Doradca Podatnika 25-26/2007 Ubezpieczenia

Przemysław Gogojewicz
specjalista ds. ubezpieczeń społecznych

Ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają wyłącznie te osoby, które z danego tytułu podlegają mu obowiązkowo lub które przystąpiły dobrowolnie do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych. Składka na to ubezpieczenie jest w całości finansowana ze środków płatnika składek. Do 31 marca 2006 r. wszyscy płatnicy ustalali samodzielnie wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Natomiast począwszy od kolejnego roku składkowego (od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r., od 1 kwietnia 2007 r. do 31 marca 2008 r. itd.), stopę dla części płatników ustala ZUS.


Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają między innymi: l pracownicy, l członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych, l osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, l osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osoby z nimi współpracujące, l osoby bezrobotne pobierające stypendium. Warunkiem podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu przez wskazane wyżej osoby jest obowiązkowe lub dobrowolne podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.



W konsekwencji Jan Kowalski będzie podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu tylko z tytułu wykonywania pierwszej umowy zlecenia. Natomiast nie będzie podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu z tytułu drugiej umowy.

Ustalenie liczby ubezpieczonych

Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne wyrażana jest w formie procentowej i odnosi się to do każdego z ubezpieczeń.

W przypadku ubezpieczeń emerytalnych, rentowych i chorobowych wysokość stopy procentowej jest równa dla wszystkich ubezpieczonych. W przypadku natomiast ubezpieczenia wypadkowego wysokość stopy procentowej jest zróżnicowana dla różnych grup płatników i jest ustalana w odniesieniu do poziomu zagrożeń, które wiążą się z wykonywaniem określonego zawodu, oraz skutków ich wykonywania dla pracowników.

Ustawodawca podzielił płatników składek na dwie zasadnicze grupy. Przynależność do jednej z nich jest uzależniona od dwóch czynników: ilości ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego oraz wpisu do rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON. Podział przedstawia się następująco:

• płatnicy składek niepodlegający wpisowi do rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON, którzy zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż dziesięciu ubezpieczonych,
• płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych, podlegający wpisowi do rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON.

Pierwszym niezbędnym krokiem do prawidłowego obliczenia właściwej wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe jest więc ustalenie liczby ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu u danego płatnika. Płatnik składek ustala liczbę ubezpieczonych jako iloraz sumy ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku i liczby miesięcy, w których płatnik składek był zgłoszony w ZUS co najmniej jeden dzień.

Uzyskany w ten sposób wynik należy zaokrąglić do pełnych jedności. Obliczając jednak liczbę ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, pracodawca musi pamiętać, że niektórych ubezpieczonych nie bierze się pod uwagę. Do tej grupy zaliczamy osoby, które:

• podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, ale nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu,
• z danego tytułu podlegają tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu,
• nie podlegają ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji ubezpieczeniu wypadkowemu,
• przez cały miesiąc kalendarzowy przebywały na urlopie macierzyńskim, wychowawczym, bezpłatnym lub odbywały zasadniczą służbę wojskową,oraz osoby, za które za dany miesiąc są rozliczane składki lub wykazywane świadczenia po ustaniu tytułu do ubezpieczeń.
  

W liczbie ubezpieczonych należy uwzględnić wszystkich ubezpieczonych, którzy w ciągu danego miesiąca podlegali ubezpieczeniu wypadkowemu przynajmniej przez jeden dzień.



Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe

Płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych opłacają składkę na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 50 proc. najwyższej stopy procentowej składki ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. W roku składkowym trwającym od 1 kwietnia 2007 r. do 31 marca 2008 r., podobnie jak w roku poprzednim, stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla tej grupy płatników wynosi 1,80 proc. podstawy wymiaru.

