Doradca Podatnika 31-32/2007 Prawo pracy

Julia Chełmońska
specjalista od prawa pracy i prawa gospodarczego

W Polsce obowiązują już unijne przepisy dotyczące pracy kierowców wykonujących przewozy drogowe. Oprócz uregulowań dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i bezwzględnej konieczności stosowania przerw nowelizacja rozszerza stosowanie przepisów ustawy na kierowców komunikacji miejskiej.

Zmiany te obowiązują od 20 czerwca br. i są następstwem wprowadzenia do polskiego porządku prawnego przepisów rozporządzenia WE nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Zawiera je nowelizacja ustawy o czasie pracy kierowców z 26 kwietnia 2007 r. Oprócz zmian dotyczących czasu pracy kierowców nowela rozszerzyła zakres stosowania przepisów ustawy na kierowców wykonujących przewozy regularne na trasach do 50 km, czyli kierowców komunikacji miejskiej i podmiejskiej.

Od 20 czerwca 2007 r. obowiązują zapisy nowej ustawy. Zgodnie z nowymi przepisami czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, który obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, m.in.: prowadzenie pojazdu, załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym, jak również czynności spedycyjne.

DOBOWY CZAS PROWADZENIA POJAZDU

Kierowcy mogą prowadzić pojazd maksymalnie przez 9 godzin na dobę, natomiast dwa razy w tygodniu wolno przedłużyć prowadzenie pojazdu do 10 godzin. Po 4,5 godziny nieprzerwanej jazdy trzeba zrobić 45-minutową przerwę. Można ją zastąpić krótszymi przerwami trwającymi minimum 15 minut każda, wykorzystywanymi w trakcie 4,5-godzinnego prowadzenia pojazdu. Przerwy te nie są wliczane do dziennego okresu wypoczynku.

W każdej dobie kierowcy przysługuje prawo co najmniej do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Można go skrócić, ale nie mniej niż do 9 godzin i nie częściej niż 3 razy w ciągu tygodnia. Przy takim skróceniu równoważny okres wypoczynku trzeba będzie wykorzystać przed końcem następnego tygodnia. Odpoczynek można podzielić na 2 lub 3 części, ale jedna z nich powinna wynosić co najmniej 8 kolejnych godzin, a dobowy odpoczynek - 12 godzin.

Doba dla załogi dwuosobowej prowadzącej pojazd trwa maksimum 30 godzin, a minimalny okres nieprzerwanego odpoczynku wynosi 8 godzin w każdym 30-godzinnym okresie. Nie jest dopuszczalny odpoczynek jednego z kierowców, gdy pojazd jest prowadzony przez drugiego kierowcę. Za odpoczynek uznaje się tylko ten czas, kiedy pojazd znajduje się na postoju. Dobowy odpoczynek nie może być w jadącym pojeździe, a na parkingu można go spędzić wyłącznie wtedy, gdy samochód jest wyposażony w miejsce do spania.

WYMIAR TYGODNIOWY

Tygodniowy wymiar czasu pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin, natomiast można wydłużyć tygodniowy czas pracy do 56 godzin (dotychczas 72 godz.), jeżeli średni tygodniowy czas pracy nie przekroczy 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. W ciągu dwóch tygodni kierowca nie może pracować dłużej niż przez 90 godzin.

Maksymalnie po sześciu okresach jazdy dziennej kierowca musi skorzystać z odpoczynku tygodniowego, który powinien wynosić 45 godzin. Dopuszczalne jest jego skrócenie do 36 godzin, jeżeli jest odbierany w miejscu normalnej bazy pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy, albo do 24 godzin, jeżeli jest odbierany w innym miejscu.

Okres, o jaki został skrócony odpoczynek, musi być zrekompensowany i wykorzystany przez kierowcę przed upływem trzeciego tygodnia po tygodniu, w którym nastąpiło skrócenie. Jeżeli praca wykonywana jest co najmniej przez 4 godziny w porze nocnej, to czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin na dobę.

KIEROWCY KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ

Od 20 czerwca br. przepisy ustawy obejmują również kierowców wykonujących przewozy regularne, których trasa nie przekracza 50 km., a więc kierowców komunikacji miejskiej i podmiejskiej, a od 1 stycznia 2009 r. obejmą motorniczych tramwajów. Dzienny czas prowadzenia pojazdu komunikacji miejskiej nie może przekraczać 10 godzin, tygodniowy - 60 godzin, a w ciągu dwóch kolejnych tygodni - 90 godzin.

Kierowcy przysługuje co najmniej 30-minutowa przerwa, jeżeli łączny dzienny czas prowadzenia pojazdu wyniesie od 6 do 8 godzin, oraz co najmniej 45-minutowa, jeżeli przekroczy 8 godzin. Tygodniowy okres odpoczynku rozpoczyna się nie później niż po zakończeniu 6 okresów 24-godzinnych, licząc od zakończenia poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku. Poza czasem prowadzenia pojazdu nowelizacja wyróżniła okresy pozostawania do dyspozycji pracodawcy.

Pracodawcy zatrudniający pracowników, którzy wykonują przewóz drogowy, ale w określonych dniach nie prowadzą pojazdu, mają obowiązek dokumentowania tego faktu w formie stosownego zaświadczenia. Rozszerzono też uprawnienia policji (poprzez zmianę prawa drogowego) w zakresie kontrolowania nie tylko zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, lecz również zapisów dotyczących obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.