Doradca Podatnika 29-30/2007 VAT

Elżbieta Rogala
ekspert w dziedzinie vat,
doświadczony wykładowca,
autorka ksiązek o tematyce podatkowej

W ostatnim okresie na szczególną uwagę zasługuje korzystne dla podatników VAT orzeczenie wydane 17 maja 2007 roku przez Sąd Najwyższy, dotyczące wysokości należnych odszkodowań. Sąd stwierdził, że odszkodowanie z tytułu rezygnacji z naprawy pojazdu wypłacane na podstawie umowy ubezpieczenia OC dla posiadaczy pojazdów mechanicznych, wyliczone metodą kosztorysową, musi - wbrew praktyce firm ubezpieczeniowych Ń uwzględniać kwotę VAT.

Także Świętokrzyski Urząd Skarbowy wydał orzeczenie korzystne dla podatników VAT, uznając, że wynajem lokalu dla firmy na cele mieszkaniowe jej pracowników korzysta ze zwolnienia od VAT. Niekorzystnie dla podatników VAT orzekł natomiast WSA w Białymstoku, stwierdzając, że jeśli producent okien montuje je w domach, to nie może stosować 7-proc. stawki VAT, jak np. firmy budowlane.

Wynika to z klasyfikacji statystycznej PKWiU, która ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwej stawki VAT. Skoro bowiem producent okien dokonuje ich dostawy, to choć je jednocześnie montuje, musi je objąć 22-proc. stawką VAT. Natomiast stawkę 7-proc. może zastosować jedynie w odniesieniu do samego montażu okien. Nie może, jak to robią firmy budowlane, potraktować całości - tj. okien wraz z ich montażem w domach - jako roboty budowlano-montażowej dokonywanej w obiektach budownictwa mieszkaniowego. Także Izba Skarbowa w Zielonej Górze wydała interpretację niekorzystną dla podatników VAT, uznając, że okoliczności fałszowania i zaniżania należności na kopii faktur nie mogą powodować, iż obrotem podlegającym opodatkowaniu będzie kwota niższa z faktur sfałszowanych.

Interpretacje korzystne

PRO: Wynajem lokalu dla firmy na cele mieszkaniowe jej pracowników korzysta ze zwolnienia od VAT

Wynajem dla firmy lokalu mieszkalnego na cele mieszkaniowe jej pracowników, nabytego od spółdzielni mieszkaniowej na zasadach własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług zgodnie z poz. 4 załącznika nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług. Wynajmujący powinien na fakturach VAT stosować "zwolnienie" z oznaczeniem symbolu PKWiU ex 70.20.11. I choć wynajem odbywa się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a za wynajem lokalu wystawiana jest faktura VAT, to nie należy go opodatkowywać 22-proc. stawką jak wynajem użytkowy, lecz objąć zwolnieniem z VAT jako wynajem mieszkalny. Świętokrzyski Urząd Skarbowy, pismo z 26 kwietnia 2007 r.

PRO: Odszkodowanie dla posiadaczy pojazdów mechanicznych wyliczone metodą kosztorysową musi uwzględniać kwotę VAT

Jeśli poszkodowany na podstawie umowy ubezpieczenia OC dla posiadaczy pojazdów mechanicznych rezygnuje z naprawy pojazdu, należy mu się odszkodowanie wyliczone metodą kosztorysową. Oblicza się je na podstawie cen części zamiennych i usług niezbędnych do naprawy. Przy likwidacji takiej szkody uwzględnia się także kwotę VAT. Oznacza to, że poszkodowanemu należy się odszkodowanie, które wbrew praktyce firm ubezpieczeniowych nie powinno być obniżone o kwotę VAT. Wyrok SN z 17 maja 2007 r., sygn. III CZP 150/06

PRO: Geodezyjny podział działek rolnych nie musi wskazywać na zamiar dokonywania ich wielokrotnej sprzedaży

Jeżeli podatnik jako rolnik indywidualny nabył dwie nieruchomości rolne przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego do użytkowania rolniczego, a po kilkunastu latach, gdy plany się zmieniły i teren został przeznaczony pod zabudowę mieszkalno-usługową, podzielił je na 93 działki przeznaczone pod zabudowę mieszkalną, i ma zamiar dokonać ich sprzedaży, to w takiej sytuacji nie jest on podatnikiem VAT. Nie jest zatem zobowiązany odprowadzić VAT należny od tej sprzedaży. Fakt geodezyjnego podziału działek i nawet wyodrębnienia ich tak wielu nie musi wskazywać na zamiar dokonywania wielokrotnej sprzedaży, będącej przesłanką opodatkowania jej VAT. Skoro przedmiotem sprzedaży jest majątek osobisty, który nie został nabyty do celów działalności gospodarczej, to nie jest trafne traktowanie tych działań jako działań podmiotu gospodarczego i jako działań podatnika VAT. Wyrok NSA z 24 kwietnia 2007 r., sygn. I FSK 603/06

