zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Świadczenia na rzecz pracowników - wybrane zagadnienia

Świadczenia na rzecz pracowników – wybrane zagadnienia
W myśl zasady powszechności opodatkowania wszelkie świadczenia na rzecz pracownika stanowią jego przychód podlegający opodatkowaniu. Ustawodawca przewiduje jednak szereg wyjątków od tej zasady. Nie wszyscy pracodawcy zdają sobie sprawę, iż wynagrodzenie pieniężne może być zastąpione (bądź uzupełnione) świadczeniami zwolnionymi od podatku. Takie elementy wynagrodzenia mogą przynieść pewne oszczędności podatkowe. Pracodawca bowiem, zamiast wypłacać wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu, przez co jest ono de facto znacznie zmniejszone, może zastąpić je ekwiwalentnym świadczeniem. Ponadto atrakcyjny i dobrze skonstruowany pakiet świadczeń pozapłacowych jest doskonałym systemem motywacyjnym pracowników.
Poniżej przedstawiamy wybrane możliwości kształtowania wynagrodzenia pracownika, których znajomość pozwoli je zwiększyć dzięki oszczędności na podatku.
FIRMOWY SAMOCHÓD
Jednym z podstawowych elementów „pakietów motywacyjnych” dla pracownika jest oddanie mu do dyspozycji samochodu służbowego. Samochód taki stanowi składnik majątku firmy i – co za tym idzie – to pracodawcę obciążają koszty związane z jego eksploatacją. Tak więc pracownik – ponosząc wydatek np. na benzynę – otrzymuje fakturę z danymi pracodawcy. Po zakończeniu miesiąca pracodawca zwraca pracownikowi poniesione wydatki, zaliczając ich wartość do kosztów uzyskania przychodów. Ponieważ celem przekazania samochodu jest wykorzystywanie go w sprawach służbowych, rzadko się zdarza, aby pracodawca uwzględniał przy rozliczeniu pracownika przychód z tego tytułu. Przeważnie pracodawcy ustalają pewne limity wydatków, które zwracają pracownikowi, natomiast nadwyżkę musi on pokrywać z własnej kieszeni. Musimy jednak pamiętać, iż organy podatkowe będą bacznie przyglądać się rozmiarom wydatków na eksploatację samochodu służbowego, a przede wszystkim temu, czy nie przekraczają one znacząco wysokości kosztów wynikających z charakteru pracy i wykonywanych czynności. Jeżeli organy podatkowe uznają, iż samochód był wykorzystywany na cele prywatne, mogą doliczyć wydatki zwracane przez pracodawcę do przychodów pracownika. W praktyce jednak organom podatkowym trudno jest wyodrębnić, kiedy samochód jest używany do celów służbowych, a kiedy do prywatnych.
PRZYKŁAD
Pan Nowak prowadzi firmę handlową. Osobie pełniącej funkcję dyrektora działu marketingu udostępnił samochód służbowy. Samochód ten stanowi środek trwały firmy pana Nowaka, jest amortyzowany, a wydatki eksploatacyjne zwracane są pracownikowi po zakończeniu miesiąca i zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Ponieważ samochód jest wykorzystywany do celów służbowych, u pracownika nie powstaje z tego tytułu przychód.
Korzystanie z samochodu służbowego jest niewątpliwie atrakcyjnym rozwiązaniem dla pracownika. Należy jednak podkreślić, iż w sytuacji gdy organ podatkowy będzie w stanie udowodnić, iż samochód był także wykorzystywany w sprawach prywatnych (np. pracownik pojechał nim na dwutygodniowe wczasy), to uzna udostępnienie samochodu za nieodpłatne świadczenie, które powinno być uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania pracownika. Z reguły wartość takiego świadczenia będzie ustalana na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu tego samego rodzaju usług w danej miejscowości.
TELEFON KOMÓRKOWY
Powszechną praktyką jest wyposażanie pracowników w służbowe telefony. Jeżeli telefon pozostaje własnością pracodawcy, pracownik nie osiąga przychodu z tytułu jego udostępnienia. Przychód powstanie natomiast w sytuacji, gdy pracownik będzie używał telefonu do celów prywatnych, natomiast pracodawca będzie pokrywał jego rachunki. Z reguły pracodawca decyduje się na pokrywanie za pracownika wydatków na rozmowy prywatne do z góry określonej kwoty. W tej sytuacji świadczenie to będzie stanowiło dla pracownika przychód ze stosunku pracy.
