Doradca Podatnika 29-30/2007 Podatek dochodowy

W polskiej wersji umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską 20 stycznia 1994 r. wystąpił błąd. Na czym on polega?

W treści umowy opublikowanej w Dz.U. z 1995 r. nr 51, poz. 277, w art. 14 ust. 1 w zdaniu trzecim wystąpił błąd w tłumaczeniu. Artykuł ten, odnoszący się do wolnych zawodów, określa m.in. kryteria powstawania tzw. stałej placówki w przypadku wykonywania przez rezydenta podatkowego jednego państwa wolnego zawodu lub innej działalności o samodzielnym charakterze na terenie drugiego państwa.

Zgodnie z polską wersją traktatu, w przypadku gdy dana osoba dysponuje dla celów prowadzonej działalności stałą placówką na terenie drugiego państwa, dochód, jaki może być przypisany tej placówce, może być co do zasady opodatkowany w państwie wykonywania działalności.

Ponadto, zgodnie z polską wersją, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym z państw przebywa w drugim państwie przez okres lub okresy nieprzekraczające łącznie 183 dni w jakimkolwiek 12-miesięcznym okresie rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku podatkowym, to uważa się, że dysponuje ona zwykle stałą placówką w drugim państwie, a dochód osiągnięty z wykonywanej przez nią działalności w drugim państwie przypisuje się tej stałej placówce.

Tymczasem w wersji angielskiej traktatu, która, na mocy jego art. 31, jest rozstrzygająca w przypadku rozbieżności interpretacyjnych w stosunku do wersji polskiej, powyższa kwestia jest uregulowana w sposób odwrotny. Zgodnie z wersją angielską dopiero okres przebywania na terenie drugiego państwa przekraczający łącznie 183 dni w jakimkolwiek 12-miesięcznym okresie rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku podatkowym przesądza o posiadaniu stałej placówki w tym państwie, a w konsekwencji o prawie opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności przez państwo przyjmujące.

Podobny błąd zawiera polski przekład umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Republiką Łotewską (opublikowany w Dz.U. z 1995 r. nr 53, poz. 285), z Republiką Estońską (opublikowany w Dz.U. z 1995 r. nr 77, poz. 388) oraz Federalną Republiką Jugosławii (opublikowany w Dz.U. z 2001 r., nr 104, poz. 1137). Literalne trzymanie się wersji polskiej tych traktatów prowadziłoby do absurdów, jak np. opodatkowania na Litwie, Łotwie, w Estonii czy Jugosławii polskiego prawnika albo lekarza pracującego tam przez jeden dzień w roku. Nie ma wątpliwości że prawidłowe jest brzmienie angielskie, tym bardziej że to wersja angielska jest rozstrzygająca w razie wątpliwości.

W konsekwencji opodatkowanie w tych krajach osób wykonujących wolny zawód jest możliwe, o ile w danym 12-miesięcznym okresie osoby te przebywają tam przez okres przekraczający 183 dni (choć jest to całkowicie sprzeczne z polskim tekstem traktatu). Na szczęście komentowany zapis jest dość rzadki. Nie zawierają go np. niedawno zawierane traktaty z Wielką Brytanią, Niemcami, Austrią, Szwecją - krajami, które są częstymi miejscami docelowymi emigracji zarobkowej Polaków.

Dlatego praktyczne konsekwencje pomyłki w tłumaczeniu są prawdopodobnie niewielkie. Jednak ze względu na oczywistą sprzeczność zapisów w obu wersjach językowych tych umów byłoby pożądane wydanie przez Ministra Finansów tzw. interpretacji ogólnej traktatu w trybie art. 14a Ordynacji podatkowej i oficjalne opublikowanie jej w Dzienniku Ustaw. W związku z jasnym zapisem art. 31 traktatu, który daje przy interpretacji przepisów pierwszeństwo wersji angielskiej, wydaje się, że renegocjacja traktatu nie jest potrzebna.