Doradca Podatnika 27-28/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Michał Szczypiór
pracownik organów skarbowych

Jeśli odwołanie wniósł pełnomocnik, ale do odwołania nie dołączył pełnomocnictwa do działania w imieniu strony, to organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego odwołania, a w przypadku gdy pełnomocnik nie uczyni zadość wezwaniu, organ odwoławczy powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania.

Postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji, prowadzone przez organ odwoławczy ze względu na swoją odrębność, zostało uregulowane w rozdziale 15 "odwołania" obejmującym art. 220-235 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.).

Z powodu zakresu wskazanych regulacji, a przede wszystkim dlatego, że regulacje te nie są wyczerpujące, ustawodawca przewidział odesłanie do przepisów o postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Artykuł 235 o.p. wskazuje bowiem, że "w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 o.p. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji". Z regulacji tych wynika fakt oczywisty, że organ odwoławczy, stosując regulacje właściwe wyłącznie postępowaniu odwoławczemu, jest uprawniony, a moim zdaniem wręcz zobowiązany, do stosowania przepisów dotyczących postępowania przed pierwszą instancją.

Należy zwrócić uwagę na art. 235 o.p., który przewiduje "odpowiednie" stosowanie przepisów, co oznacza, że w każdym przypadku indywidualnie organ jest zobligowany do oceny, czy i w jakim zakresie będą zastosowane przepisy, do których jest czynione odesłanie.


W ramach tego postępowania organ nie jest uprawniony, lecz zobowiązany do sprawdzenia formalnej poprawności odwołania, w tym jego dopuszczalności, terminowości i spełnienia wymogów na zasadzie art. 222 o.p. (przedstawienie zarzutów i dowodów uzasadniających treść żądania). Gdy w ramach tej wstępnej kontroli organ stwierdzi tzw. braki formalne usuwalne (np. niezałączenie pełnomocnictwa czy brak podpisu pod wniesionym odwołaniem), zobligowany jest na podstawie art. 122 o.p. przeprowadzić postępowanie w celu uzupełnienia braków formalnych. Takie działania winny poprzedzić ewentualny tryb z art. 228 § 1 o.p. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie ma jednolitego charakteru. Oznacza różne możliwości stosowania omawianych przepisów:

• stosowanie pełne, czyli odpowiednie przepisy prawa bez żadnych zmian są stosowane do drugiego zakresu stosowania - przepisy nie są w tej sytuacji modyfikowane,
• stosowanie ze zmianami,
• niestosowanie w ogóle - czyli przepisy nie mogą być stosowane, głównie ze względu na ich bezprzedmiotowość lub całkowitą sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla unormowania stosunków, "dla których miałyby one być stosowane odpowiednio"1.

Z powyższego wynika, że organ drugiej instancji poprzez tryb art. 235 o.p. może zastosować przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji wprost, np. przepisy o udostępnianiu akt, doręczeniach, może także niektórych przepisów nie stosować w ogóle. Których? Chociażby dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu (a więc tryb z art. 165 § 1 o.p.) czy też rozszerzenia żądania przez stronę (tryb z art. 167 § 1 o.p.). Organ drugiej instancji jest jednak uprawniony do stosowania przepisów ze zmianami uwzględniającymi odrębność postępowania odwoławczego. W razie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego odwołania ta ostatnia sytuacja wydaje mi się właściwa.

Szczegółowy tryb

Szczegółowy tryb wskazujący na konieczność i sposób uzupełnienia braków organ odnajduje w art. 169 § 1 o.p., który ma zastosowanie również do odwołania, bo przecież odwołanie jest podaniem (art. 168 § 1 o.p.). Artykuł 169 § 1 stanowi wprost, że "jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia".

Wnioski

Jeśli odwołanie wniósł pełnomocnik, ale do odwołania nie dołączył pełnomocnictwa do działania w imieniu strony, to organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak wezwać właśnie pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego odwołania w trybie art. 169 § 1 o.p. w związku z art. 235 o.p., a w przypadku gdy pełnomocnik nie uczyni zadość wezwaniu, organ odwoławczy powinien, pozostając w zgodzie z art. 228 § 1 pkt 1 o.p., wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania.


Będzie to dotyczyło również sytuacji, w której pełnomocnik przekroczył granice udzielonego pełnomocnictwa i wniósł odwołanie, a następnie wskutek wezwania przez organ podatkowy nie przedłożył skutecznego umocowania do tej czynności.

Takie stanowisko zdaje się popierać również sądownictwo administracyjne, w którym zgodnie przyjmuje się, że w myśl art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji (art. 235 o.p.).

Odpowiednie stosowanie w tym przypadku art. 169 § 1 o.p. oznacza, że braki formalne odwołania nie powodują skutku w postaci pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, lecz skutek określony w art. 228 § 1 pkt 1 o.p., tj. niedopuszczalność odwołania2. Stanowisko powyższe zostało potwierdzone także innymi wyrokami sądu3.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.