zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Upadłość pozwanego po wniesieniu apelacji

Michał Koralewski
aplikant radcowski w Kancelarii Radców Prawnych Misiewicz,
Mosek i Partnerzy w Gdańsku

Aby zostać wierzycielem w postępowaniu upadłościowym, nie wystarczy być wierzycielem upadłego. Trzeba zgłosić swoją wierzytelność na piśmie w trakcie tego postępowania. Wierzyciel osobisty upadłego, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności, powinien w terminie wyznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność (art. 236 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze; dalej: ustawa).

Istnieją wierzytelności, które są umieszczane na liście wierzytelności z urzędu i w związku z tym nie wymagają zgłoszenia. Są to wierzytelności: pracowników upadłego; tych wierzycieli, którym przysługuje należność z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, kalectwa lub śmierci; tych wierzycieli, których wierzytelność została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym lub ostateczną decyzją administracyjną, wydanymi po ogłoszeniu upadłości.

W przypadku sporu sądowego prowadzonego uprzednio z upadłym o udowodnienie istnienia wierzytelności dowodem jej istnienia jest prawomocne orzeczenie sądu (wyrok lub nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę prawomocności). Orzeczenie jest prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (art. 363 § 1 k.p.c.). Tak więc orzeczenie zaskarżone przez którąkolwiek ze stron nie stanie się prawomocne, dopóki nie zostanie rozpoznany lub cofnięty środek zaskarżenia.

ZAWIESZENIE POSTĘĘPOWANIA

Co się zatem dzieje w sytuacji ogłoszenia upadłości pozwanego przed prawomocnym zakończeniem postępowania? Zachowanie sądu po otrzymaniu informacji o upadłości strony jest uzależnione od rodzaju upadłości. Sąd zawiesi z urzędu postępowanie, gdy ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona została pozbawiona prawa zarządu masą upadłości albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku powoda (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Zawieszenie postępowania wywołuje skutek od dnia ogłoszenia upadłości. Sąd niezwłocznie po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania zawiadamia o tym syndyka albo zarządcę, wyznaczając mu odpowiedni termin do wstąpienia do tego postępowania. Brak oświadczenia syndyka lub zarządcy w wyznaczonym terminie uznaje się za odmowę wstąpienia do postępowania (art. 174 § 3 k.p.c.).

W przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, przy jednoczesnym pozostawieniu upadłemu prawa zarządu masą upadłości, nie dochodzi do zawieszenia postępowania, ponieważ upadły zachowuje w tej sytuacji prawa strony.

WAŻNE
Jeżeli sprawa jest rozpoznawana przez sąd polubowny, wtedy, zgodnie z art. 142 ustawy, ogłoszenie upadłości powoduje, że prowadzone postępowanie upadłościowe podlega umorzeniu. Z dniem ogłoszenia upadłości traci również moc zapis na sąd polubowny dokonany przez upadłego. Celem dochodzenia swoich praw wierzyciel powinien wytoczyć powództwo przed sąd powszechny przeciwko upadłemu lub przeciwko zarządcy lub syndykowi.

OGŁOSZENIE UPADŁOŚCI

W trakcie postępowania sądowego może dojść do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu lub upadłości likwidacyjnej. Ta pierwsza zmierza do zawarcia układu i zaspokojenia wierzycieli na jego mocy, przy możliwości zachowania przedsiębiorstwa upadłego lub jego likwidacji. Druga likwiduje byt prawny przedsiębiorstwa i z powstałej masy zaspokaja wierzycieli.

W pierwszej powołuje się nadzorcę sądowego lub zarządcę, w drugiej syndyka. Upadłość dłużnika z możliwością zawarcia układu ogłasza się wtedy, gdy zostanie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż zostaliby zaspokojeni po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika (art. 14 ustawy), w pozostałych przypadkach ogłasza się upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika.

Co ważne, ustawa wymaga tylko uprawdopodobnienia, nie zaś udowodnienia, że dla dłużników likwidacja z możliwością zawarcia układu będzie bardziej korzystna. Oznacza to, iż wybór rodzaju upadłości powinien zostać dokonany na podstawie okoliczności dających wysoki stopień pewności. Najlepszym miernikiem w tym zakresie wydaje się opinia biegłego sądowego i przeprowadzenie symulacji obu rozwiązań.