Natomiast u pracodawcy poniesione wydatki będą stanowić koszty uzyskania przychodów. Pracodawca może bowiem zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, oprócz rozmów służbowych, również pokrywane przez niego koszty rozmów prywatnych pracownika, pod warunkiem jednak iż nie otrzymuje od niego zwrotu tych wydatków.
PRZYKŁAD
Pan Dąbrowski udostępnił przedstawicielom handlowym pracującym w jego firmie telefony komórkowe i zobowiązał się do pokrywania kosztów rozmów w wysokości 200 zł miesięcznie. Jeżeli są to w całości rozmowy służbowe, to ich wartość jest zwolniona od podatku dochodowego, natomiast wartość rozmów prywatnych powinna zostać opodatkowana. Cała zapłacona kwota będzie stanowić koszt uzyskania przychodów firmy pana Dąbrowskiego.
Oczywiście przy rozliczaniu rozmów telefonicznych pojawia się problem oddzielenia rozmów prywatnych od służbowych. Najczęściej odbywa się to poprzez zaznaczenie przez pracownika na billingu (wydruku rozmów telefonicznych uzyskanym od operatora), które rozmowy zostały przeprowadzone w celach prywatnych. Warto podkreślić, iż billing jest niezbędny, aby rozgraniczyć wydatki na opłacenie połączeń telefonicznych związanych z działalnością od służących innym celom. Na konieczność dokumentowania przeprowadzonych rozmów służbowych billingiem zwróciło także uwagę Ministerstwo Finansów w piśmie z 12 lipca 1996 r. (nr PO 3/MD-722/190/96).
W praktyce pracodawca często z góry zakłada, iż wszystkie rozmowy przeprowadzane przez pracownika ze służbowego telefonu są rozmowami związanymi z działalnością, i nie „zawraca sobie głowy” oddzielaniem rozmów prywatnych. Działanie takie podlegać może weryfikacji przez organ podatkowy. Jednak jedyną nasuwającą się metodą „rozdzielenia” rozmów telefonicznych byłoby sprawdzanie po kolei wszystkich numerów wykazanych w billingu, co jest działaniem bardzo czasochłonnym i kosztownym. Może się jednak zdarzyć, iż organ podatkowy zażąda od podatnika, aby to on przyporządkował numery telefonów do kontrahentów firmy. Dlatego też, aby uniknąć niepotrzebnych sporów z organami podatkowymi, warto wiarygodnie i racjonalnie określić proporcje rozmów służbowych i prywatnych. Trudno bowiem uwierzyć, iż pracownik w ogóle nie korzysta z telefonu do innych celów niż zawodowe.
Na potrzebę udowodnienia zasadności ponoszonych wydatków zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 października 1998 r. (sygn. akt I SA/Ka 280/97), stwierdzając, iż „nie można uznać za koszty uzyskania przychodu wydatków na używanie prywatnych telefonów, gdy nie zostało to w należyty sposób udokumentowane (…) Nie można nakładać na organy podatkowe nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających związek przyczynowy pomiędzy oznaczonymi wydatkami a uzyskanym przychodem, jeżeli argumentów nie dostarczył sam podatnik”.
Warto też wspomnieć, iż w przypadku gdy telefon został zakupiony przez pracodawcę na własność pracownika, to jego wartość stanowi przychód ze stosunku pracy. Wartość takiego zakupu stanowi dla firmy koszt uzyskania przychodów.
Ponadto częstą praktyką jest korzystanie przez pracowników do celów służbowych z własnego telefonu komórkowego (bądź telefonu stacjonarnego). Jeżeli pracodawca zwróci pracownikowi koszty przeprowadzonych rozmów, wydatki z tytułu rozmów służbowych będą dla niego kosztem, nie będą natomiast przychodem dla pracownika.
