Doradca Podatnika 23-24/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Zażalenie na odmowę notariusza

W sytuacji gdy notariusz odmówił sporządzenia aktu notarialnego na podstawie art. 81 prawa o notariacie, który stanowi, że notariusz ma obowiązek odmówić dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem, stronie przysługuje zażalenie tylko do sądu okręgowego jako sądu drugiej instancji. Dalszych odwołań nie ma. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy 1 czerwca br. w trzech uchwałach, będących odpowiedziami na prawie takie same pytania sądów dotyczące zagadnienia odwołań od odmownych decyzji notariuszy. Zażalenie wnosi się za pośrednictwem notariusza. Jeżeli ten uzna je za słuszne, może dokonać czynności notarialnej i wtedy spór się kończy. Gdy z zażaleniem się nie zgadza, przesyła je sądowi, który rozpoznaje je na rozprawie, stosując kodeks postępowania cywilnego. SN uznał, że zażalenie do sądu okręgowego kończy sprawę - sąd ten działa jako druga instancja. Ponadto SN wyjaśnił, że w przypadku uwzględnienia zażalenia sąd okręgowy uchyla odmowną decyzję notariusza. (Sygn. akt III CZP 41/07, III CZP 42/07, III CZP38/07).

Postępowanie egzekucyjne

Dłużnik musi zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do przeprowadzenia egzekucji (w zwykłym procesie płaci przegrywający sprawę). Ustala je komornik (art. 770 kodeksu postępowania cywilnego), a ściąga wraz z egzekwowanym roszczeniem. W przypadku gdy dłużnik nie ma żadnego majątku i zachodzi konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność, komornik mimo to ma obowiązek ustalić koszty adwokackie za to postępowanie. (Uchwała Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP37/07)

Krótsze i mniej uciążliwe kontrole

Rząd na posiedzeniu 5 czerwca br. przyjął kluczowy dla przedsiębiorców projekt ustawy z tzw. pakietu Kluski, mianowicie projekt nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Propozycje rządowe doprecyzowują między innymi przepisy dotyczące przeprowadzania kontroli u przedsiębiorców oraz czasu ich trwania. Ukrócona zostanie samowola organów kontrolnych w zakresie czynności związanych z tą procedurą. Przeprowadzający kontrole, oprócz legitymacji służbowej, powinni dysponował również upoważnieniem do jej przeprowadzenia.

Przyjęto zasadę, że kontrola nie powinna naruszać normalnego funkcjonowania firmy, a także wprowadzono ustawowe ograniczenie dotyczące jej celu. Przedsiębiorca nie będzie też musiał, ale będzie mógł, prowadzić tzw. książki kontroli. Wprowadzono ponadto krótsze okresy przeprowadzania kontroli. Na przykład sprawdzania u mikroprzedsiębiorców będą mogły trwać maksymalnie do 12 dni roboczych w roku, a w odniesieniu do małych przedsiębiorstw - do 16 dni roboczych.

Do tej pory maksymalny czas trwania czynności sprawdzających u wymienionych przedsiębiorców wynosił 4 tygodnie. Określono, że kontrola będzie uznana za nieważną, jeśli organ kontrolny przekroczył swoje uprawnienia lub nie dopełnił obowiązków.

Usprawiedliwienie tylko od lekarza sądowego

1 czerwca br. Senat przyjął ustawę o lekarzu sądowym. Ustawa ma przyczynić się do poprawienia sprawności przebiegu postępowań cywilnych i karnych poprzez zapewnienie waloru wiarygodności przedstawianym przez uczestników postępowań zaświadczeniom usprawiedliwiającym ich niestawiennictwo z powodu choroby.

Ustawa wprowadza w ramach obydwu postępowań instytucję lekarza sądowego jako jedynego podmiotu uprawnionego do wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność lub niezdolność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu bądź organu prowadzącego postępowanie karne, uczestników postępowania z powodu choroby.

Lekarzem sądowym będzie tylko taki lekarz, z którym prezes sądu okręgowego podpisze umowę w sprawie wykonywania czynności lekarza sądowego, na obszarze właściwości danego sądu okręgowego. Ponadto w ustawie szczegółowo uregulowano tryb wyboru kandydatów na takich lekarzy, który ma zapewnić dobór fachowych i odpowiedzialnych osób, spośród których prezes sądu okręgowego dokona ostatecznego wyboru.

oprac. Marek Michalec