Doradca Podatnika 23-24/2007 Obrót gospodarczy

Michał Koralewski
aplikant radcowski w Kancelarii Radców Prawnych Misiewicz,
Mosek i Partnerzy w Gdańsku

Jestem wierzycielem posiadającym zabezpieczenie w postaci hipoteki na nieruchomości dłużnika. Mój dłużnik zamierza spłacić całe zobowiązanie w najbliższym czasie. Co powinienem zrobić, aby umożliwić mu wykreślenie hipoteki?

Po wygaśnięciu hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających jej wykreślenie z księgi wieczystej (art. 100 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, dalej: ustawy).

Wykreślenie prawa z księgi wieczystej jest traktowane tak samo jak wpis i dłużnik, chcąc spowodować wykreślenie hipoteki, musi złożyć wniosek wraz z dokumentem będącym podstawą roszczenia (art. 6262 § 3 k.p.c.). Podstawą wpisu w księdze wieczystej może być natomiast dokument z podpisem notarialnie poświadczonym (art. 31 ust. 1 ustawy). Dokumentem tym jest pokwitowanie, znane z art. 462 k.c., z którego wynika zapłata dłużnej sumy. Nie jest konieczne natomiast umieszczanie w pokwitowaniu zgody na wykreślenie hipoteki.

W tym przypadku podstawą wykreślenia jest fakt jej wygaśnięcia z powodu wygaśnięcia zabezpieczonej wierzytelności (hipoteka jest prawem akcesoryjnym względem wierzytelności, którą zabezpiecza). Koszt pokwitowania - taksy notarialnej (obecnie jest to 20 zł) - jeżeli strony nie umówiły się inaczej, ponosi dłużnik (art. 462 § 3 k.c.). Koszt ten może ponieść wierzyciel, który sam uda się do notariusza z pokwitowaniem, na którym zostanie poświadczony jego podpis, i następnie wręczy ów dokument dłużnikowi.

Nie jest to jednak konieczne i wierzyciel może domagać się zwrotu poniesionych kosztów od dłużnika. Istnieje jednak wyjątek, który dotyczy dokumentów wydawanych przez banki. I tak, dokumenty wystawione na podstawie ksiąg bankowych, opatrzone pieczęcią banku, mają moc prawną dokumentów urzędowych oraz stanowią podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych i rejestrach publicznych (art. 95 ust. 1 prawa bankowego).

Dłużnik nie ma prawa żądać od banku pokwitowania z podpisem notarialne poświadczonym, tak samo jak sąd wieczystoksięgowy nie może odmówić wykreślenia hipoteki ze względu na złą formę dokumentu. Otrzymawszy pokwitowanie w wymaganej formie, dłużnik musi złożyć wniosek do sądu prowadzącego księgę wieczystą, w której hipoteka została wpisana. W przypadku sądów prowadzących księgi wieczyste w systemie elektronicznym, wniosek należy złożyć na formularzy KW-WPIS.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu (art. 6262 § 3 k.p.c.), czyli pokwitowanie wierzyciela. Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 100 zł. Celem sprawdzenia, czy hipoteka została wykreślona, należy przejrzeć dział IV księgi wieczystej, w którym wpisywane są hipoteki (art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy). Księgi wieczyste są jawne i można je przeglądać w siedzibie sądu. Innym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o odpis zwykły księgi wieczystej. Podlega on opłacie sądowej w wysokości 30 zł.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.