W takiej samej wysokości składkę na ubezpieczenie wypadkowe obowiązani są opłacać płatnicy, którzy nie podlegają wpisaniu do rejestru REGON. W przypadku gdy upływa okres do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, a płatnik nie otrzymał zaświadczenia o wpisie do rejestru REGON, stopę procentową składki ustala on zaliczkowo w wysokości 50 proc. najwyższej stopy procentowej składki ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. Wynosi ona, jak wyżej wskazano, 1,80 proc. podstawy wymiaru. Po otrzymaniu zaświadczenia płatnik zobowiązany jest skorygować stopę procentową składki.

Ustalenie składki wypadkowej przez ZUS

Za płatników, którzy zgłosili do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 pracowników, i którzy za trzy kolejne lata składali do ZUS informację o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe ZUS IWA, stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe określi ZUS. Informację ZUS IWA przekazują płatnicy składek, którzy łącznie spełniają następujące warunki:

• posiadają numer REGON,
• zgłaszali do ubezpieczenia wypadkowego przez cały rok, którego dotyczy informacja, co najmniej 10 ubezpieczonych,
• byli zgłoszeni w ZUS jako płatnicy składek na ubezpieczenie wypadkowe nieprzerwanie przez cały rok oraz co najmniej przez jeden dzień w styczniu danego roku.

Warunek posiadania numeru REGON oraz warunek zgłoszenia do ubezpieczenia co najmniej 10 ubezpieczonych wynika z faktu, że w przypadku niespełnienia tych warunków wysokość stopy procentowej wynosi 1,80 proc., co zostało wyżej wskazane.

Natomiast ostatni z warunków oznacza, że rozliczanie i opłacanie składki na ubezpieczenie wypadkowe przez płatnika musiało następować przez każdy z miesięcy danego roku kalendarzowego, za co najmniej 1 ubezpieczonego. Informację o danych do ustalenia stopy składki wypadkowej na formularzu ZUS IWA płatnicy składek zobowiązani są złożyć do 31 stycznia danego roku, za poprzedni rok kalendarzowy. ZUS zawiadamia płatników składek, którym ustala wysokość stopy procentowej składki w danym roku składkowym, o wysokości tej stopy do 20 kwietnia danego roku.

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalona przez ZUS jest obliczana jako iloczyn stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe określonej dla danej grupy działalności, do której należy płatnik, i wskaźnika korygującego. Kategoria ryzyka dla płatnika składek jest ustalana przez ZUS na podstawie danych zawartych w informacji ZUS IWA.

Płatnicy samodzielnie ustalajĄcy wysokość składki

Płatnicy składek, którzy zgłosili do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych, podlegają wpisowi do rejestru REGON, a przy tym nie byli zobowiązani do przekazania do ZUS informacji ZUS IWA za trzy kolejne lata kalendarzowe, są zobowiązani do samodzielnego ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe.

W takim wypadku płatnik musi ustalić grupę działalności, do której należy. W tym celu trzeba na podstawie zaświadczenia o nadaniu numeru REGON ustalić rodzaj przeważającej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na dzień 31 grudnia poprzedniego roku. Jest to pięcioznakowy kod alfanumeryczny. Na podstawie dwóch pierwszych cyfr płatnik ustala, do jakiej grupy działalności należy.

Stopy procentowe dla grup działalności określone zostały w załączniku do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Na podstawie zamieszczonej tam tabeli należy ustalić właściwą dla płatnika stopę procentową składki dla danej grupy działalności. Jej wysokość została określona w zależności od kategorii ryzyka dla danej grupy działalności.




Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zastosowania jednak w tym przypadku nie ma ograniczenie podstawy do kwoty trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Oznacza to, że za ubezpieczonego, za którego nie odprowadza się składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z powodu osiągnięcia kwoty trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w dalszym ciągu należy opłacać składki na ubezpieczenie wypadkowe. Nie ma bowiem zastosowania ograniczenie podstawy wymiaru do kwoty trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Ustalona dla danego płatnika stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dotyczy obliczania składek należnych od wszystkich podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, bez względu na tytuł ubezpieczenia. Płatnik, który ustalił stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe, w takiej wysokości będzie opłacał składkę za wszystkich ubezpieczonych przez cały okres składkowy, tj. od 1 kwietnia 2007 r. do 31 marca 2008 r.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.