|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Czym charakteryzuje się instytucja czynnego żalu
Agnieszka Wilińska
pracownik organów skarbowych Sprawca przestępstwa skarbowego, jeżeli ujawni okoliczności czynu oraz osoby współdziałające z nim w popełnieniu przestępstwa, może uniknąć za nie kary. Jeżeli przestępstwo polegało na niezapłaceniu w całości lub części podatku, musi go jednak zapłacić, jeśli chce skorzystać z tego przywileju. Po spełnieniu przesłanek określonych w art. 16 kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.) możliwe jest zaniechanie ukarania sprawcy przestępstwa lub wykroczenia karnego skarbowego. Ratio legis instytucji czynnego żalu jest ochrona i zaspokojenie finansowego interesu Skarbu Państwa. Istota instytucji czynnego żalu W celu możliwie szybkiego odzyskania podatków należnych Skarbowi Państwa ustawodawca odstępuje od karania sprawców, którzy zawiadamiają o popełnieniu czynu zabronionego i zwracają należności niezapłacone w wymagalnym terminie. Korzyść jest więc niejako dwustronna: sprawca przestępstwa lub wykroczenia unika odpowiedzialności, Skarb Państwa zaś odzyskuje należną mu daninę. Do skutecznego zniesienia karalności czynu konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: - sprawca musi powiadomić o fakcie popełnienia czynu zabronionego (przestępstwa lub wykroczenia skarbowego) organ powołany do ścigania, - musi ujawnić istotne okoliczności czynu, a przede wszystkim osoby współdziałające w jego popełnieniu. Konieczne jest również, w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, uiszczenie należności publicznoprawnej (czyli zaległego podatku), gdy zaś czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie tej należności, sprawca winien złożyć przedmioty podlegające przepadkowi, a w razie niemożności ich złożenia uiścić ich równowartość pieniężną. Obowiązek ten nie występuje, gdy chodzi o przedmioty, których wytwarzanie, posiadanie, przechowywanie, przewóz, przenoszenie lub przesyłanie i którymi obrót są zabronione jako przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Dowodem ukierunkowania instytucji czynnego żalu na zaspokojenie interesów fiskalnych Skarbu Państwa, niejako z pierwszeństwem przed potrzebą i chęcią ukarania sprawcy czynu zabronionego, jest odstąpienie przez ustawodawcę od wymogu, aby zaległość, jaka powstała w wyniku popełnienia czynu zabronionego, została uregulowana przez samego sprawcę (art. 16 § 2 k.k.s.). W ten sposób instytucja czynnego żalu stała się dostępna dla osób, których z jakichś względów nie stać na wyrównanie szkody, jaką poniósł fiskus.
Przykład
W wyniku zaniedbania głównego księgowego doszło do zaniżenia podatku od towarów i usług należnego od spółki cywilnej zatrudniającej owego księgowego. Wysokość uszczuplenia pozwalałaby, w przypadku wszczęcia postępowania przygotowawczego, zakwalifikować popełniony przez niego czyn jako przestępstwo z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Jednocześnie ów księgowy nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej, jaka powstała w wyniku jego działania bądź zaniechania. Stosownie do art. 16 § 2 k.k.s. nic nie stoi na przeszkodzie, aby zaległość w podatku od towarów i usług została uregulowana przez samą spółkę w celu umożliwienia jej pracownikowi skorzystania z instytucji czynnego żalu i uniknięcia odpowiedzialności. Wspomniany wyżej przepis stanowi, że dla skutecznego skorzystania z instytucji czynnego żalu konieczne jest, aby należna Skarbowi Państwa danina publicznoprawna została uregulowana w całości, co wyklucza możliwość rozłożenia jej spłaty na raty. Wpłata ma nastąpić w terminie wskazanym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego (najczęściej urząd skarbowy). Kodeks nie zawiera żadnych wytycznych co do sposobu ustalenia terminu do dokonania owej wpłaty. Moim zdaniem instytucja czynnego żalu jest swego rodzaju porozumieniem, jakie zawiera sprawca czynu zabronionego z przedstawicielem Skarbu Państwa, unikając w ten sposób odpowiedzialności karnej skarbowej. Wydaje się, że termin należy określić w rozsądnych granicach, a podstawą jego ustalenia powinien być jedynie czas, jaki jest niezbędny do zgromadzenia środków pieniężnych potrzebnych do uregulowania powstałej zaległości publicznoprawnej (o ile naruszenie przepisów spowodowało tę zaległość). Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, żeby sprawca nie czekał na wyznaczenie stosownego terminu przez właściwy organ, ale wraz ze złożeniem oświadczenia o czynnym żalu przedłożył dokument zaświadczający o uregulowaniu zaległości. Należy jednak wziąć pod uwagę, że organ powołany do wszczęcia i prowadzenia postępowania przygotowawczego, po zweryfikowaniu danych zawartych w rzeczonym oświadczeniu, może dojść do wniosku, że kwota zaległości podatkowej jest wyższa od zadeklarowanej, i zażąda stosownej "dopłaty", wyznaczając na to odpowiedni termin. WAŻNE
