Doradca Podatnika 21-22/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jerzy Krotoski
adwokat z poznańskiej Kancelarii Krotoski - Adwokaci

Komornik sądowy zajął samochód, którego współwłaścicielami są dłużnik i ojciec dłużnika - każdy w 50 proc. Co w tej sytuacji stanie się z autem? Czy komornik może je sprzedać bez zgody drugiego współwłaściciela, który nie ma długów? Jak wygląda sprawa, gdy komornik zajmuje rzecz będącą współwłasnością dłużnika i jego żony?

Zdarzają się sytuacje, w których przedmioty majątkowe dłużnika nie stanowią jego wyłącznej własności, ale są przedmiotem współwłasności dłużnika oraz osoby trzeciej. W takich okolicznościach, w razie konieczności przeprowadzenia egzekucji właśnie z tych przedmiotów majątku objętego współwłasnością, komornik ma prawo zająć należący do dłużnika udział we własności. W omawianym przypadku komornik słusznie zajął udział dłużnika we własności samochodu, pozostawiając wolnym od obciążeń udział należący do ojca dłużnika. Po dokonaniu zajęcia komornik powinien sprzedać udział w pojeździe w drodze licytacji.

Cena wywoławcza w pierwszym terminie licytacji wynosi trzy czwarte wartości szacunkowej, a jeżeli nie dojdzie do sprzedaży w toku pierwszej licytacji - możliwe jest wyznaczenie drugiego terminu licytacji - wówczas jednak cena wywoławcza wyniesie połowę wartości szacunkowej udziału, przy czym sprzedaż udziału nie może nastąpić za cenę niższą od ceny wywołania. Cenę szacunkową określa komornik, chyba że uzna, że konieczne jest dokonanie wyceny przez biegłego. Wycena biegłego jest również niezbędna, jeżeli wierzyciel lub dłużnik zakwestionuje wartość przyjętą przez komornika.

Jeżeli do sprzedaży w drodze licytacji nie dojdzie, wierzyciel może domagać się umieszczenia rzeczy zajętej w komisie, co oczywiście w przypadku udziału we własności pojazdu jest niewykonalne. W terminie dwóch tygodni od licytacji, która nie zakończyła się sprzedażą, wierzyciel może przejąć rzecz licytowaną (w tym przypadku udział we własności pojazdu) na własność za cenę nie niższą niż cena wywołania. Trzeba jednak pamiętać, że przejęcie uzależnione jest od złożenia przez wierzyciela oświadczenia o przejęciu oraz od zapłaty ceny. Uzyskane przez komornika w ten sposób pieniądze zostaną następnie rozdysponowane między wierzycielami.

Jeżeli zabraknie chętnego do zakupu udziału w samochodzie, a wierzyciel nie zdecyduje się na przejęcie rzeczy na własność, komornik będzie zobligowany do umorzenia egzekucji z ruchomości i zwolnienia udziału w pojeździe spod zajęcia. Sytuacja przedstawia się podobnie, jeżeli przedmiot, z którego przeprowadzana jest egzekucja, stanowi współwłasność małżonków, między którymi istnieje rozdzielność majątkowa.

Jeżeli przedmiot jest własnością małżonków pozostających we wspólnocie majątkowej małżeńskiej (co jest sytuacją typową), wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków tylko wówczas, gdy drugi małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania, które stało się przyczyną powstania zadłużenia, i w konsekwencji - wdrożenia egzekucji.

Jeżeli takiej zgody nie było - komornik może egzekwować swoją należność wyłącznie z majątku osobistego dłużnika oraz jego wynagrodzenia za pracę. Wracając do omawianego przykładu z samochodem, oznacza to, że jeżeli samochód stanowi współwłasność małżonków, którzy pozostają w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, i został przez nich zakupiony w czasie trwania tej wspólności, to przed przystąpieniem do egzekucji z pojazdu komornik musi zbadać, czy żona wyraziła zgodę na zaciągnięcie zobowiązania przez swojego małżonka.

Jeżeli taka zgoda miała miejsce - wówczas komornik może zająć cały samochód. Jeśli natomiast małżonka dłużnika nie wyraziła zgody na zaciągnięcie zobowiązania, które stało się przyczyną powstania zadłużenia - komornik nie może zająć samochodu w ogóle.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.