PRO: Opłaty od zawartej przed 1 maja 2004 r. w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nie podlegają po tej dacie

VAT

Obowiązek dokonywania opłat rocznych (oprócz pierwszej opłaty) nie oznacza, że ustanawianie użytkowania wieczystego trwa przez cały okres, na jaki zostało zawarte i w którym wnoszone są opłaty. Jeśli w chwili, gdy dokonano ustanowienia użytkowania wieczystego gruntów, czynność ta nie była objęta obowiązkiem podatkowym, to sposób dokonania za nią zapłaty (zbliżony do ratalnego poprzez wnoszenie opłat rocznych) nie ma znaczenia z punktu widzenia nowego prawa, nawet jeżeli zapłata nie została zakończona w czasie obowiązywania ustawy o VAT z 8 stycznia 1993 r. Zatem w przypadku, gdy oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed 1 maja 2004 r. (tj. przed tym dniem dokonano wpisu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu tego prawa), nie podlega ono po tej dacie VAT. Urząd Skarbowy w Prudniku, pismo z 3 kwietnia 2007 r.

PRO: Wprowadzenie ryczałtu VAT dla małych firm

Przyjęte w rządowym projekcie noweli ustawy o VAT rozwiązania w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług w formie ryczałtu kwotowego (dodany art. 114a) mają charakter fakultatywny, co oznacza, że wybór rozliczenia VAT w formie ryczałtu bądź na zasadach ogólnych będzie należał do podatnika.

Zgodnie z tym projektem możliwość rozliczania się w formie ryczałtu miałaby dotyczyć podatnika będącego osobą fizyczną, świadczącego niektóre usługi wyłącznie na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, u którego wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 35 000 euro lub jej proporcji w przypadku podatników rozpoczynających wykonywanie opodatkowanych czynności w trakcie roku podatkowego.

W projekcie sprecyzowano, które rodzaje działalności mogłyby być objęte ryczałtem kwotowym w VAT. Ryczałt nie mógłby być stosowany do podatników prowadzących działalność handlową (np. sklepy) czy piekarnie. Proponuje się zróżnicowane stawki ryczałtu, tak aby odpowiadały realnemu obciążeniu VAT na zasadach ogólnych.

Stawki ryczałtu VAT są określone dla każdego typu usług świadczonych przez podatników i uzależnione m.in. od branży, którą wybiorą przedsiębiorcy, a także od dochodowości tej branży i liczby mieszkańców danej miejscowości. Stawki ryczałtu byłyby podwyższane o 20 proc., w przypadku podatnika zatrudniającego 1 osobę, albo o 40 proc. - w przypadku zatrudniającego 2 osoby. Projektowane przepisy przewidują utratę możliwości stosowania ryczałtu, m.in. w przypadku gdy podatnik zatrudni więcej niż 2 pracowników. Podatnik, który wybierze opodatkowanie w formie ryczałtu kwotowego, będzie mógł zrezygnować z tej formy rozliczeń, nie wcześniej jednak niż po upływie 8 kwartałów, w trakcie których rozliczał się w tej formie. Minister Finansów, odpowiedź z 12 marca 2007 r. na interpelację poselską

PRO: Datą wydania interpretacji wiążącej jest data jej doręczenia

Aby można było przyjąć, że interpretacja wiążąca została wydana w terminie, podatnik musi ją otrzymać. Datą wydania postanowienia lub decyzji w sprawie interpretacji nie jest data jej sporządzenia (wpisana przez urząd na postanowieniu lub decyzji), ale dzień jej doręczenia podatnikowi. Jeśli od momentu otrzymania zapytania do doręczenia odpowiedzi miną trzy miesiące, prawidłowe staje się stanowisko podatnika. Datą wydania wiążącej interpretacji jest zatem data jej doręczenia. Wyroki WSA w Warszawie: z 7 lutego 2007 r., sygn. III SA/Wa 4158/06; z 12 lutego 2007 r., sygn. III SA/Wa 3931/06); z 20 marca 2007 r., sygn. III SA/Wa 3705-06/06

PRO: Urzędy powinny interpretować wszelkie przepisy zawierające elementy prawa podatkowego

Elementy prawa podatkowego są zawarte w różnych aktach prawnych. Zatem dokonując pisemnych interpretacji, nie należy ograniczać wykładni wyłącznie do ustaw stricte podatkowych zdefiniowanych w art. 3 Ordynacji podatkowej, wiele pojęć prawa podatkowego jest bowiem zdefiniowanych również w piśmiennictwie.