W przypadku przestępstw bądź wykroczeń skarbowych organem kompetentnym do odebrania oświadczenia w sprawie czynnego żalu będzie właściwy urząd skarbowy, choć przepis art. 16 posługuje się ogólnym pojęciem "organu powołanego do ścigania". Można też jednak bronić poglądu, że niewykluczone jest złożenie wspomnianego oświadczenia na ręce prokuratora, który w takiej sytuacji, jak wskazuje praktyka, przesłałby materiał dowodowy do właściwego urzędu skarbowego celem załatwienia sprawy. Z art. 16 § 1 k.k.s. wynika, że aby uniknąć odpowiedzialności, konieczna jest samodenuncjacja, czyli że zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia musi złożyć sam sprawca, nie zaś osoby, które skądinąd dowiedziały się o popełnieniu czynu zabronionego - nawet gdyby miało się to odbyć za wiedzą i zgodą sprawcy. Musi być inicjatywa podatnika Samo złożenie oświadczenia w sprawie czynnego żalu nie jest czynnością nazbyt sformalizowaną. Oświadczenie musi być złożone na piśmie bądź ustnie do protokołu i zawierać elementy, o których mowa wyżej (art. 16 § 4 k.k.s.). Należy więc przyjąć, że powinno zawierał krótki opis okoliczności popełnienia czynu zabronionego i wskazanie jego ewentualnych współsprawców oraz podżegaczy i pomocników (ale tylko w odniesieniu do przestępstw skarbowych, ponieważ podżeganie do popełnienia i pomocnictwo w popełnieniu wykroczenia skarbowego nie jest karalne). Aby zawiadomienie o przestępstwie było skuteczne, musi zostać złożone: - zanim organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, a także - przed rozpoczęciem przez organ ścigania czynności służbowych, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzających lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony (art. 16 § 5 k.k.s.). Artykuł 16 § 6 k.k.s. rozszerzył krąg osób, do których nie można zastosować dobrodziejstw instytucji czynnego żalu. Mianowicie dotyczy to sprawców, którzy: - kierowali wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego (sprawstwo kierownicze), - polecili wykonanie czynu zabronionego, wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, - zorganizowali grupę albo związek mające na celu popełnienie przestępstwa skarbowego albo taką grupą lub związkiem kierowali; wyłączenie to nie będzie miało zastosowania w sytuacji, kiedy zawiadomienia dokonają wszyscy członkowie wspomnianej grupy lub związku, - nakłaniali inną osobę do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony (prowokacja).
Podstawa prawna
TO WARTO WIEDZIEĆ
Pozwy pracowników przeciwko kierownikowi lub prezesowi firmy powinien rozstrzygać sąd cywilny, a nie sąd pracy. Inaczej takie postępowanie może zostać unieważnione. Takie stanowisko zajął ostatnio Sąd Najwyższy. SN uznał, iż sprawy o roszczenia cywilne, jak np. ochrona dóbr osobistych, nie są sprawami z zakresu prawa pracy. Aby spór można było uznać za wynikający ze stosunku pracy, potrzebne jest spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze - spór musi wynikać ze stosunku pracy, choćby pośrednio. I po drugie - stronami postępowania powinni być pracownik i pracodawca (sygn. akt I PZP 7/07). Wartość auta można wycenić na dzień ustalania odszkodowania, a nie kradzieży - tak wynika z niedawnego wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ponieważ art. 817 kodeksu cywilnego oraz warunki ubezpieczenia przewidywały, że firma ma 30 dni na spełnienie świadczenia od chwili zawiadomienia o wypadku, Sąd uznał, iż długość postępowania nie ma wpływu na wycenę, bo o niej decyduje m.in. okres eksploatacji auta (czas od chwili zakupu do dnia kradzieży). Ponadto z art. 363 § 2 k.c. wynika, że jeśli ubezpieczyciel naprawia szkodę, wypłacając gotówkę, to odszkodowanie należy obliczyć według cen z dnia jego ustalenia. Wyjątkiem są szczególne okoliczności wymagające przyjęcia za podstawę cen z innej chwili (sygn. XVII Amc 85/07). Jeśli podatnik podatku od towarów i usług udziela jednorazowo pożyczki i nie ma zamiaru udzielać takich pożyczek w przyszłości, to nie jest to działalność w zakresie VAT i od pożyczki należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych - stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 3554/06). Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