W przypadku upadłości z możliwością zawarcia układu nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz upadłego lub przeciwko niemu (art. 138 ust. 1 ustawy).

Uznanie lub zrzeczenie się roszczenia, zawarcie ugody lub podanie okoliczności istotnych dla sprawy - przez upadłego bez zgody nadzorcy sądowego, nie wywiera skutków prawnych, czyli uznaje się za niebyłe. Jeżeli upadły pozbawiony został prawa zarządu masą upadłości, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę. Zarządca prowadzi je na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym W praktyce oznacza to, że ulega zmianie określenie strony pozwanej - dotychczasowego dłużnika zastępuje zarządca.

WARTO WIEDZIEĆ
Po zakończeniu postępowania upadłościowego upadły wchodzi ponownie do postępowania na miejsce zarządcy (upadłość układowa) lub syndyka (upadłość likwidacyjna).

Jeżeli została ogłoszona upadłość obejmująca likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 ustawy). Syndyk, podobnie jak zarządca, prowadzi postępowanie na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Stroną będzie zatem np. syndyk masy upadłości X spółki z o.o., a nie dotychczasowy dłużnik.

WAŻNE
Sąd powinien podjąć zawieszone postępowanie po powołaniu nadzorcy sądowego, zarządcy lub syndyka. Jeżeli postępowanie zostanie zakończone i uprawomocni się orzeczenie, w którym zasądzono od upadłego dochodzone pozwem roszczenie, dochodzona wierzytelność będzie podlegała zaspokojeniu z masy upadłości.

ZGŁOSZENIE WIERZYTELNOŚCI

Jeżeli orzeczenie jest prawomocne, a termin do zgłaszania wierzytelności wyznaczony przez sędziego-komisarza jeszcze nie minął, należy zgłosić wierzytelność sędziemu-komisarzowi (art. 236 ust. 1 ustawy). Zgłoszenia dokonuje się na piśmie, w dwóch egzemplarzach. Do pisma zgłaszający wierzytelność dołącza oryginał lub notarialnie poświadczony odpis dokumentu uzasadniającego zgłoszenie, czyli prawomocne orzeczenie zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Poświadczenia odpisów może dokonać także radca prawny lub adwokat będący pełnomocnikiem wierzyciela zgłaszającego wierzytelność.

W zgłoszeniu wierzytelności należy podać: - imię i nazwisko lub nazwę albo firmę wierzyciela i odpowiednio jego miejsce zamieszkania lub siedzibę, - określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi (są to m.in.: odsetki, kary umowne, koszty procesu i postępowania egzekucyjnego) oraz wartość wierzytelności niepieniężnej, - dowody stwierdzające istnienie wierzytelności, - kategorię, do której należy zaliczyć wierzytelność, - zabezpieczenie związane z wierzytelnością (np. hipoteka, zastaw) oraz sumę zabezpieczenia, - w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym - przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu, - stan sprawy, jeżeli w sprawie wierzytelności toczy się postępowanie sądowe lub administracyjne (art. 240 ustawy); informacja na temat stanu sprawy jest niezbędna ze względu na utratę przez dłużnika w postępowaniu upadłościowym praw strony, co wymaga wstąpienia do sprawy w miejsce upadłego zarządcy lub syndyka.

Oprócz wierzytelności w zgłoszeniu wskazuje się należności uboczne, w tym odsetki, odszkodowania umowne oraz koszty procesu i egzekucji. Odsetki, co do zasady, nalicza się do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1). W zgłoszeniu należy podać kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona (art. 342 ustawy).

Co do kolejności zaspokajania wierzycieli w ramach podziału funduszu masy ustalono cztery kategorie, z których dwie pierwsze mają charakter uprzywilejowany, czwarta określa wierzytelności korzystające w postępowaniu upadłościowym z mniejszej ochrony, natomiast zasadnicza jest trzecia.

