Doradca Podatnika 33-34/2007 VAT

Juliusz Kamiński
pracownik organów skarbowych

W najbliższym czasie połączą się dwie spółki: nasza spółka przejmie inną spółkę. Odpowiednie organy spółek (zgromadzenia wspólników) podjęły w tej sprawie właściwe uchwały. Byliśmy przekonani, że połączenie zostanie zarejestrowane w krajowym rejestrze przedsiębiorców z pierwszym dniem miesiąca.

Uzyskaliśmy jednak informację, że nastąpi to w trakcie miesiąca (okresu rozliczeniowego w VAT). W związku z tym zwracamy się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: Czy za miesiąc, w którym nastąpi przejęcie, powinny zostać złożone dwie deklaracje (spółki przejmowanej i przejmującej), czy może podatek należny i podatek naliczony spółki przejmowanej powinny zostać uwzględnione w deklaracji składanej przez spółkę przejmującą? Czy będziemy mogli wystawiać faktury korygujące do faktur wystawionych przez spółkę przejmowaną, w okresie gdy jeszcze działała jako samodzielny podmiot?

Zanim zostanie udzielona odpowiedź na pytania Czytelnika, trzeba przypomnieć, że na podstawie art. 491 i nast. ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych spółki kapitałowe mogą się łączyć między sobą i ze spółkami osobowymi. Spółka osobowa nie może jednak być spółką przejmującą ani spółką nowo zawiązaną. Spółki osobowe mogą się łączyć między sobą tylko przez zawiązanie spółki kapitałowej. Nie może się łączyć spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że połączenie może być dokonane:
1) przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie),
2) przez zawiązanie spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek za udziały lub akcje nowej spółki (łączenie się przez zawiązanie nowej spółki).

Wspólnicy spółki przejmowanej lub spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki mogą otrzymać oprócz udziałów lub akcji spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej dopłaty w gotówce, nieprzekraczające łącznie 10 proc. wartości bilansowej przyznanych udziałów albo akcji spółki przejmującej, lub 10 proc. wartości nominalnej przyznanych udziałów albo akcji spółki nowo zawiązanej.

Dopłaty spółki przejmującej są dokonywane z zysku bądź z kapitału zapasowego tej spółki. Spółka przejmująca lub spółka nowo zawiązana może wydanie swoich udziałów lub akcji wspólnikom spółki przejmowanej lub spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki uzależnić od wniesienia dopłat w gotówce. Spółka przejmowana albo spółki łączące się przez zawiązanie nowej spółki zostają rozwiązane bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, w dniu wykreślenia z rejestru.


Wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej nie może nastąpić przed dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej, jeżeli takie podwyższenie ma nastąpić, i przed dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej. Wykreślenie spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki nie może nastąpić przed dniem wpisania do rejestru nowej spółki.

Spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji czy ulgi stanowi inaczej.


Przypomnienie tych istotnych uregulowań prawa handlowego jest o tyle ważne, że przepisy podatkowe wprost (posługując się terminologią zawartą w Ordynacji podatkowej) odwołują się do tych przepisów - podstawowych z punktu widzenia przekształceń. W związku z pytaniami Czytelnika ważne jest, że w świetle art. 93 i nast. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku łączenia się:
1) osób prawnych,
2) osobowych spółek handlowych,
3) osobowych i kapitałowych spółek handlowych wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z łączących się osób lub spółek.

Dotyczy to także osoby prawnej łączącej się przez przejęcie:
1) innej osoby prawnej (osób prawnych),
2) osobowej spółki handlowej (osobowych spółek handlowych).

Także osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku przekształcenia:
1) innej osoby prawnej,
2) spółki niemającej osobowości prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki.


Ponieważ w momencie składania deklaracji, tj. po dniu wpisania połączenia do rejestru, ustał już byt prawny spółki przejmowanej - deklarację składa jej następca prawny, czyli spółka przejmująca (w deklaracji jako podatnik powinna zostać wskazana spółka przejmowana). Oprócz tej deklaracji (zawierającej rozliczenie spółki przejmowanej za okres do dnia wpisania połączenia do rejestru) spółka przejmująca składa własną deklarację.

Oczywiście następstwo prawne obejmuje również wystawianie faktur korygujących przez spółkę przejmującą do faktur pierwotnych wystawianych przez spółkę przejmowaną. W fakturze korygującej jako: - nazwa bądź nazwa skrócona sprzedawcy, - numer identyfikacji podatkowej sprzedawcy powinny zostać umieszczone dane dotyczące spółki przejmowanej.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.