BONY TOWAROWE I PACZKI ŚWIĄTECZNE
Bony towarowe oraz paczki są w wielu firmach swego rodzaju tradycją świąteczną. Jest to bardzo wygodna i ciesząca się popularnością forma premii dla pracownika. Aby jednak połączyć ją ze zwolnieniem podatkowym, musimy zapoznać się z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z jego brzmieniem wolna od podatku jest wartość rzeczowych świadczeń otrzymanych przez pracownika, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł. Tak więc jedynie nadwyżka ponad ten limit zwiększa podstawę opodatkowania pracownika. Należy przy tym pamiętać, iż limit zwolnienia obejmuje wszystkie rzeczowe świadczenia, które pracownik otrzymał w danym roku od pracodawcy.
PRZYKŁAD
Z okazji Świąt Bożego Narodzenia właściciel firmy ufundował dla dzieci jednego ze swoich pracowników znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej paczkę ze słodyczami o wartości 300 zł. Paczka ta została sfinansowana z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Ponieważ jednak przed Świętami Wielkanocnymi przekazał mu bon towarowy (także z funduszu) o wartości 150 zł, kwotę 70 zł (450 zł – 380 zł) musi doliczyć do jego przychodów.
Jak stanowi art. 21 ust. pkt 67 ustawy, rzeczowymi świadczeniami są w szczególności bony towarowe, paczki świąteczne dla dzieci, bilety na imprezy sportowe lub kulturalne. Użycie zwrotu „w szczególności” wskazuje na to, iż ustawodawca jedynie przykładowo wskazuje rodzaje świadczeń.
Warto zwrócić uwagę, że – zgodnie z pismem Ministerstwa Finansów z 3 listopada 1995 r. (nr PO 5/6-7404-01658/95) – do rzeczowych świadczeń zalicza się bony towarowe uprawniające do zakupu w sklepach artykułów spożywczych i przemysłowych, pod warunkiem że nie podlegają wymianie na pieniądze. Jeżeli pracownik zrealizuje bony w formie pieniężnej, pracodawca musi – jako płatnik – pobrać od ich wartości zaliczkę na podatek dochodowy.
Jak więc widać, zwolnione od podatku są wyłącznie świadczenia sfinansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz z funduszy związków zawodowych. Świadczenia sfinansowane z innych źródeł będą opodatkowane1.
Warto również przypomnieć, iż do końca 2002 r. art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy mówił o zwolnieniu świadczeń „okolicznościowych”. Wykreślenie od 1 stycznia 2003 r. tego pojęcia oznacza, iż wolne od podatku dochodowego są obecnie wszelkiego rodzaju rzeczowe świadczenia realizowane przez pracodawcę ze środków funduszu, a nie tylko te, które są związane z określonymi okolicznościami, np. świętami.
ZWROT WYDATKÓW ZA UŻYWANY SPRZĘT
Kolejną, rzadziej wykorzystywaną przez pracodawców możliwością zmniejszenia obciążeń podatkowych jest przyznanie pracownikowi ekwiwalentu za używany przez niego sprzęt. Zastosowanie będzie miał tutaj art. 21 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który zwalnia od podatku ekwiwalenty pieniężne za używane przez pracowników przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące ich własność.
Pracodawcy zainteresowani taką formą wynagradzania muszą jednak pamiętać, iż kwota ekwiwalentu nie może być dowolna. Ekwiwalent bowiem to „rzecz zastępująca inną rzecz o równej wartości, odpowiednik, równoważnik”2. Tak więc z ekwiwalentem będziemy mieli do czynienia wtedy, gdy wypłacona kwota będzie odpowiadać wartości „zużycia” danej rzeczy wykorzystywanej przez pracownika do celów służbowych. Wprawdzie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ograniczają wysokości takiego ekwiwalentu, nie może on być jednak zbyt wysoki w stosunku do wartości używanych przez pracownika rzeczy. Organy podatkowe mogą bowiem uznać, iż ekwiwalent stanowi ukrytą formę wynagrodzenia niepodlegającego opodatkowaniu.
Ponieważ art. 21 ust. 1 pkt 13 ustawy nie odwołuje się do jakiegokolwiek wykazu, zwolnienie obejmuje wszystkie narzędzia, materiały lub sprzęt, używane przy wykonywaniu pracy. Muszą one jednak stanowić własność pracownika.
