Doradca Podatnika 21-22/2007 Ubezpieczenia

Andrzej Radzisław
specjalista ds. ubezpieczeń społecznych

W naszej firmie mamy zatrudnionego pracownika na umowę zlecenie. Ze względu na to, że jest to jego jedyne źródło zarobkowania, podlega on oskładkowaniu ZUS na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne. Czy zawarcie z nim dodatkowo umowy o dzieło spowoduje, że pracownik ten będzie podlegał wszystkim ww. składkom ZUS (mam go traktować jako "własnego pracownika"), czy też od umowy o dzieło powinna być naliczana wyłącznie zaliczka na podatek?

Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do objęcia osoby wykonującej taką umowę ubezpieczeniami społecznymi, gdyż taki tytuł do ubezpieczeń nie został wymieniony w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa o s.u.s.). Wobec tego osoba, która wykonuje wyłącznie umowę o dzieło nie powinna być zgłaszana do żadnych ubezpieczeń oraz od wypłacanego jej z tego tytułu wynagrodzenia nie powinny być opłacane żadne składki. Jednak w niektórych sytuacjach od wynagrodzenia z tytułu wykonywania umowy o dzieło składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne muszą być opłacane.

Z takim przypadkiem mamy do czynienia przy umowie o dzieło zawartej z własnym pracownikiem. Należy bowiem podkreślić, iż w zakresie ubezpieczeń społecznych obowiązuje szersza definicja pracownika, niż określona w kodeksie pracy. Stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy o s.u.s. za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z własnym pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Pracodawca, który zawrze z własnym pracownikiem umowę o dzieło, nie zgłasza dodatkowo tej osoby do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast składki na ubezpieczenia społeczne jest zobowiązany naliczać i opłacać od zsumowanego wynagrodzenia, które będzie mu wypłacał ze stosunku pracy oraz umowy o dzieło. Inaczej sytuacja wygląda, gdy mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie umowy zlecenia.

Osoba, która jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia i dodatkowo podmiot (zleceniodawca), z którym ma zawartą umowę zlecenia, zawrze z nią umowę o dzieło, to od wynagrodzenia wypłacanego z umowy o dzieło płatnik składek (zleceniodawca) nie będzie za nią opłacał składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż art. 8 ust. 2a ustawy o s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do umów cywilnoprawnych zawieranych z własnym pracownikiem, a nie ze zleceniobiorcą.

Należy również podkreślić, iż umowa o dzieło nie jest także samoistnym tytułem do objęcia danej osoby ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż taki tytuł do ubezpieczeń nie jest wymieniony w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W konsekwencji w sytuacji przedstawionej w pytaniu od przychodu z umowy o dzieło istnieje obowiązek opłacania jedynie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.