Doradca Podatnika 33-34/2007 Ubezpieczenia

Do zwiększania swobody pracodawców w organizacji czasu pracy i zatrudnienia, a co za tym idzie - usprawnienia funkcjonowania firmy i obniżenia kosztów pracy, przyczynia się wykorzystanie nie tylko takich form wykonywania pracy, jak telepraca czy praca tymczasowa. Pracodawcy mają też do dyspozycji tzw. elastyczne systemy czasu pracy, do których należą m.in. zadaniowy system pracy i system pracy weekendowej.

Nad uchwaloną przez Sejm nowelizacją kodeksu pracy, przewidującą wprowadzenie regulacji dotyczących telepracy do części normującej stosunek pracy, debatują komisje senackie. Natomiast nowe rozwiązania dotyczące pracy tymczasowej zaproponowali członkowie Komisji Trójstronnej.

Obecnie łączny okres wykonywania pracy przez pracownika tymczasowego w jednej firmie nie może przekroczyć 12 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. Komisyjny projekt nowelizacji ustawy o pracownikach tymczasowych przewiduje, że jeżeli pracodawca porozumie się ze związkami zawodowymi działającymi w jego firmie, będzie mógł wydłużyć lub skrócić okres zatrudnienia pracownika tymczasowego o sześć miesięcy. Aby usprawnić funkcjonowanie zakładu pracy i obniżyć koszty pracy, pracodawcy korzystają też z tzw. elastycznych systemów czasu pracy, wśród których coraz większą popularność zdobywa zadaniowy system pracy i system pracy weekendowej.

Stosowanie zadaniowego systemu czasu pracy jest możliwe, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem świadczenia pracy. Innymi słowy, ten system czasu pracy jest stosowany, jeżeli nie ma możliwości czy potrzeby ustalenia konkretnych granic czasowych przebywania pracownika na terenie zakładu pracy w czasie wykonywania przez niego obowiązków służbowych. W systemie zadaniowym pracują m.in. inkasenci, listonosze, przedstawiciele firm kontaktujący się z klientami poza siedzibą firmy. Pracownik może wykonywać pracę w innych godzinach niż ci, którzy pracują w siedzibie pracodawcy, powinien np. dostosować się do godzin pracy jego klientów.


Ponieważ w każdym okresie rozliczeniowym wymiar czasu pracy jest inny, więc wymiar zadań zleconych pracownikowi powinien być ustalony proporcjonalnie do zróżnicowanego wymiaru czasu pracy. Przy wyznaczaniu zadań pracodawca musi pamiętać o tym, że mają to być zadania możliwe do wykonania w ramach normalnego czasu pracy. Zadaniowego czasu pracy nie należy utożsamiać z tzw. nienormowanym czasem pracy (nie jest on unormowany w kodeksie pracy), ponieważ organizacja czasu pracy w zadaniowym czasie pracy musi uwzględniać fakt obowiązywania norm czasu pracy (dobowej, średniotygodniowej i łącznej tygodniowej).


Szczegółowe ustalenia dotyczące stosowania tego systemu czasu pracy powinna zawierać umowa o pracę. Konieczne jest określenie okresu, przez który pracownik ma wykonywać pracę, i maksymalnego dobowego wymiaru czasu świadczenia pracy (np. do 10 godzin) oraz wskazanie dni, które będą dla pracownika dniami roboczymi (np. tylko piątki i soboty). Ze względu na specyfikę pracy weekendowej nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą pracownik powinien korzystać raz na cztery tygodnie z niedzieli wolnej od pracy.

Zatem w tym systemie czasu pracy wszystkie niedziele mogą być dla pracownika dniami roboczymi. Pracę w systemie weekendowym najczęściej wykonują pracownicy zatrudnieni na część etatu. Z tego systemu korzystają pracodawcy prowadzący działalność przez siedem dni w tygodniu. Podstawowa część załogi ma wtedy dni wolne od pracy. System pracy weekendowej jest stosowany także przez tych pracodawców, u których następuje spiętrzenie pracy w końcu tygodnia, uniemożliwiające realizację zwiększonych zadań wyłącznie przez podstawową część załogi.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.