Tak więc pracodawca może pracownikowi wypłacić ekwiwalent pieniężny np. za używany przez niego do celów służbowych telefon czy też komputer. Warto, aby przyznanie ekwiwalentu było uregulowane jakimkolwiek dokumentem wystawionym przez pracodawcę. Może to też być ustalone w samej umowie o pracę. Pracodawca powinien także być w stanie udowodnić, iż pracownicy otrzymujący ekwiwalent rzeczywiście używają określonego sprzętu na potrzeby pracodawcy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lutego 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 370/98): „Płatnik zobowiązany jest do właściwej oceny przesłanek ustalenia wysokości podatku (zaliczki na podatek), tzn. musi dysponować odpowiednimi dowodami pozwalającymi stwierdzić, iż dane świadczenie jest wolne od podatku, a więc spełnione są przesłanki wymienione w przepisie regulującym to zwolnienie; w tym przypadku dowodami, że zachodzą przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem że pracownicy otrzymujący ekwiwalent rzeczywiście używają do wykonywania pracy narzędzi, materiału lub sprzętu, stanowiących ich własność. W żadnym razie okoliczność ta nie może być ustalona przez organ podatkowy pośrednio, w oparciu o analizę zapotrzebowania, którą do tego powinien wykonać organ podatkowy przy pomocy powołanego rzeczoznawcy”.
PRZYKŁAD
Pan Wojciechowski pracujący w agencji reklamowej używa na potrzeby pracodawcy sprzętu audiowizualnego służącego do nagrywania filmów reklamowych. W związku z tym pracodawca przyznał mu miesięczny ekwiwalent w wysokości 500 zł. Wynagrodzenie zasadnicze pana Wojciechowskiego wynosi 3000 zł. Poniżej przedstawiamy porównanie wysokości zarobków pana Wojciechowskiego w przypadku przyznania ekwiwalentu oraz w przypadku zwiększenia wynagrodzenia o 500 zł:
I wariant (wynagrodzenie 3000 zł + ekwiwalent 500 zł)
Składki na ubezpieczenia społeczne 3000 zł x 18,71 proc. = 561,30 zł
Podstawa opodatkowania 3000 zł – 561,30 zł – 99,96 zł = 2339 zł
Podatek dochodowy 2339 zł x 19 proc. – 44,17 zł = 400,24 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne (3000 zł – 561,30 zł) x 8 proc. = 195,10 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne podlegająca odliczeniu (3000 zł – 561,30 zł) x 7,75 proc. = 189 zł
Podatek do wpłaty do urzędu 400,24 zł – 189 zł = 211,20 zł (po zaokrągleniu)
Kwota do wypłaty pracownikowi (3000 zł – 561,30 zł – 195,10 zł – 211,20 zł) = 2032,40 zł
II wariant (wynagrodzenie 3500 zł)
Składki na ubezpieczenia społeczne 3500 zł x 18,71 proc.= 654,85 zł
Podstawa opodatkowania 3500 zł – 654,85 zł – 99,96 zł = 2745 zł (po zaokrągleniu)
Podatek dochodowy 2745 zł x 19 proc. – 44,17 zł = 477,38 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne (3500 zł – 654,85 zł) x 8 proc. = 227,61 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne podlegająca odliczeniu (3500 zł – 654,85 zł) x 7,75 proc. = 220,50 zł
Podatek do wpłaty do urzędu 477,38 zł – 220,50 zł = 256,90 zł (po zaokrągleniu)
Kwota do wypłaty pracownikowi (3500 zł – 654,85 – 227,61 – 256,90 zł) = 2360,64 zł
Z powyższego wyliczenia wynika, iż przy zwiększeniu wynagrodzenia o 500 zł pan Wojciechowski otrzymuje tylko o 328,24 zł więcej. Jeżeli natomiast zostanie mu przyznany ekwiwalent, otrzyma o 500 zł więcej. Różnica będzie więc wynosiła 171,76 zł. Ponadto zwiększenie wynagrodzenia pracownika to dla pracodawcy także zwiększenie obciążeń z tytułu składek ZUS. Przy wynagrodzeniu 3000 zł wyniosą one 545,70 zł (3000 zł x 18,19 proc.), natomiast przy wynagrodzeniu 3500 zł wyniosą 636,65 zł (3500 zł x 18,19 proc.).
Wypłacany pracownikowi ekwiwalent stanowi dla pracodawcy koszt uzyskania przychodów.
