Doradca Podatnika 27-28/2007 Rachunkowość

Justyna Grywińska
księgowa z licencją MF,
doradca podatkowy,
właścicielka Biura Księgowego

W związku z tym, że pracujący w zamortyzowanym zestawie komputerowym monitor uległ awarii, kupiono nowy o wartości netto 1500 zł. Jak zaksięgować wymianę monitora w tym zestawie komputerowym?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości do środków trwałych zalicza się rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Są to: a) nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego; b) maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy; c) ulepszenia w obcych środkach trwałych; d) inwentarz żywy. Monitor jest typowym urządzeniem peryferyjnym, które nie jest zdolne do pracy bez współpracy z innymi urządzeniami, w tym wypadku z komputerem. W związku z tym nie może być uznany za oddzielny środek trwały. Wymiana monitora w zestawie komputerowym będzie potraktowana jako remont środka trwałego, a poniesione w związku z tym wydatki zaliczone do bieżących kosztów działalności. W rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) czytamy, że obiektem zaliczanym do rodzaju 491 KŚT "Zespoły komputerowe" może być cały zespół służący do przetwarzania informacji złożony z jednostki centralnej i podłączonych do niej fizycznie jednostek zewnętrznych, względnie poszczególna maszyna i urządzenia wydzielone w osobne jednostki.


Ujęcie rachunkowe

W ustawie o rachunkowości wartość początkową zestawu komputerowego nabytego sposobem kupna stanowi łączna cena nabycia poszczególnych elementów zestawu - ustalona zgodnie z art. 28 ust. 2 i 8 tej ustawy. Tak więc do tej ceny zaliczymy również cenę nabycia monitora stanowiącego część peryferyjną zestawu. Artykuł 31 ustawy o rachunkowości przewiduje możliwość zwiększenia wartości początkowej środka trwałego:

• w wyniku ulepszenia polegającego na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji, powodującego, że wartość użytkowa tego środka po zakończeniu ulepszenia przewyższa posiadaną przy przyjęciu do używania wartość użytkową; wartość ta jest mierzona okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub innymi miarami,
• w wyniku aktualizacji wyceny przeprowadzonej na podstawie odrębnych przepisów.

Ujęcie podatkowe

Omawiany problem należy również rozważyć pod kątem podatkowym. Zakres prac decyduje o tym, czy poniesione wydatki na istniejące już środki trwałe należy zakwalifikować do kosztów jako remont czy raczej jako ulepszenie, a więc powiększenie wartości istniejącego środka trwałego. Kwalifikacja ta ma znaczący wpływ na koszty podatkowe. Oba pojęcia: remont i ulepszenie powodują odmienne konsekwencje podatkowe, a przez to odmienne zapisy w księgach rachunkowych.

Zdanie pierwsze art. 16g ust. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że jeżeli środki trwałe uległy ulepszeniu w wyniku przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji, wartość początkową tych środków powiększa się o sumę wydatków na ich ulepszenie, w tym także o wydatki na nabycie części składowych lub peryferyjnych, których jednostkowa cena nabycia przekracza 3500 zł. Środki trwałe uważa się więc za ulepszone, gdy suma wydatków poniesionych na ich przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację w danym roku podatkowym przekracza 3500 zł i wydatki te powodują wzrost wartości użytkowej w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środków trwałych do używania.




W omawianej sytuacji żaden z tych przypadków nie ma zastosowania, ponieważ zamortyzowany środek trwały - w tym przypadku jeden z jego elementów - uległ zniszczeniu i zastąpiono go nowym, o niskiej jednostkowej cenie nabycia. Jest to jedynie przywrócenie stanu poprzedniego środka trwałego, bez zwiększania jego wartości początkowej.

Należy więc tę sytuację potraktować jako remont, a poniesione w związku z tym wydatki zaliczyć jednorazowo do kosztów bieżącego okresu (konto "Zużycie materiałów i energii"). Remont pozwala na utrzymanie środka trwałego we właściwym stanie technicznym, umożliwiającym dalszą jego eksploatację.

Istotą remontu jest również to, że następuje on w toku eksploatacji środka trwałego przez podatnika i jest wynikiem tej eksploatacji (zużycia). W kontekście powyższego wyjaśnienia prace polegające na wymianie monitora nie zwiększają wartości użytkowej środka trwałego i nie zmieniają jego charakteru. Ewidencję księgową przedstawiono na przykładzie (patrz poprzednia strona).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.