Doradca Podatnika 23-24/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

prof. Joanna Runge-Lissowska
sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego

Niejednokrotnie zdarza się, że skarga wnoszona do WSA zawiera braki formalne, co uniemożliwia nadanie jej biegu. W takiej sytuacji postępowaniu sądowemu znana jest instytucja pozwalająca na naprawienie tego stanu rzeczy. Jakie są jej zasady?

Wniesiona skarga, aby mogła skutecznie wszcząć postępowanie sądowe, powinna zawierać wszystkie przypisane jej elementy. Niejednokrotnie jednak zdarza się, że skarga nie jest kompletna, ponieważ nie zachowuje warunków formalnych, co uniemożliwia nadanie jej biegu. W takiej sytuacji postępowaniu sądowemu znana jest instytucja pozwalająca na naprawienie tego stanu rzeczy.


Pod rządami działu VI kodeksu postępowania administracyjnego, jak i ustawy o NSA do usuwania braków formalnych skargi były stosowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego, art. 130. Zgodnie z jego § 1, jeżeli pismo procesowe nie mogło otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywał stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia lub uzupełnienia go w terminie tygodniowym, a mylne oznaczenie pisma lub inne oczywiste niedokładności nie stanowiły przeszkody do nadania mu biegu i rozpoznania w trybie właściwym.

W dzisiejszym stanie prawnym odpowiednikiem tego przepisu jest art. 49 § 1 ppsa, stanowiący, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Postępowanie naprawcze określone w art. 49 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa) może zostać wdrożone wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu, ponieważ nie zachowuje warunków formalnych.

Jednak nie zawsze ich niezachowanie będzie powodowało niemożność nadania pismu biegu, do takich zaliczać się będą tylko braki na tyle istotne, że uniemożliwiające nadanie biegu, a ocena tego stanu rzeczy należy do przewodniczącego. Ponieważ skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest takim pismem strony, które powinno odpowiadać wymogom przewidzianym zarówno dla każdego pisma (art. 46), jak i dla tej skargi (art. 57), więc tylko niezamieszczenie w niej elementów stanowiących przeszkodę do nadania jej biegu spowoduje wszczęcie postępowania w trybie art. 49 § 1 ppsa.

Takie braki pisma zwykło określać się jako usuwalne, w przeciwieństwie do takich, które sanować się nie dają bądź w ogóle (np. skarga wniesiona przez podmiot nieuprawniony), bądź tylko w tym trybie (np. wniesienie skargi po terminie, ale z wnioskiem o jego przywrócenie).


Braki trzeba usunąć

Wzywając do poprawienia lub uzupełnienia braków skargi, przewodniczący zakreśla termin dokonana tej czynności, ustalony art. 49 § 1. Przepis ten wyznacza termin siedmiodniowy, a ponieważ jest to termin ustawowy, wobec tego nie może on być ani przedłużany, ani skracany przez przewodniczącego. Artykuł 84 ppsa daje uprawnienie przewodniczącemu tylko do przedłużenia terminu sądowego.

Oznacza to, że strona w terminie zakreślonym art. 49 § 1 winna usunąć braki. Niedotrzymanie tego terminu powoduje, że wniesione pismo nie może wywołać skutku, jednak jest możliwość jego przywrócenia na zasadach ogólnych, określonych w art. 86 § 1 i 87 ppsa. W tym celu należy wystąpić z wnioskiem o przywrócenie, w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny powodującej uchybienie terminowi, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu i jednocześnie dokonując czynności, do której wykonania wezwał przewodniczący.

Zastosowanie się do wezwania o poprawienie lub uzupełnienie pisma w terminie powoduje, że wywołuje ono skutki od dnia wniesienia. Pismo, którego braki zostały usunięte, jest zatem traktowane tak, jakby było kompletne od początku. Przesądza o tym art. 49 § 3 ppsa, stanowiąc, że pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

Nieusunięcie braków w terminie pociąga za sobą różne skutki w zależności od tego, czy jest to pismo zwykłe, czy kwalifikowane. Jeśli tryb z art. 49 § 1 ppsa dotyczy pisma zwykłego, skutkiem niewykonania wezwania jest pozostawienie pisma bez rozpoznawania, o czym stanowi § 2 tego przepisu. Jednak skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest pismem kwalifikowanym i nieusunięcie jej braków pociąga inny skutek.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.