Doradca Podatnika 31-32/2007 Obrót gospodarczy

Paweł Zaczek
aplikant prokuratorski

Co grozi pracownikowi spółki, który podał kontrahentowi nieprawdziwe dane o jej zadłużeniu?

Rzetelna informacja jest jednym z warunków pewności obrotu prawnego i gospodarczego. Każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą, ma obowiązek jej dokumentowania. Źródłem tego obowiązku może być ustawa, prawomocny wyrok sądowy, decyzja administracyjna, ale także umowa cywilnoprawna zlecająca prowadzenie dokumentacji. Prowadzenie dokumentacji obejmuje wszelkie czynności prawne i faktyczne związane z procesem gospodarowania. Dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne (art. 115 § 14 k.k.).

W takiej dokumentacji powinny się znaleźć rzetelne dane dotyczące formy prawnej, kapitału, struktury własności, przedmiotu działalności, kondycji finansowej (wypłacalność, dyscyplina płatnicza, obecność w rejestrach długów oraz dane bilansowe) firmy. Niedopełnienie obowiązku prowadzenia dokumentacji działalności firmy zgodnie ze stanem rzeczywistym stanowi przestępstwo ścigane z kodeksu karnego. Kodeks karny penalizuje w art. 303 § 1-3 zachowania polegające na nieprowadzeniu lub nierzetelnym prowadzeniu dokumentacji działalności gospodarczej, które utrudniają ocenę kondycji prawnofinansowej kontrahenta, a tym samym mogą skutkować podejmowaniem niekorzystnych decyzji majątkowych.

Chroni w ten sposób interesy majątkowe uczestników obrotu gospodarczego. Odpowiedzialności karnej podlega ten, kto wyrządza szkodę majątkową osobie fizycznej, prawnej albo jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nieprowadzenie dokumentacji działalności gospodarczej albo prowadzenie jej w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą, przede wszystkim poprzez to, że ją niszczy, ukrywa, przerabia lub podrabia.

Za przestępstwo związane z prowadzeniem dokumentacji odpowiada nie tylko osoba, która zarządza własnym majątkiem i jednocześnie prowadzi dokumentację swojej działalności gospodarczej, ale również osoba prowadząca dokumentację działalności gospodarczej określonego podmiotu, np. spółki, na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub decyzji odpowiedniego organu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 20 września 2001 r., sygn. akt II Aka 162/01, Orz. Prok. Apel. 2001, nr 17).

Aby można było ukarać nieuczciwego kontrahenta, musi on swoim działaniem wyrządzić szkodę majątkową drugiej stronie transakcji (art. 303 k.k.). Chodzi tu nie tylko o szkodę rzeczywistą, ale również o utracone korzyści, jakich spodziewał się podmiot, gdyby przestępstwa nie popełniono. Kara za przestępstwo związane z nieprowadzeniem lub niewłaściwym prowadzeniem dokumentacji działalności gospodarczej to pozbawienie wolności do trzech lat, w przypadku wyrządzenia znacznej szkody - do pięciu lat, a jeżeli jest to przypadek mniejszej wagi - grzywna lub pozbawienie wolności do roku. O wadze sprawy decyduje sąd.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.