Doradca Podatnika 37-38/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Udostępnianie akt według jasnych reguł

Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z konstytucją przepisów procedury karnej ograniczających dostęp do akt sprawy na etapie postępowania przygotowawczego. W toku postępowania sądowego stronom, obrońcom i pełnomocnikom (a za zgodą sądu także innym osobom) udostępnia się akta sprawy sądowej i umożliwia sporządzenie z nich odpisów. W postępowaniu przygotowawczym zasada ta jest znacznie ograniczona.

Strony, obrońcy i pełnomocnicy mogą przejrzeć akta i sporządzić kopie tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Na decyzję o odmowie udostępnienia akt przysługuje zażalenie. Procedura karna nie określa jednak przesłanek udostępnienia akt na takim etapie postępowania. Rzecznik podkreślił, iż każdy przepis ograniczający konstytucyjne wolności lub prawa powinien być tak sformułowany, aby można było jednoznacznie ustalić, kto i w jakiej sytuacji podlega ograniczeniu.

Pismo złożone na poczcie uważa się za doręczone

Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 § 2 k.p.c.) - tę podstawową zasadę postępowania cywilnego przypomniał niedawno Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Sprawa dotyczyła prawa zamówień publicznych, a konkretnie kwestii doręczenia kopii odwołania do prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) zamawiającemu.

Kopia odwołania została przesłana zamawiającemu pocztą w tym samym dniu, w którym odwołanie zostało wniesione do prezesa UZP. Sędziowie uznali, iż doręczenie było w takim przypadku skuteczne. Artykuł 184 ust. 2 Prawa zamówień publicznych dla uznania skuteczności przekazania kopii odwołania nie wymaga, aby zamawiający mógł zapoznać się z jej treścią przed upływem terminu na wniesienie odwołania, jak to ma miejsce w przypadku wniesienia protestu. Regulacja dotycząca wnoszenia protestu stanowi wyjątek od ogólnych zasad obowiązujących w kwestii doręczeń.

Nie ma zatem żadnych podstaw do rozszerzania stosowania tego wyjątku do innych środków odwoławczych. W razie wątpliwości można jedynie zastosować generalną zasadę, że do postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego w tym również art. 165 § 2 k.p.c. (sygn. akt VI Ga 28/07).

SN o postępowaniu karnym

Wyrok zaoczny stwarza oskarżonemu dodatkowe zabezpieczenie, bo może złożyć od niego sprzeciw. Na nieobecność na rozprawie pozwala mu tryb uproszczony, mniej sformalizowany. Sąd Najwyższy uznał, że jeśli oskarżony nie stawił się bez usprawiedliwienia na termin, o którym został osobiście zawiadomiony, to niedopuszczalne jest prowadzenie rozprawy w postępowaniu uproszczonym.

Prowadzenie zaś rozprawy w trybie zwykłym w razie nieusprawiedliwionej absencji oskarżonego kończy się wyrokiem zwykłym, bo jest to następstwo obligatoryjnego - co do zasady - udziału oskarżonego w rozprawie. Wyrok zaoczny natomiast to dla oskarżonego dodatkowe zabezpieczenie (sprzeciw), bo nie musi on brać udziału w rozprawie prowadzonej w trybie uproszczonym, mniej sformalizowanym. (Uchwała Sądu Najwyższego z 20 września 2007 r., sygn. akt IKZP 24/07).

Zapłacone zobowiązanie podatkowe wygasa

Zapłata jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Jeśli więc firma sama wpłaciła pieniądze na konto urzędu skarbowego albo zostały one ściągnięte z jej konta, to zobowiązanie nie może się przedawnić - takie stanowisko zajął 11 września Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd orzekł, iż przedawnienie nie jest możliwe, w sytuacji gdy należność wynikająca z decyzji organów skarbowych została zapłacona. Jest to podstawowa forma wypełnienia zobowiązań podatkowych, wykluczająca przedawnienie (sygn. akt IIFSK795/06).

oprac. Marek Michalec