Doradca Podatnika 27-28/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski

Urząd skarbowy prowadzi postępowanie w sprawie określenia mi wysokości podatku od towarów i usług. Czy jako strona tego postępowania mogę przeglądać akta sprawy i ewentualnie sporządzić z nich kopie?

Z pytania wynika, że podatnik jest już po zakończeniu kontroli podatkowej. Przypomnieć należy, iż kontrole dokumentuje protokół kontroli. Zawiera on w szczególności wskazanie kontrolowanego, wskazanie osób kontrolujących, określenie przedmiotu i zakresu kontroli, określenie miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli, opis dokonanych ustaleń faktycznych, dokumentację dotyczącą przeprowadzonych dowodów, ocenę prawną sprawy będącej przedmiotem kontroli oraz pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień oraz prawie złożenia korekty deklaracji.

Stan faktyczny może być ponadto utrwalony za pomocą aparatury rejestrującej obraz i dźwięk lub na informatycznych nośnikach danych. Z powyższego wynika, że kontrola podatkowa nie kończy się wydaniem decyzji określającej wysokość ewentualnego podatku, a jedynie stanowi swego rodzaju sposób zbadania prawidłowości rozliczania się przez podatnika. Protokół kontroli stanowić będzie jednak podstawę do wydania ewentualnej decyzji w postępowaniu podatkowym.

Przyjmując zatem, iż pytanie dotyczy etapu postępowania podatkowego, trzeba wyjaśnić, że stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a Ordynacji podatkowej, które ze względu na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do których czynność organu podatkowego się odnosi lub których interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.

W opisanej sprawie podatnik jest zatem z pewnością stroną postępowania podatkowego w zakresie określenia zobowiązania w podatku od wartości dodanej (VAT). Zgodnie z art. 178 Ordynacji podatkowej organ podatkowy w każdym stadium postępowania zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności tego rodzaju dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Dodatkowo strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy bądź wydania jej uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.

Należy przy tym zwrócić uwagę, iż stronie nie zostaną jednak udostępnione znajdujące się w aktach sprawy dokumenty objęte ochroną tajemnicy państwowej, a także inne dokumenty, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W praktyce wyłączenie części akt ze względu na interes publiczny może być dla strony szczególnie dotkliwe. Nierzadko organy podatkowe nadinterpretują powyższy zapis, wyłączając z akt sprawy dokumenty, które niewiele mają wspólnego z rzeczywistym interesem publicznym. W takich wypadkach prawo strony do przeglądania akt i robienia kopii może być wręcz iluzoryczne. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami (nieobjętymi tajemnicą i niewyłączonymi), sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia.

Na postanowienie to służy zażalenie. Kwestie tajemnicy skarbowej regulują przepisy art. 293-305 Ordynacji podatkowej. Z powyższego wynika, że przysługuje Panu jako stronie postępowania podatkowego prawo przejrzenia akt sprawy i ewentualnie sporządzenia z nich kopii, o ile nie będą one objęte tajemnicą skarbową lub nie będą wyłączone ze względu na interes publiczny. n

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.