Doradca Podatnika 25-26/2007 Ubezpieczenia

Mariusz Bobko
konsultant ds. ubezpieczeń społecznych

Od ponad pięciu lat prowadzę działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. W 2005 i 2006 r. miałem z przyczyn od siebie niezależnych (np. liczne awarie samochodu) kilkumiesięczne przerwy w wykonywaniu działalności, w czasie których nie uzyskiwałem dochodu i nie odprowadzałem składek ZUS.

W bieżącym roku sytuacja finansowa prowadzonej przeze mnie firmy jest już lepsza i chciałbym uregulować powstałe zadłużenie, jednak nie na tyle dobra, abym mógł uregulować należność główną wraz z dość dużymi odsetkami za zwłokę. Czy biorąc pod uwagę fakt, że zaległości powstały nie z mojej winy, możliwe jest umorzenie przez ZUS odsetek za zwłokę?

 Odpowiadając na powyższe pytanie, stwierdzić należy, iż w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do umorzenia samych odsetek za zwłokę bez umorzenia należności głównej. Bez znaczenia w tej sprawie jest również fakt, że - jak twierdzi zobowiązany, zaległości z tytułu składek powstały bez jego winy.

Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa o s.u.s.) płatnicy składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zobowiązani są do obliczania, pobierania i odprowadzania składek na właściwy rachunek bankowy ZUS przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej, bez względu na to, czy działalność ta w tym okresie przynosiła dochody.


Stosownie do postanowień art. 23 ust. 1 ustawy o s.u.s. od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę naliczone w wysokości i na zasadach określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.), przy czym do pozostałych składek w zakresie ich poboru, egzekucji i m.in. wymierzania odsetek za zwłokę stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 ustawy o s.u.s.). Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o s.u.s. należnościami z tytułu składek są składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i opłata dodatkowa.

Zgodnie z art. 55 o.p. oraz postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze w przypadku dokonania przez płatnika wpłaty na pokrycie zaległej składki - wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty należności głównej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości głównej do kwoty odsetek za zwłokę.

Wyjątek od tej reguły wprowadza art. 28 ust. 1 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym ZUS ma prawo umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części, jednak z uwzględnieniem przesłanek umorzenia wskazanych w ust. 2-4 cytowanego przepisu. Umorzenie w całości lub w części składek powoduje - stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o s.u.s. - umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej. Konstrukcja art. 28 ustawy o s.u.s. dopuszcza zatem możliwość umorzenia należności z tytułu składek jako należności głównej, które to umorzenie skutkuje automatycznym umorzeniem należności ubocznych, w tym także należności z tytułu odsetek za zwłokę.

Taki stan rzeczy oznacza, że w świetle obowiązujących przepisów brakuje podstaw do umorzenia samych odsetek za zwłokę bez jednoczesnego umorzenia należności głównej. Naliczone bowiem odsetki za zwłokę nie funkcjonują w oderwaniu od należności głównej i stanowią jej integralną część.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.