|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Kara porządkowa jako sposób na sprawne postępowanie podatkoweWojciech Jaworski pracownik organów skarbowych Organy podatkowe, w celu zapewnienia sprawnego prowadzenia postępowania oraz wydawania rozstrzygnięć w przewidzianym ustawowo terminie, zostały wyposażone w środek dyscyplinujący wszystkich uczestników danego postępowania (podatkowego, kontrolnego). Tym środkiem jest instytucja kary porządkowej. Instytucja kary porządkowej unormowana została w art. 262-263 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.). Karą porządkową mogą zostać ukarani: - strona, - pełnomocnik strony, - świadek, - biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: - nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub - bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub - bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem. Ma ona również odpowiednio zastosowanie do:
WAŻNE Nie ma podstawy prawnej do nałożenia kary porządkowej w toku czynności sprawdzających (Dział V Ordynacji podatkowej). Dlatego też zignorowanie wezwania organu podatkowego do stawienia się lub dokonania określonej czynności, dopóki nie wynika ono z prowadzonego przez organ postępowania podatkowego lub kontrolnego, nie jest zagrożone karą porządkową. Taka postawa podatnika może natomiast spowodować wszczęcie postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, gdzie ewentualnie może znaleźć zastosowanie instytucja kary porządkowej. Nie stosuje się jej również w przypadku przesłuchania strony, które zgodnie z art. 199 o.p. organ podatkowy ma prawo przeprowadzić za jej zgodą. U podstaw nałożenia kary porządkowej leży zignorowanie prawidłowo doręczonego wezwania do wykonania określonej czynności przez uczestnika postępowania. Wezwanie to musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a więc m.in. także pouczenie przez organ podatkowy wezwanej osoby o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania (art. 159 § 1 o.p. ). Warto przy tym pamiętać, że skuteczne doręczenie wezwania nie jest wcale tożsame z fizycznym jego otrzymaniem przez adresata (patrz art. 150 o.p.). W takim przypadku zainteresowany ma wprawdzie prawo złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale pozytywne jego załatwienie uzależnione jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 o.p.). WARTO WIEDZIEĆ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 12 września 2006 r. potwierdził, że w celu prowadzenia postępowania organy podatkowe są uprawnione do zastosowania fikcji doręczenia wynikającej z ustawowych unormowań zawartych w art. 150 o.p., z wszelkimi tego konsekwencjami, a ponadto stwierdził, że ewentualne przywrócenie terminu jest uzależnione m.in. od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Podkreślił jednocześnie, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy dokonywaniu czynności procesowej. Dlatego też przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ponadto sąd podkreślił, że to na zainteresowanym ciąży obowiązek udokumentowania i udowodnienia swojego braku winy (sygn. akt I SA/Gd 149/06). Kara w formie postanowienia O nałożeniu kary porządkowej rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie - w formie postanowienia. Termin płatności kary porządkowej wynosi siedem dni od dnia doręczenia postanowienia. Ukaranemu karą porządkową służą dwa środki prawne: - zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową, - wniosek o uchylenie nałożonej kary porządkowej. WAŻNE W ramach art. 262 § 1 o.p. ustawodawca, zakreślając jedynie górną granicę wysokości kary porządkowej (2500 zł), jej wymiar objął uznaniem administracyjnym. Oznacza to, że organy podatkowe są zobligowane do rozważenia, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno zasadności i celowości orzeczenia kary porządkowej, jak i jej ewentualnej wysokości, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności podmiotowych i przedmiotowych zaistniałych w rozpoznawanej sprawie. Chociaż art. 262 § 1 o.p. nie stanowi typowej normy prawa karnego, jednak jego prawidłowe stosowanie musi nawiązywać także do podstawowych zasad prawa karnego czy też karnego skarbowego w zakresie adekwatności kary. Ustawodawca, przyznając organom podatkowym prawo do stosowania uznaniowości w zakresie wysokości orzekanej kary porządkowej, nie wskazał wprawdzie żadnych przesłanek, jakimi winny się one kierować, jednakże przesłanki takie można wywnioskować z obowiązującej w demokratycznym państwie prawa ogólnej zasady miarkowania kary. Ocena powyższych okoliczności musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, zgodnie z zasadami uzasadniania rozstrzygnięć organów podatkowych przewidzianymi w art. 210 § 4 o.p. WARTO WIEDZIEĆ W przypadku orzekania kary porządkowej w górnych granicach ustawowego zagrożenia niezbędne staje się wykazanie przez organy podatkowe wszelkich okoliczności, które w jego ocenie przemawiały za zastosowaniem tak znacznego stopnia dolegliwości. W przeciwnym razie uznanie administracyjne sprowadzałoby się do niekontrolowanej dowolności, przy całkowitym pozbawieniu stron możliwości zweryfikowania stanowiska organów podatkowych (takie argumenty przedstawiły m.in.: WSA w Opolu w wyroku z 21 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 148/05, oraz NSA w wyroku z 18 lipca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 2246/98). W ramach zażalenia na postanowienie o ukaraniu karą porządkową strona może kwestionować zarówno samą zasadność nałożenia na nią tego środka, jak i jego wysokość. Musi mieć zatem zagwarantowaną możliwość poznania całokształtu okoliczności prawnych i faktycznych, jakimi kierował się organ podatkowy, wydając postanowienie o jej ukaraniu, szczególnie gdy orzekana