Doradca Podatnika 33-34/2007 Ubezpieczenia

Bilety okresowe

Czy z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyłączone są przekazywane pracownikom przez pracodawcę na podstawie obowiązującego u niego regulaminu wynagradzania bilety okresowe uprawniające do przejazdów środkami lokomocji?

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. nie stanowią podstawy wymiaru składek korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji. Bezsporne jest zatem, że nie stanowią podstawy wymiaru składek przekazywane pracownikom bilety okresowe, jak również tzw. legitymacje zniżkowe, uprawniające do określonej ulgi przejazdowej. Wyłączenie to ma zastosowanie tylko wówczas, gdy pracodawca nie wypłaca z tego tytułu ekwiwalentu pieniężnego.

Działalność w Niemczech, zlecenie w Polsce

Czy do obywatela polskiego, który od 1 stycznia 2007 r. rozpoczął w Polsce prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji - salon kosmetyczny - ma zastosowanie art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. czy ma on prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru w wysokości nie niższej niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia?

Osoba ta w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r. prowadziła działalność na własny rachunek na terenie Niemiec. Jednocześnie od 1 maja 2006 r. wykonuje w Polsce umowę zlecenia z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 600 zł.

Wobec opisanej w pytaniu osoby od 1 maja 2006 r. zgodnie z art. 14c rozporządzenia 1408/71 ma zastosowanie polskie ustawodawstwo, tj. podlega ona ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Nie podlega natomiast ubezpieczeniom społecznym w Niemczech ani z pracy najemnej wykonywanej na podstawie umowy zlecenia, ani z prowadzonej tam działalności na własny rachunek. W związku z tym, że rozpoczynając prowadzenie od 1 stycznia 2007 r. działalności gospodarczej w Polsce - salon kosmetyczny - osoba ta nie spełnia warunków z art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (do działalności prowadzonej w Niemczech miały zastosowanie polskie przepisy w zakresie ubezpieczeń społecznych, a tym samym działalność tę traktuje się jak działalność prowadzoną na terenie Polski), podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu nie może być niższa niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Reasumując: od 1 stycznia 2007 r. osoba ta podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, z podstawą wymiaru nie niższą niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (ma zastosowanie art. 9 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż z tytułu wykonywania umowy zlecenia podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - 600 zł - jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność: w styczniu i lutym 2007 r. - 1478,80 zł, w marcu, kwietniu i maju 2007 r. - 1597,51 zł, w czerwcu, lipcu i sierpniu 2007 r. - 1625,48).

Kontynuacja ubezpieczenia

Czy obywatel polski wykonujący pracę na Ukrainie w podmiocie zagranicznym, który zgłosił się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w Polsce, może po zakończeniu pracy za granicą kontynuować te ubezpieczenia w Polsce?

Osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz osoby, o których mowa w art. 7 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. obywatele polscy wykonujący pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatele polscy wykonujący pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa, a są objęte dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi), mogą po ustaniu tych ubezpieczeń kontynuować je dobrowolnie, jednakże wówczas, gdy okres kontynuacji opłacania składek przekracza 10 lat, nie obowiązuje gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia, w przypadku gdy stan własnego konta ubezpieczonego nie będzie go zapewniał (art. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Osoby zamierzające kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgłaszają wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami w terminie 30 dni od ustania ubezpieczeń.

Zgłoszenie kontynuacji ubezpieczeń powinno nastąpić na druku ZUS ZUA, objęcie ubezpieczeniami następuje wtedy od dnia wskazanego w zgłoszeniu. Prawo do kontynuowania opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje jednak osobom mającym inne tytuły do tych ubezpieczeń.

Osoba na zasiłku macierzyńskim

Osoba prowadząca od kilku lat działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji i opłacająca składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne od 25 lipca 2007 r. przebywa na zasiłku macierzyńskim z tego tytułu. Czy nadal jest ona zobowiązana z działalności gospodarczej opłacać składki do ZUS?

Na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego w związku z przebywaniem na urlopie macierzyńskim, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej osoba ta jest zwolniona z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Nadal jednak jest ona zobowiązana opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. Osoba pobierająca zasiłek macierzyński z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z tytułu tej działalności jest bowiem zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne za cały okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Powyższe wynika z faktu, że składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna.