ZAJĘCIA SPORTOWE
Pracodawcy często finansują pracownikom koszty uczestnictwa w zajęciach sportowych. Generalna zasada jest taka: jeśli danego świadczenia nie da się przypisać konkretnemu pracownikowi, nie ma konieczności ustalania przychodu i odprowadzania zaliczki. Inaczej natomiast będzie, gdy świadczenie dotyczy konkretnej osoby.
Potwierdziło to Ministerstwo Finansów w piśmie z 30 sierpnia 1995 r. (nr PO 5/1-3157/0650/95): „Wydatki na dofinansowanie imprez turystycznych, sportowych i kulturalnych organizowanych przez zakład pracy, jeżeli nie są imiennie adresowane do podatnika, nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym w takim przypadku nie zachodzi potrzeba dzielenia kwoty wydatkowanej na liczbę uczestników i doliczenia do wynagrodzenia pracownika”.
PRZYKŁAD
Firma ABC zarezerwowała dla swoich pracowników halę sportową. Hala jest do dyspozycji w określonych godzinach w wybranych dniach tygodnia. Mogą z niej korzystać wszyscy chętni, bez imiennego kierowania. Tak więc praktycznie nie ma możliwości ustalenia, jaka dokładnie kwota przychodu przypada na konkretnego pracownika. W związku z tym firma nie dolicza wartości tych świadczeń do przychodów pracowników.
Świadczenia rzeczowe z tego tytułu mogą być również zwolnione od podatku w ramach art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy, jednak pod warunkiem spełnienia wymogów w nim określonych. Pracodawca musi przy tym pamiętać, iż powinny to być świadczenia rzeczowe, a nie dopłaty, przykładowo, karnet na siłownię, a nie wypłacona kwota pieniężna na ten cel.
Wydatki z tytułu finansowania zajęć rekreacyjnych pracowników mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów firmy. Potwierdza to pismo Ministerstwa Finansów z 29 marca 1995 r. (nr PO 6-722-134/WK/95). Jedynie w przypadku gdy świadczenia te zostały sfinansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, nie będą mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ stanowią je tylko odpisy na ten fundusz.
PODNOSZENIE KWALIFIKACJI PRACOWNIKA
Zgodnie z art. 17 kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Zasada ta znajduje często odzwierciedlenie w praktyce, gdyż pracodawcy chętnie finansują pracownikom koszty udziału w szkoleniach, konferencjach czy też naukę na studiach. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje możliwość zwolnienia od podatku uzyskanych z tego tytułu świadczeń. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego pracownika. Zwolnienie to nie obejmuje wynagrodzeń otrzymywanych za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnień z części dnia pracy, przysługujących pracownikom podejmującym naukę w szkołach lub podnoszącym kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych.
Kwestie podnoszenia kwalifikacji pracowników na koszt pracodawcy zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. Nr 103, poz. 472 ze zm.). Jak stanowi § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych rozumie się kształcenie w szkołach dla dorosłych i szkołach wyższych oraz kształcenie, dokształcanie, a także doskonalenie w formach pozaszkolnych. Zgodnie natomiast z § 8 rozporządzenia kształceniem, dokształcaniem, a także doskonaleniem w formach pozaszkolnych są studia podyplomowe, kursy, seminaria, staże zawodowe i specjalizacyjne, praktyki zawodowe, samokształcenie kierowane itp.
Pracodawca może przyznać pracownikowi kształcącemu się w formach szkolnych (szkole ponadpodstawowej i szkołach wyższych), poza urlopem szkoleniowym i zwolnieniem z części dnia pracy, takie świadczenia, jak:
– zwrot kosztów przejazdu, zakwaterowania i wyżywienia na zasadach obowiązujących przy podróżach służbowych na obszarze kraju, jeżeli nauka odbywa się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania i miejsce pracy pracownika,
– pokrycie kosztów zakupu podręczników i innych materiałów szkoleniowych,
– pokrycie pobieranych przez szkołę opłat za naukę.
Świadczenia te mogą być przyznane bez względu na to, czy pracodawca skierował pracownika do szkoły, czy też podjął on naukę bez takiego skierowania. Inaczej jest natomiast w przypadku kształcenia w formach pozaszkolnych. Pracownikowi skierowanemu na takie kształcenie przysługuje:
– zwrot kosztów uczestnictwa, w tym zakwaterowania, wyżywienia i przejazdu,
– urlop szkoleniowy i zwolnienie z części dnia pracy, płatne jak za urlop wypoczynkowy.
