Doradca Podatnika 29-30/2007 VAT

Marek Piotrowski
prawnik,
doradca podatkowy

W jaki sposób dokonać zbiorczego księgowania przychodów w kpir na podstawie ewidencji VAT w przypadku faktur w walucie obcej?

Podatnik, który prowadzi ewidencję sprzedaży, stosownie do art. 109 ust. 1 lub 3 ustawy o VAT, może dokonywać zapisów przychodów w księdze przychodów i rozchodów łączną, miesięczną kwotą wynikającą z ewidencji prowadzonej dla podatku od towarów i usług, na podstawie sporządzonego zestawienia. Zezwala na to § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Wątpliwości wzbudza sposób księgowania zbiorczego w przypadku wystawiania faktur w walucie obcej. Stosownie do § 37 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług kwoty wyrażone w walucie obcej wykazywane na fakturze przelicza się na złote według wyliczonego i ogłoszonego przez NBP bieżącego kursu średniego waluty obcej na dzień wystawienia faktury, jeżeli faktura jest wystawiana w terminie, w którym podatnik obowiązany jest do jej wystawienia.

Zgodnie z § 37 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w sytuacji, w której na dzień wystawienia faktury bieżący kurs średni waluty obcej nie został wyliczony i ogłoszony, do przeliczenia stosuje się kurs wymiany ostatnio wyliczony i ogłoszony.

Zatem powyższa regulacja wskazuje na stosowanie do celów przeliczenia kwot wyrażonych na fakturze w walucie obcej średniego kursu NBP z dnia wystawienia faktury, dopuszczając zarazem stosowanie kursu z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury jedynie w przypadku, gdy na dzień wystawienia faktury średni kurs waluty nie został wyliczony i ogłoszony. Odmienne zasady przewiduje od 1 stycznia 2007 r. ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 14 ust. 1a przychody wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego NBP, ale z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Zatem literalne brzmienie przytoczonych przepisów wskazuje na stosowanie odmiennych kursów walut w stosunku do kwot wyrażonych na wystawionej przez podatnika fakturze w walucie obcej odpowiednio dla VAT i dla ustalenia wartości przychodu w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik przelicza więc kwoty wynikające z wystawionych w walucie obcej faktur w oparciu o zasady właściwe dla przeliczenia kursu waluty na podstawie regulacji ustawy o VAT, a tym samym wyrażona takim zestawieniem wartość obrotu nie odpowiada wartości przychodu.

W rezultacie dokonanie zbiorczego zestawienia przychodów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów na podstawie takiej ewidencji prowadzi do błędnego wykazania wartości przychodu wynikającego z zastosowania innego kursu waluty niż wskazany w art. 14 ust. 1a, właściwego dla ustalania wartości przychodu, mimo że tak dokonana operacja księgowa pozostaje w zgodzie z § 21 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Ministra Finansów.

Zatem jeśli się księguje w podatkowej księdze przychodów i rozchodów zbiorczo na koniec miesiąca łączną wartość przychodu, prawidłowe jest ustalenie jego wartości stosownie do zasad wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dokonanie stosownej adnotacji wskazującej na podstawę zaistnienia różnic wynikających z zastosowania odmiennych kursów walut, do których stosowania podatnik jest obowiązany, w myśl zasad przyjętych pod rządami obu ustaw.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.