Doradca Podatnika 29-30/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski

Otrzymałem wydany przez sąd odpis wyroku z klauzulą wykonalności przeciwko mojemu dłużnikowi (sprawa o zapłatę 15 000 zł). Niestety, w wyniku włamania do mieszkania skradziono mi teczkę z dokumentami firmowymi, w tym wymieniony odpis wyroku. Chcę skierować sprawę do komornika. Czy mogę to uczynić? Czy sąd może mi wydać kolejny odpis?

Odpowiadając na powyższe pytanie, należy wyjaśnić, że podstawą do prowadzenia ewentualnej egzekucji przez komornika będzie oryginał tytułu wykonawczego, tj. w tym wypadku wyrok wraz z klauzulą wykonalności. Utrata pierwotnie wydanego tytułu wykonawczego nie jest w praktyce sprawą odosobnioną i spotkać się z nią można dość często. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość pojawienia się takiego problemu i w art. 794 wskazuje, że ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.

Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza jednak badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego. Zatem w przypadku, gdy wierzyciel złoży wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego i wykaże fakt utraty, sąd powinien po przeprowadzeniu rozprawy wydać zamienny tytuł wykonawczy. Sąd, który wydał utracony tytuł wykonawczy, orzeka w sprawie odtworzenia tytułu wykonawczego na rozprawie, o której zawiadomi wierzyciela oraz dłużnika. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Sąd orzeka w składzie jednego sędziego zawodowego.

Warto przy tym zauważyć, że w postępowaniu tym sąd nie będzie mógł na nowo badać, czy zachodzą przesłanki nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Sąd również nie będzie władny do oceny innych podstaw materialnoprawnych, np. przedawnienia roszczenia, które mogłyby mieć wpływ na istnienie i zakres odpowiedzialności dłużnika. Jak powiedziano wyżej, najważniejszą przesłanką wydania tytułu zastępczego jest wykazanie faktu utraty tytułu wykonawczego.

W praktyce często rodzi to nieporozumienia. Wynika to z faktu, że część praktyków i judykatury stoi na stanowisku, iż wystarczy samo uprawdopodobnienie faktu utraty tytułu, inni zaś stoją na stanowisku, iż utratę tytułu należy udowodnić zgodnie z zasadami postępowania dowodowego. Jeżeli zatem chcemy być pewni otrzymania zastępczego tytułu w zamian za utracony, powinniśmy być zawsze przygotowani na udowodnienie tego faktu, np. za pomocą zeznań świadków lub innych środków dowodowych. W przeciwnym razie może się okazać, że sąd odmówi wydania takiego tytułu wykonawczego.

Wierzyciel nie będzie także mógł skutecznie domagać się ponownego wydania tytułu wykonawczego, którego wyzbył się dobrowolnie, np. gdy go świadomie podarł w obecności innych osób lub przeniósł posiadanie tytułu na dłużnika lub inną osobę, np. cesjonariusza (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 4 października 1960 r., sygn. akt 1 CZ 138/60). Podsumowując, przyjąć należy, że co do zasady zamienny tytuł wykonawczy będzie mógł być wydany, gdy jego utrata nastąpi w wyniku zdarzenia niezależnego od woli wierzyciela.

Tytuł będzie mógł być również wydany, gdy co prawda wierzyciel wyzbył się go świadomie, jednakże w wyniku błędu. W doktrynie uważa się, że wniosek zasadny jest także wtedy, gdy wierzyciel posiada dokument tytułu wykonawczego, ale jest on zniszczony w stopniu uniemożliwiającym jego użycie.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.