Doradca Podatnika 23-24/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Przepis kodeksu postępowania cywilnego zwalniający Sąd Najwyższy z obowiązku sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nieprzyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek innego obowiązku informacyjnego jest niezgodny z konstytucją - tak stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

Maria D. była zatrudniona w kopalni siarki. Pracodawca skarżącej wydał zarządzenie w sprawie wykazu stanowisk pracy uprawniających do wysokości wynagrodzenia specjalnego z Karty Górnika. W zarządzeniu zostało ujęte stanowisko pracy Marii D. z wyższym wynagrodzeniem. Zdaniem skarżącej pracodawca powinien wypłacić jej podwyższone wynagrodzenie od 1998 roku, a wypłacił dopiero od 2001 roku.

Skarżąca wniosła powództwo przeciwko kopalni o wynagrodzenie z tytułu Karty Górnika oraz odszkodowanie z tytułu obniżenia wskaźnika podstawy wymiaru emerytury. Sąd okręgowy na skutek apelacji skarżącej uchylił część wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez sąd rejonowy. W pozostałej części apelację oddalił. Skarżąca skierowała kasację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Postanowienie sądu nie zawiera jednak uzasadnienia. Pozwala na to przepis art. 3989 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem skarżącej artykuł ten narusza konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Skarżąca zdaje sobie sprawę, że skarga kasacyjna nie jest trzecią instancją odwoławczą, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, ale jeśli już istnieje, powinna być rzetelna i sprawiedliwa.

Trybunał podzielił opinię skarżącej, uznając, iż przepis zwalniający Sąd Najwyższy z obowiązku sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nieprzyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek innego obowiązku informacyjnego jest niezgodny z konstytucją. TK orzekł, że art. 3989 § 2 zdanie drugie ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 konstytucji.

Negatywna ocena przepisu dokonana przez Trybunał nie odnosi się do przedsądu kasacyjnego jako takiego. W ramach przedsądu dopuszczalne jest bowiem istnienie mniej rygorystycznych gwarancji procesowych. űaden zaś przepis konstytucji nie stoi na przeszkodzie stanowieniu zredukowanych szczególnych rodzajów postępowania. Powodem stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności poddanego kontroli przepisu była kumulacja w instytucji przedsądu kilku nieproporcjonalnych ograniczeń wyłączających obowiązek informacyjny Sądu Najwyższego, tj. zarówno brak obowiązku uzasadniania postanowień o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i orzekania w tej sprawie na posiedzeniu niejawnym.

Trybunał nie przesądza metod, jakimi ustawodawca powinien się posłużyć dla zapewnienia przejrzystości informacyjnej przy ocenie zasadności przyjmowania skarg kasacyjnych do rozpoznania w ramach przedsądu. Z orzeczenia TK nie wynika w szczególności obowiązek uzasadniania wydawanych w tej mierze postanowień odmownych. Konstruując na nowo instytucję przedsądu, ustawodawca może zatem zrezygnować z wymogu uzasadniania postanowień wydawanych w tym postępowaniu, przewidując inne gwarancje obowiązku informacyjnego.

(Wyrok TK z 30 maja 2007 r., sygn. akt SK 68/06)