Doradca Podatnika 37-38/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Marek Michalec
konsultant podatkowy

W jakich sytuacjach może ulec przedłużeniu okres przedawnienia zobowiązania podatkowego zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej?

Przedawnienie stanowi jedną z form wygasania zobowiązaniowych stosunków prawnych. Jak stanowi Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W praktyce okres ten może być inny, przepisy prawa przewidują bowiem instytucję zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zawieszenie biegu przedawnienia

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia polega na tym, że przez pewien czas termin ten nie rozpoczyna biegu, a jeśli został już rozpoczęty, to bieg ten ulega wstrzymaniu na okres, który nie będzie wliczany do terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może ulec zawieszeniu w następujących sytuacjach:

• od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 (decyzje w zakresie odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia podatku bądź zaległości podatkowej na raty) do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej,
• od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu,
• z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Zawieszenie to trwa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe,
• z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą danego zobowiązania podatkowego - do dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności,
• z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, do dnia uprawomocnienia się orzeczenia,
• gdy możliwość ustalenia lub określenia zobowiązania podatkowego wynika z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, a ustalenie lub określenie przez organ podatkowy wysokości tego zobowiązania uzależnione jest od uzyskania odpowiednich informacji od organów innego państwa - od dnia wystąpienia przez organ podatkowy z wnioskiem do organu innego państwa do dnia uzyskania przez organ podatkowy żądanej informacji - jednak nie dłużej niż przez okres 3 lat (nawet jeśli zawieszenie będzie następować wielokrotnie),
• w dniu śmierci spadkodawcy - do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy,
• jeżeli wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

Przerwanie okresu przedawnienia

Drugą instytucją obok zawieszenia mającą wpływ na długość okresu przedawnienia jest przerwanie biegu przedawnienia. Jest to instytucja wyjątkowa, która powoduje, iż okres, który minął do momentu przerwania, uważa się za niebyły. Ordynacja przewiduje dwie takie sytuacje, mianowicie bieg terminu przedawnienia przerywa:

• ogłoszenie upadłości podatnika - bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo w następnym dniu po uprawomocnieniu się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego,
• zastosowanie środka egzekucyjnego (warunkiem niezbędnym jest zawiadomienie o tym podatnika) - termin biegnie na nowo od następnego dnia po zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Jeżeli daty zastosowania środka egzekucyjnego i zawiadomienia o nim podatnika są różne, przerwanie biegu przedawnienia następuje w tej drugiej dacie.


Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 stycznia 2007 r., Sygn. akt I SA/Gd 748/06 Do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie wystarczy samo zajęcie rachunku bankowego podatnika, konieczne jest także właściwe zawiadomienie go o dokonanej czynności. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 734/05

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.