Doradca Podatnika 25-26/2007 VAT

Tomasz Adamiec
prawnik w Kancelarii Doradztwa Prawnego

Jestem akcjonariuszem w spółce akcyjnej. Spółka zamierza sprzedać akcje posiadane w innych spółkach podmiotom krajowym bądź zagranicznym. W związku z tym nasuwają się pewne pytania: Czy sprzedaż ta będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, czy podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Czy przychód uzyskany z tego tytułu należy wyłączyć z podstawy rocznego obrotu? Na wstępie należy wskazać ogólne regulacje dotyczące przedmiotu opodatkowania w ustawie o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towaru oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Przy czym przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postaci energii, budynki i budowle lub ich części, będące podmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, oraz grunty (art. 2 ust. 6 ustawy o VAT). Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 świadczeniem usług jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.


Należy jednak stwierdzić, że akcje i udziały w spółkach są swego rodzaju instrumentem finansowym odzwierciedlającym kapitałowy udział ich posiadacza w przedsiębiorstwie, którego dotyczą. Zbywając udziały w spółce, sprzedający będzie zatem świadczył na rzecz kontrahenta usługę pośrednictwa finansowego dotyczącą sprzedaży "kapitału" spółki w postaci jej akcji. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT zwalnia się z tego podatku usługi wymienione w załączniku 4 do ustawy.

W poz. 3 załącznika wymienione są usługi pośrednictwa finansowego z wyłączeniem:

1. działalności lombardów, z wyjątkiem usług świadczonych przez banki,
2. usług polegających na oddaniu w odpłatne użytkowanie rzeczy ruchomej,
3. usług doradztwa finansowego,
4. usług doradztwa ubezpieczeniowego oraz wyceny dla towarzystw ubezpieczeniowych, z wyjątkiem świadczonych przez zakład ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej oraz świadczonych w tym zakresie przez podmioty działające w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń,
5. usług ściągania długów oraz faktoringu,
6. usług zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i innymi rodzajami papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
7. usług przechowywania akcji, udziałów w spółkach lub związkach, obligacji i innych rodzajów papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy,
8. transakcji dotyczących dokumentów ustanawiających tytuł własności,
9. transakcji dotyczących praw w odniesieniu do nieruchomości.

W świetle powołanych przeze mnie przepisów, mając na uwadze, że zbycie udziałów w spółce jest usługą pośrednictwa finansowego, należy stwierdzić, że tego rodzaju usługa nie została wyłączona z zakresu zwolnienia dotyczącego usług pośrednictwa finansowego. Zatem opisana czynność jest opodatkowana VAT i korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

W związku z powyższym, stosownie do art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, nie podlegają temu podatkowi takie czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z niego zwolniona.

Natomiast na podstawie art. 90 ust. 6 ustawy o VAT do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących nieruchomości lub usług wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy, w poz. 3, w zakresie, w jakim czynności te są dokonywane sporadycznie. Tutaj wymienione są właśnie usługi pośrednictwa finansowego. W ustawie nie ma definicji pojęcia "sporadycznie". Chcąc zastosować wyłączenie wynikające z art. 90 ust. 6 ustawy, należy ocenić, czy czynności są wykonywane sporadycznie.

Możliwe jest przy tym odwołanie się do słownikowego znaczenia tego słowa. "Sporadyczny" znaczy "zdarzający się, występujący czasami, nieregularnie, nieczęsto, przypadkowo, trafiający się tu i ówdzie, pojedynczo" (por. Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wyd. Muza, 2000 r.).

WNIOSKI
Mając na uwadze powyższe, przychodu uzyskanego z tytułu opisanej transakcji zbycia akcji nie wlicza się do obrotu, o którym mowa w ust. 3 art. 90 ustawy o VAT, ze względu na sporadyczność opisanej transakcji.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.