Organ, wydając pisemne wiążące interpretacje w sprawach podatkowych, powinien się odwoływać zarówno do przepisów, jak i do piśmiennictwa, i nie stosować w tej mierze wykładni zawężającej. Wyrok WSA w Rzeszowie z 12 kwietnia 2007 r., sygn. ISA/Rz 633/06

PRO: Świadczenie usług reasekuracji na rzecz osób zagranicznych daje prawo do odliczeń

Podatnik może obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą czynności transakcji ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, w tym świadczonych przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych, wykonywanych na terytorium kraju, świadczonych na rzecz: osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego. Jednakże warunkiem tego obniżenia jest wydzielenie czynności dających prawo do odliczeń z innych usług finansowych tego prawa nie dających.

Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 1 ustawy o VAT podatnik musi odrębnie określić kwoty podatku naliczonego związane z czynnościami, w stosunku do których przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Jeżli podatnik tego wyodrębnienia nie dokona, to nie może odliczyć VAT. Jeżeli natomiast wykaże bezpośredni związek importowanych lub nabytych towarów i usług z czynnościami reasekuracyjnymi i wyodrębni kwoty związane ze świadczeniem usług reasekuracyjnych, to odliczenie mu przysługuje na podstawie art. 86 ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT. Świadczenie usług reasekuracji na rzecz osób zagranicznych daje podatnikowi prawo do odliczeń, jeśli wykaże bezpośredni związek z tymi czynnościami oraz pod warunkiem, że posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami. Wyrok WSA w Warszawie, sygn. III SA/Wa 1149/06

Interpretacje niekorzystne

KONTRA: Gadżet bezpłatnie dołączony do podstawowego towaru powinien zostać odrębnie opodatkowany

Jeśli sprzedawca dokonuje sprzedaży zestawu kosmetyków, czyli produktu podstawowego, do którego dodawany jest upominek (dodatkowy gadżet jako zachęta do zakupu całego zestawu), a wszystko jest sprzedawane w jednym komplecie, za który klient płaci określoną cenę, to mamy do czynienia z dwoma transakcjami, tj. z odpłatną sprzedażą i jednocześnie z nieodpłatnym przekazaniem. Są one odrębnie opodatkowane na dwóch różnych podstawach prawnych, czyli art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT. Jeśli więc sprzedawca nieodpłatnie dołącza inny towar do zestawu towarów, to powinien wykazać od niego podatek należny, niezależnie od opodatkowania sprzedawanego odpłatnie podstawowego towaru, i to nawet wtedy, gdy wartość dołączanego nieodpłatnie gadżetu jest wkalkulowana w cenę sprzedaży podstawowego towaru (towarów). Oznacza to, że sprzedawca powinien oddzielnie opodatkować towar podstawowy oraz upominek.

Wyrok WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2007 r., sygn. II SA/Wa 4235/06

KONTRA: Pobieranie opłat eksploatacyjnych związanych ze stanowiskami garażowymi (boksami) jest opodatkowane 22-proc. stawką VAT

Zwalniane od VAT mogą być czynności wykonywane na rzecz członków spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych, niebędących członkami spółdzielni właścicieli lokali mieszkalnych, za które są pobierane opłaty związane wyłącznie z "samodzielnymi lokalami mieszkalnymi". Stanowisko garażowe (boks garażowy) czy też samodzielny garaż, choć stanowi część przynależną do lokalu mieszkalnego w rozumieniu przepisów o własności lokali, nie należy do pomieszczeń pomocniczych, które wraz z "izbą lub zespołem izb" są przeznaczone na stały pobyt ludzi i służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Zatem nie są objęte zwolnieniem od VAT garaże, których w świetle prawa nie można zaliczyć do tzw. pomieszczeń pomocniczych lokalu mieszkalnego, lecz zalicza się je do kategorii tzw. pomieszczeń przynależnych do lokalu. Oznacza to, że czynności wykonywane na rzecz ww. osób w części przypadającej na posiadany przez nie garaż nie korzystają ze zwolnienia i podlegają opodatkowaniu stawką VAT w wysokości 22 proc. W świetle powyższego pobieranie od opłat za garaż podatku w wysokości 22 proc. jest prawidłowe. Niesłuszne jest natomiast stanowisko, że wymienione czynności spółdzielni, za które pobiera ona opłaty eksploatacyjne, korzystają ze zwolnienia od podatku.

Izba Skarbowa w Katowicach, pismo z 17 kwietnia 2007 r.