Jakie ubezpieczenia?

Osoba prowadząca od 1 maja 2005 r. na podstawie wpisu do ewidencji działalność gospodarczą - sklep spożywczy, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu wynosi 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r. wykonywała również umowę zlecenia z miesięcznym wynagrodzeniem 1600 zł. Od 1 stycznia 2006 r. osoba ta została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Zastosowanie miał bowiem art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż z tytułu wykonywania umowy zlecenia podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - 1600 zł - była wyższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność: w styczniu i lutym 2006 r. - 1408,34 zł, w marcu, kwietniu i maju 2006 r. - 1517,17 zł, w czerwcu, lipcu i sierpniu 2006 r. - 1518,11 zł. Za okres od 1 do 15 czerwca 2006 r. z tytułu umowy zlecenia osoba ta pobrała zasiłek chorobowy. W czerwcu uzyskała przychód z umowy zlecenia stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 700 zł. Jak prawidłowo podlegała ona ubezpieczeniom w czerwcu 2006 r.?

Jeżeli osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z umowy zlecenia nabyła z tytułu tej umowy prawo do zasiłku chorobowego za część miesiąca kalendarzowego, obowiązkiem ubezpieczeń z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej może zostać objęta dopiero po zakończeniu okresu pobierania tego świadczenia.

Jednakże dla ustalenia, z jakiego tytułu osoba ta podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w pozostałej części miesiąca, należy porównać kwoty podstawy wymiaru składek z umowy zlecenia w tym miesiącu oraz najniższej podstawy wymiaru składek z działalności dla tej części miesiąca, za którą zainteresowana osoba nie pobierała zasiłku z umowy zlecenia, wyliczonej w sposób określony w art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 16 do 30 czerwca 2006 r. najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosła 759,06 zł.

Powyższe wyliczone zostało w następujący sposób: 1518,11 zł : 30 x 15 = 759,06 zł, gdzie 1518,11 zł - najniższa podstawa wymiaru składek za czerwiec 2006 r. 30 - liczba dni w czerwcu 2006 r. 15 -- liczba dni w czerwcu 2006 r., w których ubezpieczony prowadził działalność i wykonywał umowę zlecenia.

Przychód z umowy zlecenia stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w czerwcu 2006 r. wyniósł 700 zł. W czerwcu 2006 r. opisana w pytaniu osoba podlegała więc obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: - z tytułu umowy zlecenia od 1 do 15 czerwca 2006 r., - z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej od 16 do 30 czerwca 2006 r.

Zasiłek chorobowy a ubezpieczenia

Osoba prowadząca od 1 stycznia 2007 r. na podstawie wpisu do ewidencji działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu wynosi 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (tj. w 2007 r. - 280,80 zł), w okresie od 1 lutego 2007 r. do 31 maja 2007 r. wykonywała umowę zlecenia. Z tytułu tej umowy przysługiwało jej wynagrodzenie w wysokości 1500 zł miesięcznie. Od 1 lutego 2007 r. osoba ta została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia. W okresie od 1 do 31 maja 2007 r. pobierała zasiłek chorobowy. Jak prawidłowo osoba ta podlega ubezpieczeniom społecznym w poszczególnych miesiącach?

Z tytułu umowy zlecenia osoba ta osiągnęła w lutym, marcu i kwietniu 2007 r. przychód w wysokości 1500 zł (podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w każdym z tych miesięcy wyniosła 1500 zł), w maju 2007 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosła 0 zł. Opisana w pytaniu osoba w okresie od 1 lutego do 31 maja 2007 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia. Z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej obowiązkowo podlega dopiero od 1 czerwca 2007 r. W sytuacji bowiem, gdy po 1 listopada 2005 r. (tj. po dniu wejścia w życie art. 9 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług nabywa prawo do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego z tytułu wykonywania tej umowy cywilnoprawnej, obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej może zostać objęta po zakończeniu okresu pobierania tych świadczeń.

źródło: ZUS