Doradca Podatnika 23-24/2007 Rachunkowość

Sławomir Dziudzik
doradca podatkowy TaxAll Sp. z o.o.

Rozpoczynamy w tym numerze cykl artykułów mających na celu wyjaśnienie zasad ewidencji nietypowych operacji gospodarczych. Tym razem skupimy się na opłacie prolongacyjnej, o której słyszeli prawie wszyscy podatnicy. Niewielu jednak tak naprawdę wie, co to jest, kiedy i w jakiej wysokości się ją stosuje.

Według "Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" Władysława Kopalińskiego prolongacja (prolongata) to odroczenie terminu (umowy, weksla itp.), wykonania czegoś. Wniosek z tego, że opłata prolongacyjna to nic innego, jak opłata za odroczenie jakiegoś terminu. Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) szczegółowo określa przypadki, w których organ podatkowy ustala opłatę prolongacyjną.

Decyzja o odroczeniu terminu, zgodnie z art. 48 § 1 o.p., może być wydana przez organ podatkowy tylko na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jeżeli więc podatnik wystąpi do organu podatkowego z wnioskiem o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty naliczonych odsetek, o których mowa wyżej, organ podatkowy, rozpatrując pozytywnie wniosek, ustali opłatę prolongacyjną.

Stawka opłaty prolongacyjnej

Z opłatą prolongacyjną ściśle związane jest pojęcie stawki opłaty prolongacyjnej. Zgodnie z art. 57 § 2 o.p. stawka opłaty prolongacyjnej wynosi 50 proc. stawki odsetek za zwłokę. Stawka odsetek za zwłokę to 200 proc. podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Bank Polskim (art. 56 § 1 o.p.).

Jak obliczyć opłatę prolongacyjną

Wysokość opłaty prolongacyjnej oblicza się przy zastosowaniu stawki opłaty prolongacyjnej obowiązującej w dniu wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności bądź rozłożeniu podatku na raty. Szczegółowy sposób obliczania opłaty prolongacyjnej określają przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach. Zobaczmy, jak praktycznie oblicza się wysokość opłaty prolongacyjnej.

Otóż opłata prolongacyjna naliczana jest według wzoru:
gdzie:
K - kwota odroczonego lub rozłożonego na raty podatku, odroczonej lub rozłożonej na raty zaległości podatkowej
L - liczba dni, na które odroczono termin płatności podatku lub zapłatę zaległości podatkowej bądź rozłożono na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej
O - stawka odsetek za zwłokę w stosunku rocznym obowiązująca w dniu wydania decyzji S - stawka opłaty prolongacyjnej 365 - liczba dni w roku
OP - kwota opłaty prolongacyjnej
OPpz - kwota opłaty prolongacyjnej po zaokrągleniu


Opłata prolongacyjna naliczana jest tylko od samej kwoty podatku. Ustalając wysokość opłaty, organ podatkowy nie uwzględnia takich kosztów odroczenia bądź rozłożenia podatku na raty, jak odsetki za zwłokę czy koszty egzekucyjne. Zwróćmy uwagę na uregulowania dotyczące sposobu zaokrąglania podstaw opodatkowania, kwot podatków, odsetek za zwłokę oraz opłat prolongacyjnych.

W myśl art. 63 o.p. opłatę prolongacyjną zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Stąd obliczona w przykładzie wartość opłaty prolongacyjnej wynosi 74 zł.


Ważna jest liczba dni

Przyjęta do obliczenia opłaty prolongacyjnej liczba dni zależy od tego, czego dotyczy wydana przez organ podatkowy decyzja. Jeżeli opłata naliczana jest w wyniku wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności lub o rozłożeniu na raty zapłaty podatku, wówczas do obliczeń przyjmuje się liczbę dni, począwszy od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku. Jeżeli zaś opłata naliczana jest w wyniku wydania decyzji o odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej, wówczas naliczana jest od dnia następującego po dniu, w którym złożono podanie w tej sprawie.


Warto wiedzieć, że w przypadku wydania decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej opłata prolongacyjna naliczana jest odrębnie od każdej raty należności głównej przypadającej do zapłaty. Wpłacenie raty podatku lub zaległości podatkowej przed terminem nie powoduje jednak obniżenia kwoty opłaty prolongacyjnej. Podobnie jest z wpłaceniem przed terminem płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej - wcześniejsze uiszczenie tych zobowiązań nie stanowi podstawy do obniżenia wysokości opłaty. Również sama zapłata opłaty prolongacyjnej przed upływem terminu jej płatności nie stanowi podstawy do obniżenia jej wysokości.

Opłaty prolongacyjnej moűna nie naliczać

Zgodnie z art. 57 § 5 o.p. opłaty prolongacyjnej nie ustala się, gdy przyczyną wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu podatku na raty czy też odroczeniu lub rozłożeniu na raty zaległości podatkowej były klęska żywiołowa lub wypadek losowy. Organ podatkowy, na mocy art. 57 § 6 o.p., może odstąpić od ustalenia opłaty prolongacyjnej w sytuacji, gdy wydanie decyzji następuje w związku z postępowaniem układowym lub na podstawie odrębnych ustaw.

Koszty uzyskania przychodu

Opłaty prolongacyjnej nie znajdziemy również wśród wyłączeń z kosztów. Mając na uwadze fakt, że uiszczenie opłaty prolongacyjnej wiąże się z zapłatą zobowiązań podatkowych względem Skarbu Państwa, a te z kolei nieodłącznie związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą, zapłacona opłata prolongacyjna jest z całą pewnością kosztem uzyskania przychodów.


Mimo że opłata prolongacyjna nie ma bezpośredniego wpływu na uzyskiwany przez podatnika przychód, co do zasady jest kosztem uzyskania tego przychodu, co potwierdzają liczne wyjaśnienia organów podatkowych. Przy czym kwota opłaty prolongacyjnej zaksięgowana powinna być w kolumnie 14 - "Pozostałe wydatki" podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Opłata prolongacyjna nie zawsze jest kosztem

Z przepisów o.p. wynika, że opłata prolongacyjna nie zawsze będzie kosztem uzyskania przychodów. Pamiętając o tym, że opłata prolongacyjna powinna być wpłacana, wraz z należnością główną, w terminie ściśle określonym przez urząd skarbowy, warto wiedzieć, że podatnik, niedotrzymując warunków określonych w decyzji, nie będzie miał możliwości zaliczenia uiszczonej opłaty w innych terminach do kosztów uzyskania przychodu.

Innymi słowy, w przypadku niedotrzymania terminu płatności raty bądź nieuiszczenia w terminie kwoty odroczonego podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami organ podatkowy stwierdza wygaśnięcie decyzji ratalnej bądź decyzji o odroczeniu terminu płatności. W konsekwencji terminem płatności podatku lub zaległości podatkowej objętej odroczeniem lub ratą staje się odpowiednio termin określony w art. 47 o.p., czyli:

• termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego
• jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w powyżej wskazany sposób
• jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym zgodnie z przepisami prawa podatkowego wpłata powinna nastąpić.

W związku z powyższym niedotrzymanie terminu płatności wynikającego z decyzji organu podatkowego oznacza konieczność uiszczenia raty bądź podatku czy też zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, a nie z opłatą prolongacyjną. Natomiast odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych nie stanowią kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.