KONTRA: Okoliczność fałszowania i zaniżania należności na kopii faktur nie może powodować, że obrotem podlegającym opodatkowaniu będzie kwota niższa, z faktur sfałszowanych

Jeśli po przekazaniu klientowi oryginałów prawidłowych faktur dokonano obniżenia podanej w nich należności wskutek przestępczego fałszowania kopii tych faktur przez pracowników podatnika, którzy przywłaszczyli sobie powstałą różnicę, to mimo że zostali oni natychmiast zwolnieni w trybie dyscyplinarnym, a sprawę skierowano do prokuratury i do sądu, podatnik jest zobowiązany do naliczenia VAT od pierwotnej wartości tych faktur, a nie od tej, która została zaniżona. Wynika to stąd, że podstawą opodatkowania jest cała wartość wynikająca z pierwotnie wystawionej i doręczonej klientowi faktury za wykonaną usługę. Okoliczność fałszowania kopii faktur nie może powodować, że obrotem podlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług za wykonaną usługę będzie niższa kwota, określona w fakturze sfałszowanej.

Izba Skarbowa w Zielonej Górze, pismo z 19 kwietnia 2007 r.

KONTRA: Brak jest dowolności w wyborze momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT

Jeśli obowiązek podatkowy w VAT powstaje w momencie zapłaty za towar bądź usługę albo w określonym czasie od dnia jego wydania (wykonania usługi), nabywca zaś za nabyty produkt nie zapłaci, to obowiązek ten powstaje w dniu upływu tego okresu od zrealizowanej transakcji. Zatem w związku z brakiem w ciągu 30 dni zapłaty za sprzedany złom wsadowy obowiązek podatkowy powstał w 30. dniu od wysyłki złomu. Przepisy o VAT nie wprowadzają dowolności w wyborze momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT. Podatnik nie może więc w sposób odmienny, niż czyni to ustawa o VAT, określić momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT i zadeklarowania podatku należnego. Wyrok WSA w Gliwicach z 12 marca 2007 r., sygn III SA/Gl 1672/06

KONTRA: Jeśli producent okien montuje je w domach, to nie może stosować 7-proc. stawki VAT

Działalność gospodarcza, której przedmiotem jest produkcja i sprzedaż stolarki okienno-drzwiowej oraz jej montaż w obiektach budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej, zgodnie z normami klasyfikacji statystycznej PKWiU, które mają bezpośredni wpływ na ustalenie właściwej stawki VAT, podlega opodatkowaniu według różnych stawek. W tym wypadku nie można się zgodzić z szerokim rozumieniem pojęcia robót budowlano-montażowych, zgodnie z którym należy do nich montaż okna rozumiany jako wszelkie czynności podjęte w celu wykonania końcowego produktu, jakim jest okno, w tym jego zamontowanie. Zatem dostawa materiałów budowlanych objęta jest w tym przypadku (przez ich producenta) 22-proc. stawką VAT, natomiast stawkę 7-proc. stosuje się w do ich montażu.

Wyrok WSA Białymstoku, sygn. I SA/Bk 337/06

KONTRA: Dostawa miejsc parkingowych w obiektach budownictwa mieszkaniowego podlega opodatkowaniu 22-proc. stawką VAT

Dostawa przez deweloperów miejsc parkingowych będących pomieszczeniami przynależnymi do lokali mieszkalnych podlega opodatkowaniu 22-proc. stawką VAT. Z obiektów budownictwa mieszkaniowego objętych 7-proc. stawką VAT wyłączone zostały lokale użytkowe, do których należą miejsca parkingowe będące pomieszczeniami przynależnymi do lokali mieszkalnych. Minister Finansów wydał urzędową wykładnię dotyczącą opodatkowania 22-proc. podatkiem od towarów i usług miejsc postojowych i garaży znajdujących się w obiektach budownictwa mieszkaniowego, w związku z ustawą z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (pismo z 26 lipca 2002 r., znak PP1-811/705/2002/JW/953, które odnosiło się do przepisów analogicznych jak obowiązujące obecnie). Minister Finansów, pismo z 5 marca 2007 r. stanowiące odpowiedź na interpelację poselską nr 6103

CIEKAWOSTKI

Strona internetowa czasopisma podlega prawu prasowemu

Strona internetowa czasopisma wydawanego tylko za pośrednictwem Internetu ma atrybuty czasopisma, zatem w rozumieniu przepisów prawa prasowego jest czasopismem, któremu przysługuje prawo do występowania o udzielenie informacji publicznej i zajmowanie stanowiska w sprawach opisywanych przez czytelników.

Wyrok NSA, sygn. I OSK 745/06

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.