Pracownikowi podejmującemu naukę w formach pozaszkolnych bez skierowania może być udzielony urlop bezpłatny i zwolnienie z części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia. Przepisy rozporządzenia nie przewidują w tym przypadku pokrycia kosztów kształcenia, dokształcania i doskonalenia się pracownika przez pracodawcę.
Tak więc, ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może skorzystać pracownik, który:
– podejmuje kształcenie w formach szkolnych, bez względu na to, czy posiada skierowanie pracodawcy,
– podejmuje kształcenie w formach pozaszkolnych – jedynie wtedy, gdy posiada skierowanie od pracodawcy.
Warto pamiętać, iż omawiane zwolnienie stosuje się wtedy, gdy pracownik przed otrzymaniem świadczenia złoży płatnikowi oświadczenie, że nie zaliczy go do wydatków z tytułu odpłatnego dokształcania i doskonalenia zawodowego oraz z tytułu odpłatnego kształcenia w szkołach wyższych, podlegających odliczeniu od podatku.
PRZYKŁAD
Pan Nawrocki, prowadzący firmę konsultingową, skierował jednego ze swoich pracowników na podyplomowe studia z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi. Pokrył mu z tego tytułu czesne oraz koszty przejazdu i noclegu (uczelnia znajdowała się w innym mieście). Świadczenia te są zwolnione od podatku dochodowego i stanowią korzystną formę wynagrodzenia i motywowania pracownika.
Wyżej wymienione wydatki, jako koszty poniesione na rzecz pracowników, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów firmy. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 maja 1998 r. (sygn. akt SA/Sz 1354/97), w którym czytamy: „Podnoszenie kwalifikacji pracowniczych ma wpływ na osiąganie przez firmę przychodów i powinno być zakwalifikowane jako koszt uzyskania przychodu, choć taki wydatek trudno wiązać z konkretnym przychodem. Jest to koszt ogólny działalności firmy, podobnie jak płace pracowników i inne tego typu koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa”.
Warto też jednak zwrócić uwagę, iż w wyroku z 29 stycznia 1999 r. (sygn. akt I SA/Gd 632/97) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że takie okoliczności sprawy, jak brak konkretnej tematyki przeprowadzonych szkoleń, brak jakichkolwiek materiałów związanych z poruszanymi w trakcie tych szkoleń zagadnieniami oraz fakt, że ich uczestnicy nie mogli podać ani ich miejsca, ani daty, dawały organom podatkowym w pełni uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że między wydatkami a uzyskanym przychodem brak jest związku przyczynowego.
POŻYCZKA NA PREFERENCYJNYCH ZASADACH
Popularnym w praktyce bonusem dla pracownika jest udzielenie mu pożyczki na preferencyjnych warunkach – nieoprocentowanej bądź z niewielkimi odsetkami. Mimo iż pożyczka jest świadczeniem zwrotnym i jako taka jest neutralna podatkowo, jej przyznanie na preferencyjnych warunkach wywiera określone skutki podatkowe. Mianowicie pracownik, który otrzyma nieoprocentowaną bądź nisko oprocentowaną pożyczkę, osiąga z tego tytułu przychód, który należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy. Wartość tego przychodu ustala się:
– jeżeli udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy – według wysokości oprocentowania stosowanego wobec innych odbiorców,
– jeżeli udzielanie pożyczek nie wchodzi w zakres działalności pracodawcy – na podstawie wysokości oprocentowania komercyjnych pożyczek bądź kredytów udzielanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia.
W powyższej kwestii zgodne jest zarówno orzecznictwo sądowe, jak i ministerialne interpretacje. Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 1994 r. (sygn. akt III SA 1469/93) czytamy: „Udzielone na korzystniejszych warunkach kredyty są przychodem ze stosunku pracy przewidzianym przez art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponieważ dochodem podlegającym opodatkowaniu jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, więc różnica pomiędzy kwotą odsetek, jakie bank by uzyskał od udzielonego kredytu według stawek ogólnie stosowanych dla tego rodzaju umów, a kwotą, którą zapłaci podatnik-kredytobiorca – podlega podatkowi dochodowemu”.