jest wysokość kary porządkowej w jej górnej granicy. WAŻNE W przypadku wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego, czy strona składa zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową, czy wniosek o uchylenie tej kary, zawsze decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w tym piśmie (stanowisko takie znalazło potwierdzenie m.in. w wyroku NSA z 6 marca 2002 r., sygn. akt I SA/Łd 344/00). Wniosek o uchylenie kary porządkowej ukarany składa do organu podatkowego, który nałożył karę. Termin złożenia tego wniosku wynosi siedem dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Wniosek o uchylenie kary musi być oparty na przesłankach, które potwierdzają istnienie przyczyn usprawiedliwiających niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków. Jednocześnie chodzi tu o okoliczności, które nie były znane organowi w chwili nakładania kary porządkowej (w przypadku nałożenia kary pomimo znanych organowi okoliczności powodujących niemożliwość wywiązania się przez wezwanego z nałożonych obowiązków - właściwym środkiem jest zażalenie). Ze względu na to, że przepisy dopuszczają uchylanie kary, ma ona znamiona środka przymusu, a nie środka represji karnej. W dodatku istotne jest to, że uchylenie postanowienia nie wynika z rozpatrywania kwestii winy danej osoby, lecz przedłożenia usprawiedliwienia zaniechania wykonania wymaganych czynności procesowych. W przypadku gdy organ uzna wskazane we wniosku o uchylenie kary porządkowej okoliczności za usprawiedliwiające niestawiennictwo lub niewykonanie innego obowiązku, wydaje postanowienie o uchyleniu nałożonej kary porządkowej. W przeciwnym razie wydaje postanowienie o odmowie uchylenia kary porządkowej, na które również służy zażalenie. Postanowienie takie także powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. WARTO WIEDZIEĆ Odpowiednie zastosowanie do kar porządkowych mają też unormowania zawarte w art. 68 § 1 oraz w art. 70 o.p. Dlatego też wydanie kary porządkowej możliwe jest nie dłużej niż w ciągu trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstały przesłanki jej nałożenia. A nałożona kara (gdy jej nie wpłacono) przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności kary. Jeżeli natomiast ukarany wnosi zażalenie na wydane postanowienie o ukaraniu karą grzywny, powinno ono zawierać zarzuty przeciw zawartemu w nim rozstrzygnięciu, a nie argumenty usprawiedliwiające jego nieobecność, o których organ nie miał wiedzy. Zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia go ukaranemu. Zażalenie jest rozpatrywane przez organ wyższego stopnia, który może je uznać za zasadne i uchylić w całości, umarzając postępowanie w sprawie bądź utrzymać je w mocy. Należy też pamiętać, że ukaranie karą porządkową nie wyklucza możliwości zastosowania innych środków przymusu przewidzianych w przepisach szczególnych. Podstawa prawna
WAŻNE WSA o wydawaniu interpretacji podatkowych Jeśli podatnik dostał korzystną interpretację przed zmianą ustawy, to izba skarbowa nie może jej automatycznie uchylić po nowelizacji. Musi ocenić, czy zmiana spowodowała, że interpretacja narusza prawo - tak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sprawa dotyczyła interpretacji w sprawie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Urząd uznał, że dokumenty posiadane przez firmę są wystarczające dla zastosowania stawki 0 proc. Jednak 1 czerwca 2005 r. zmieniły się przepisy mówiące o dowodach potwierdzających przekazanie towarów kupującemu. Nie miało to wpływu na sytuację firmy, izba skarbowa uchyliła jednak z urzędu korzystną interpretację na podstawie art. 14b § 5 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który nakazuje uchylenie interpretacji w sytuacji, gdy rażąco narusza ona prawo, w tym także, jeżeli niezgodność z prawem jest wynikiem zmiany przepisów. Sprawa trafiła do sądu. Sąd nie zgodził się z poglądem izby, że z ww. artykułu Ordynacji wynika obowiązek uchylenia interpretacji w każdym przypadku zmiany przepisów. Do uchylenia interpretacji nie wystarczy sama zmiana przepisów. Jest to możliwe wtedy, gdy zmiana powoduje, że interpretacja nie oddaje już treści przepisu i w związku z tym rażąco narusza prawo. (Wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4177/06) Jeśli organ podatkowy nie doręczył podatnikowi decyzji w terminie trzech miesięcy, to interpretacją wiążącą dla tego organu jest stanowisko podatnika zawarte we wniosku o tę interpretację. Taką decyzję podjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku niewydania przez organ postanowienia w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku uznaje się, że organ ten jest związany stanowiskiem zawartym we wniosku. Z przepisu jasno wynika, że skutkiem przekroczenia przez organ podatkowy trzymiesięcznego terminu (odpowiednio czteromiesięcznego) wiążące jest dla tego organu stanowisko podatnika zawarte we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji (tzw. milcząca interpretacja). Owo związanie stanowiskiem podatnika oznacza, że bezzasadne jest wydawanie postanowienia w sprawie interpretacji, która z mocy przepisu prawa istnieje w obrocie prawnym i ma moc interpretacji wiążącej dla organu podatkowego. W takim wypadku postanowienie nie może wywrzeć skutku, który powinien nastąpić w ramach instytucji wiążącej interpretacji podatkowej. Sąd ponadto wyjaśnił, iż data z decyzji nie jest datą wiążącą, dopiero data doręczenia decyzji decyduje o tym, że wywołuje ona skutki prawne. Jeśli zatem urząd nie doręczył w terminie trzech miesięcy decyzji podatnikowi, to wiążące jest stanowisko podatnika zawarte we wniosku o interpretację. (Wyrok WSA w Warszawie z 7 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4158/06) Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