Oto te kategorie:

- pierwsza - koszty postępowania upadłościowego, należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe pracowników, należności ze stosunku pracy, należności rolników z tytułu umów o dostarczenie produktów z własnego gospodarstwa rolnego za ostatnie dwa lata, renty należne za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, ciążące na upadłym zobowiązania alimentacyjne, należności powstałe wskutek czynności syndyka albo zarządcy, należności z zawartych przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości umów wzajemnych, których wykonania żądał syndyk albo zarządca, należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia masy upadłości oraz należności, które powstały z czynności upadłego dokonanych za zgodą nadzorcy sądowego,

- druga - podatki, inne daniny publiczne oraz niepodlegające zaspokojeniu w kategorii pierwszej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości, wraz z należnymi od nich odsetkami i kosztami egzekucji,

- trzecia - inne wierzytelności, jeżeli nie podlegają zaspokojeniu w kategorii czwartej, wraz z odsetkami za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości, z odszkodowaniem umownym, kosztami procesu i egzekucji,

- czwarta - odsetki, które nie należą do wyższych kategorii, w kolejności, w jakiej podlega zaspokojeniu kapitał, a także sądowe i administracyjne kary grzywny oraz należności z tytułu darowizn i zapisów.

Kolejność ta ma znaczenie o tyle, że gdy suma przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich należności w całości, należności należące do dalszych kategorii będą uiszczone dopiero po zupełnym zaspokojeniu kategorii poprzedzających. Natomiast gdy majątek nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kategorii, to będą one zaspokojone odpowiednio do wysokości każdej z nich. Niezachowanie terminu do zgłoszenia wierzytelności nie powoduje wygaśnięcia po stronie wierzyciela uprawnienia do jej zgłoszenia.

W tym przypadku należy jednak liczyć się z tym, że nawet jeżeli wierzyciel nie ponosi winy za spóźnienie, będzie musiał pokryć koszty postępowania upadłościowego wynikłe ze zgłoszenia wierzytelności po upływie wyznaczonego terminu. Sędzia-komisarz może zobowiązać spóźnionego wierzyciela do złożenia zaliczki na te koszty (art. 235 ustawy). W przypadku upadłości likwidacyjnej, gdy syndyk sporządził już plan podziału nieuwzględniający wierzytelności, można przeciwko niemu zgłosić zarzuty do sędziego-komisarza. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie do sądu upadłościowego (art. 349 ustawy).

WAŻNE
Wierzytelność zgłoszoną po terminie umieszcza się na uzupełniającej liście wierzytelności (art. 262 ust. 1 ustawy). Gdyby wierzytelność powstała po zatwierdzeniu układu, należy pamiętać, że wiąże on wszystkich wierzycieli, których wierzytelności według ustawy są objęte układem, choćby nie zostały umieszczone na liście (art. 290 ust. 1 ustawy). W takiej sytuacji zaspokojenie wierzytelności nastąpiłoby z majątku nieobjętego układem lub po wykonaniu układu.

Jeżeli prawomocnemu orzeczeniu sąd nadał klauzulę wykonalności już po zakończeniu likwidacji, zaspokojenia można dochodzić z pozostałego po likwidacji majątku dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym. Na tej samej drodze można dochodzić zaspokojenia roszczenia, którego nie zaspokojono w postępowaniu układowym lub likwidacyjnym (art. 796 k.p.c.).

EGZEKUCJA WIERZYTELNOŚCI

We wniosku o przeprowadzenie egzekucji wierzytelności lub w żądaniu przeprowadzenia egzekucji z urzędu należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione, oraz sposób egzekucji (z ruchomości, z rachunków bankowych, z innych praw majątkowych, innych wierzytelności, z nieruchomości). Do wniosku lub żądania należy dołączyć tytuł wykonawczy (w przypadku postępowania sądowego jest nim prawomocne orzeczenie sądu zaopatrzone w klauzulę wykonalności).

WAŻNE
Wierzyciel może w jednym wniosku wskazać kilka sposobów egzekucji przeciwko temu samemu dłużnikowi. Spośród kilku sposobów egzekucji wierzyciel powinien zastosować najmniej uciążliwy dla dłużnika. Ponadto wierzyciel może zlecić komornikowi za wynagrodzeniem poszukiwanie majątku dłużnika (art. 7971 k.p.c.). 


PODSTAWA PRAWNA
  •  art. 14, art. 138 ust. 1, art. 142, art. 236 ust. 1, art. 290 ust. 1, art. 344 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.)
  •  art. 174 § 1 pkt 4 i § 3, art. 363 § 1, art. 796, 7971 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.)



Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler