić jako okoliczność wpływającą na obniżenie odpowiedniej sumy pieniężnej przyznawanej skarżącemu na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
(Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lipca 2005 r., sygn. akt III SPP 121/2005)

Przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oznacza wskazanie czasu trwania postępowania świadczącego o wystąpieniu przewlekłości, jak również konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie, powodując w ten sposób nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu.
(Postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt III SPP 95/2005)

Zgodne z prawem, obligatoryjne zawieszenie przez sąd z urzędu postępowania w sprawie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego nie wywołuje przewlekłości postępowania i nie narusza prawa stron do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
(Postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt III SPP 110/2005)

Niesporządzenie przez sędziego uzasadnienia w terminie określonym w kodeksie postępowania cywilnego może powodować przewlekłość postępowania.
(Postanowienie Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2005 r., sygn. akt III SPP 107/2005)

Strona albo inny uprawniony podmiot mogą zostać zwolnione z obowiązku uiszczenia stałej opłaty w wysokości 100 zł, jeżeli wykażą, że ze względu na ich sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wyłożenie jej byłoby zbyt uciążliwe.
(Postanowienie Sądu Najwyższego z 31 marca 2005 r., sygn. akt IV 9/2005)

Skarga strony na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy o roszczenia pracownika ze stosunku pracy bez nieuzasadnionej zwłoki jest wolna od opłaty stałej 100 zł, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
(Uchwała Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2005 r., sygn. akt III SPP 109/2004)

O nieuzasadnionej zwłoce postępowania można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
(Postanowienie NSA z 23 listopada 2004 r., sygn. akt OPP 52/2004)

Do skargi na przewlekłość postępowania uregulowanej w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy w sprawie cywilnej, stosuje się przymus adwokacko-radcowski (art. 3932 k.p.c).
(Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 listopada 2004 r., sygn. akt III SPP 42/2004)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny