Doradca Podatnika 29-30/2007 Obrót gospodarczy

Sąd może orzec o rozłożeniu na raty zasądzonej przez siebie kwoty. Wtedy wierzyciel nie ma prawa do odsetek za okres od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty poszczególnych rat. Omawiane rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest istotne, ponieważ sądy zasądzają pieniądze na rzecz wierzycieli wraz z odsetkami, jednocześnie rozkładając ich płatność na raty. Sąd może rozłożyć należność na raty w szczególnie uzasadnionych przypadkach, np. ze względu na trudną sytuację materialną dłużnika (art. 320 k.p.c.).

STAN FAKTYCZNY

Pies Agaty S. wybiegł niespodziewanie na jezdnię i wpadł pod jadący prawidłowo samochód osobowy, który w efekcie tego zdarzenia został uszkodzony. Właściciel samochodu miał wykupioną w PZU polisę autocasco. Ubezpieczyciel wypłacił mu odszkodowanie, a następnie wystąpił do sądu przeciwko Agacie S. jako właścicielce psa.

Zażądał od niej zwrotu kwoty wypłaconej właścicielowi samochodu, wraz z odsetkami. PZU mógł to zrobić na podstawie przepisu, który stwierdza, że z dniem wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń roszczenie ubezpieczonego przeciwko osobie odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na zakład ubezpieczeń, do wysokości wypłaconego odszkodowania (art. 828 § 1 k.c.).

OCENA SĄDU

Sąd pierwszej instancji uznał, że uszkodzenie pojazdu nastąpiło w wyniku tego, że Agata S. nie zachowała należytej staranności w opiece nad swoim zwierzęciem, i zasądził od niej na rzecz PZU kwotę 1500 zł - tyle wynosiła wartość szkody. Zapłatę zasądzonej kwoty sąd rozłożył na 10 rat ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną właścicielki psa.

Jednocześnie sąd przyznał PZU odsetki za zwłokę liczone od dnia wypłaty odszkodowania przez PZU właścicielowi samochodu do dnia zapłaty (na podstawie art. 481 k.c.). Agata S. wniosła apelację. Zarzuciła w niej sądowi pierwszej instancji, że naruszył zarówno art. 481 k.c., jak i art. 320 k.p.c. Powołała się przy tym na stanowisko SN wyrażone w uchwale z 22 września 1970 r., w którym sąd uznał, że w razie rozłożenia należności na raty na podstawie art. 320 k.p.c. wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności każdej kolejnej raty. Inaczej mówiąc, odsetki można naliczać tylko do dnia wydania orzeczenia przez sąd.

Potem wierzycielowi należą się one tylko w przypadku opóźnienia w spłacie poszczególnych rat. Sąd drugiej instancji powziął jednak wątpliwość - czy pogląd SN wyrażony w 1970 r. w zupełnie innej rzeczywistości ustrojowej i gospodarczej może być nadal aktualny? Uznał bowiem, że takie stanowisko może być krzywdzące dla wierzycieli - mało tego, że nie otrzymują oni swoich pieniędzy jednorazowo w całości w ustalonym z dłużnikiem terminie, to dodatkowo odbiera im się prawo do odsetek za zwłokę.

SĄD NAJWYŻSZY

Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że pogląd wyrażony przed 36 laty jest aktualny i przy rozłożeniu przez sąd należności od dłużnika na raty wierzycielowi nie należą się odsetki za okres od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty zasądzonej sumy (chyba że dłużnik opóźni spłatę którejkolwiek raty).

(Opracowano na podstawie uchwały SN z 15 grudnia 2006 r., sygn. III CZP 126/06)