Podobne stanowisko zostało przedstawione w piśmie Ministerstwa Finansów z 18 marca 1994 r. (nr PO 5/3-804-0514/94).
Z powyższego wynika, iż pracodawca udzielający pracownikowi pożyczki na preferencyjnych warunkach musi liczyć się z koniecznością ustalenia przychodu z tego tytułu oraz obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy.
Wydaje się, iż tak rygorystyczne stanowisko kłóci się z zasadą racjonalności opodatkowania, jednak w świetle niekorzystnego dla podatników orzecznictwa sądowego i ministerialnych interpretacji trudno liczyć na pobłażliwość urzędów skarbowych.
Za taką formą wynagrodzenia przemawiać jednak będzie możliwość uzyskania pożyczki z pominięciem całej procedury bankowej.
Istotna jest jeszcze kwestia określenia momentu powstania przychodu u pracownika otrzymującego preferencyjną pożyczkę. Jak stwierdziło Ministerstwo Finansów w piśmie z 23 września 1993 r. (nr PO 5/6-823/531/93): „przychód powstaje w momencie spłaty raty pożyczki. Kredyt postawiony do dyspozycji lub wypłacony nie jest przychodem, jest bowiem świadczeniem zwrotnym. Przychodem są korzyści wynikające z tego nieodpłatnego świadczenia w momencie jego realizacji, tj. spłacania niższych rat”.
FINANSOWANIE WYPOCZYNKU DZIECI PRACOWNIKÓW
Wartość świadczeń, jakie otrzymuje pracownik w celu zapewnienia mu wypoczynku, jest, co do zasady, obciążona podatkiem dochodowym. Pewne odstępstwa od tej reguły przewiduje art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są dopłaty do wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu – dzieci i młodzieży do lat 18:
– z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra – niezależnie od ich wysokości,
– z innych źródeł – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym najniższego wynagrodzenia za pracę, ogłaszanego na podstawie odrębnych przepisów, za grudzień roku poprzedzającego rok podatkowy (w 2003 r. – 760 zł).
Zatem dopłaty do wypoczynku osób pełnoletnich (pracowników bądź ich rodzin) będą podlegały opodatkowaniu.
PRZYKŁAD
Pan Zajączkowski pokrył połowę kosztów (700 zł) obozu snowboardowego, na który wyjechał 12-letni syn jednego z jego pracowników. Ponieważ zostały spełnione warunki z art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwota dopłaty korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Przedstawione rozwiązania nie wyczerpują oczywiście wszystkich możliwości kształtowania wynagrodzenia pracownika. Ponieważ jednak część z nich była już omawiana szczegółowo w ostatnim czasie na naszych łamach, poniżej ograniczymy się tylko do wymienienia świadczeń najczęściej stosowanych w praktyce:
• zwrot kosztów używania samochodu prywatnego (P. Wojtasik, Rozliczenie podatkowe jazd lokalnych odbywanych przez pracowników, DP nr 18/19/2003, s. 2),
• zapewnienie pracownikom posiłków (M. Skwieciński, Opodatkowanie posiłków wydawanych pracownikom – wątpliwości interpretacyjne, DP nr 32, zeszyt PDOF, s. 11),
• świadczenia medyczne (M. Banasik, Bezpłatna opieka zdrowotna dla pracownika, DP nr 26/2003, zeszyt PDOP, s. 8; P. Wojtasik, Badania lekarskie opłacone przez pracodawcę jako przychód pracownika, DP nr 24/2003, zeszyt PDOF, s. 5),
• wynajęcie mieszkania (J. Rak, Skutki podatkowe wynajęcia mieszkania dla pracowników, DP nr 18/19/2003, s. 5; E. Tucholska, Mieszkanie dla prezesa spółki, DP nr 6/2003, zeszyt PDOP, s. 2).
Przemysław Wojtasik
Autor jest doradcą podatkowym
1 Więcej na temat finansowania świadczeń dla pracowników z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów: P. Wojtasik, Korzyści z utworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, „Doradca Podatnika” nr 46, zeszyt PDOF.
2 Słownik współczesnego języka polskiego, Wydawnictwo Wilga 1996, s. 233.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz