Doradca Podatnika 21-22/2007 VAT

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 25 kwietnia 2007 r. (IPB1-4407/21/07/I)

Świadczenie usług na zlecenie sądów, mające charakter sporządzania opinii, niewątpliwie jest czynnością mieszczącą się w zakresie rzeczoznawstwa, jednak usługi świadczone przez biegłego sądowego nie stanowią usług doradztwa, gdyż biegły sądowy "nie doradza" organowi prowadzącemu postępowanie, lecz tworzy jeden z dowodów mających znaczenie w postępowaniu sądowym. Tym samym czynności wykonywane przez biegłego sądowego nie mieszczą się w zakresie doradztwa, co oznacza, że biegli sądowi mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego.

Podatnik jest biegłym sądowym z zakresu ruchu drogowego i techniki samochodowej oraz inżynierii ruchu i sterowania ruchem drogowym. Opinie i ekspertyzy wykonuje jedynie na zlecenie sądu, prokuratury i policji, a wartość sprzedaży opodatkowanej w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła łącznie 10 000 euro.

PYTANIE PODATNIKA

Czy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wykonywanie czynności biegłego sądowego w sytuacji nieprzekroczenia kwoty obrotu 10 000 euro?

ODPOWIEDŹ URZĘDU

Na wstępie należy zauważyć, że kwestia opodatkowania czynności biegłego sądowego podatkiem od towarów i usług nie budzi wątpliwości. Kwestią sporną jest natomiast zastosowanie zwolnienia podmiotowego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje m.in. wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność ta została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Jednocześnie w art. 15 ust. 3 ustawy o VAT wymieniono czynności, których nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą. Przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 tej ustawy wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności, z których tytułu przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.), jeśli wykonujący te czynności są związani ze zlecającym ich wykonywanie prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zgodnie z art. 13 pkt 6 cyt. ustawy o PIT za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator na podstawie właściwych przepisów zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym.


W świetle cytowanych przepisów czynności biegłego sądowego podlegają zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odnosząc się natomiast do kwestii zwolnienia podmiotowego, stwierdzić należy, że zgodnie z przepisem art. 113 ust. 1 ustawy o VAT z 11 marca 2004 r. zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 10 000 euro.

Natomiast podatnicy rozpoczynający wykonywanie czynności określonych w art. 5 w trakcie roku podatkowego, zgodnie z art. 113 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług, są zwolnieni z podatku, jeżeli przewidywana przez nich wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty określonej w ust. 1 lub w ust. 8.


Ponadto w przepisie art. 113 ust. 14 pkt 2 ustawy o VAT zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania rozporządzenia określającego listę towarów i usług, o których mowa w ust. 13 pkt 1 lit. a) i pkt 2, z uwzględnieniem klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, odnośnie do których nie stosuje się zwolnień, określonych w ust. 1 i 9.

Została ona zrealizowana w § 28 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798 ze zm.).

I tak, w załączniku do ww. rozporządzenia, zawierającym listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy, w poz. 37 ujęto "rzeczoznawstwo z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego". W powyższej sprawie Minister Finansów wydał już interpretacje. Ponadto warto przytoczyć wyrok sądu administracyjnego.


Należy stwierdzić, że poz. 37 załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. dotyczy usług rzeczoznawstwa, które mieszczą się w pojęciu doradztwa, z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego. Ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie definiują pojęcia doradztwa ani pojęcia rzeczoznawstwa.

W powoływanym wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 4 października 2006 r. Sąd stwierdził, że: "... wobec braku w ustawie definicji rzeczoznawstwa, należy posłużyć się znaczeniem językowym. W pierwszej jednak kolejności poszukiwać należało znaczenia pojęcia doradztwo, skoro ustawa o VAT w art. 113 ust. 13 pkt 2 zastrzega, że do osób świadczących usługi doradztwa nie stosuje się zwolnienia podmiotowego, określonego w ust. 1 i 9".

Zgodnie z "Małym słownikiem języka polskiego" PWN, Warszawa 1994, "rzeczoznawca" to specjalista powoływany do wydawania orzeczenia czy opinii w sprawach spornych wchodzących w zakres jego kwalifikacji zawodowych, biegły, ekspert, natomiast "doradzać" znaczy udzielić porady, podać, wskazać sposób postępowania w jakiejś sprawie.

WNIOSKI
Świadczenie usług na zlecenie sądów, mające charakter sporządzania opinii, niewątpliwie jest czynnością mieszczącą się w zakresie rzeczoznawstwa, jednakże usługi świadczone przez biegłego sądowego nie stanowią usług doradztwa, bowiem biegły sądowy "nie doradza" organowi prowadzącemu postępowanie, lecz tworzy jeden z dowodów mających istotne znaczenie w postępowaniu sądowym.

 Jako że czynności wykonywane przez biegłego sądowego nie mieszczą się w zakresie doradztwa, należy stwierdzić, że biegli sądowi mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust. l i 9 ustawy o podatku od towarów i usług. Należy tutaj wskazać, że zwolnienie podmiotowe traci moc w momencie przekroczenia kwoty określonej w art. 113 ust. 1 lub 9, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę, zgodnie z art. 113 ust. 5 i ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług.