Doradca Podatnika 33-34/2007 Podatek dochodowy

Dariusz Drygajło
pracownik organów skarbowych

Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych pobierać zaliczki na podatek od dodatku wypłacanego pracownikom za pracę w warunkach szkodliwych?

Zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami kodeksu pracy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiedzialny jest pracodawca, obowiązany między innymi do ustalenia stopnia szkodliwości stosowanych procesów technologicznych, do stosowania dostępnych środków ograniczających stopień narażenia pracownika i do powiadamiania pracownika o ewentualnym ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

Rodzaje dodatków do wynagrodzeń

Z reguły uciążliwość pracy wiąże się z dodatkową rekompensatą. Pracownik może ją otrzymać, gdy pracuje dłużej niż wynika to z obowiązującej normy czasu pracy albo gdy wykonuje pracę w nocy. Może ją dostać także za pracę zmianową albo wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia.


Poza wynagrodzeniem zasadniczym oferowanym przez pracodawcę w umowie o pracę w skład wynagrodzenia mogą wchodzić różnego rodzaju dodatki, których obowiązek wypłaty wynika wprost z ustawy albo też z zakładowych przepisów płacowych lub samej umowy o pracę. Dość liczną grupę stanowią dodatki związane z wykonywaniem pracy w określonych warunkach uznawanych za bardziej uciążliwe dla pracownika.

W niektórych przypadkach wprost z przepisów kodeksu pracy wynika, kiedy uciążliwość pracy powinna być dodatkowo rekompensowana przez pracodawcę, np. gdy praca jest wykonywana w godzinach nadliczbowych lub w porze nocnej. Taka sytuacja powoduje, że dodatek przysługuje z mocy prawa, a przepisy wewnętrzne obowiązujące u przedsiębiorcy mogą jedynie regulować jego przyznawanie na zasadach korzystniejszych dla pracownika. Niekiedy jednak pracodawca z własnej woli decyduje się na wypłatę określonych dodatków za większą uciążliwość pracy.

Na ogół dotyczy to rekompensat za pracę wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W takim przypadku prawo do stosownego dodatku wynika z zakładowych przepisów płacowych lub postanowień umownych.


Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych stanowi, jak sama nazwa wskazuje, rekompensatę za wykonywanie pracy w takich warunkach. Zwykle jego wysokość jest ustalana kwotowo lub jako procent stawki najniższego zaszeregowania i przysługuje za czas przepracowany w określonych warunkach.

Zatem w obecnym stanie prawnym pracodawca prowadzący działalność gospodarczą nie ma obowiązku wypłaty dodatkowego wynagrodzenia (dodatku) za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych. Wynagrodzenie takie może być natomiast przyznawane w oparciu o przepisy wewnętrzne wprowadzone i obowiązujące u tego przedsiębiorcy.

Co z podatkiem

W świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego dodatek za pracę w warunkach szkodliwych wypłacany pracownikom jest jednym ze składników wynagrodzenia podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym i jego wysokość powinna być zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, od której pracodawca powinien naliczać, pobierać i odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, którym jest wypłacany, ponieważ dodatek ten zgodnie z art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi przychód ze stosunku pracy, od którego płatnik na podstawie art. 31 tej ustawy jest zobowiązany pobrać i odprowadzić stosowne zaliczki na podatek.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.