Doradca Podatnika 37-38/2007 VAT

Dokonujemy kolejnego przeglądu korzystnych i niekorzystnych dla podatników orzeczeń i postanowień w zakresie VAT. Na uwagę zasługuje orzeczenie wydane przez WSA w Warszawie z maja 2007 roku o sygn. akt III SA/Wa 3645/06 dotyczące opłat za miejskie niestrzeżone parkowanie.

Mianowicie sąd ten stwierdził, że skoro Trybunał Konstytucyjny w 2002 roku uznał, iż opłaty te są daniną publiczną, to w związku z tym organy podatkowe nie mogą wymagać, by opłaty te były opodatkowane VAT. Także Pierwszy Urząd Skarbowy Łódź-Górna w piśmie z 30 kwietnia 2007 r. orzekł, iż umowy pożyczki ponieważ są objęte zwolnieniem od VAT nie są jednocześnie objęte podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Niekorzystnie dla podatników podatku VAT orzekł natomiast NSA w uchwale z 28 maja 2007 r. (sygn. I FPS 5/06), uznając, iż nie tylko od darowizn towarów niezwiązanych z działalnością firmy, ale także od darowizn towarów związanych z działalnością firmy musi być rozliczony podatek należny VAT.

 Tak bowiem wynika z dyrektywy unijnej wydanej w sprawie VAT. I choć polskie przepisy są w tym względzie bardziej liberalne, to każdy polski podatnik dokonujący darowizn towarów dla kontrahentów (czyli związanych z działalnością firmy) musi rozliczyć podatek należny VAT. Także Izba Skarbowa w Rzeszowie (pismem z 19 kwietnia 2007 roku) wydała niekorzystną dla podatników podatku VAT interpretację, uznając, iż w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie gruntu pod zabudowę - i związaną z tym stawkę 22 proc. VAT - określa studium uwarunkowań i kierunków tego zagospodarowania. pro Korzystne interpretacje PRO: Opłaty za miejskie niestrzeżone parkowanie daniną publiczną bez VAT

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2002 r. opłaty za miejskie niestrzeżone parkowanie są daniną publiczną. I choć wyrok TK nie odnosi się wprost do przepisów podatkowych, to jego skutki rozciągają się również na sprawy podatkowe. Zatem podatnik obsługujący system miejskiego niestrzeżonego parkowania i pobierający z tego tytułu opłaty, ma prawo do wystąpienia o stwierdzenie nadpłaconego VAT. Skoro bowiem opłaty za parkowanie są daniną publiczną, to w konsekwencji tego nie stanowią opłaty za świadczone usługi. Wyrok WSA w Warszawie z maja 2007 roku sygn. akt III SA/Wa 3645/06

PRO:

Organy podatkowe muszą w decyzji wymiarowej przyjmować, że należny VAT z tytułu importu usług jest równocześnie podatkiem naliczonym

W sytuacji importu usług, kiedy podatek należny staje się równocześnie podatkiem naliczonym, należy umożliwić podatnikowi (importerowi usług) skorzystanie z prawa do rozliczenia tego samego podatku wiążącego się z tym samym zdarzeniem. Inaczej w ogóle pozbawia się podatnika tego prawa, co jest sprzeczne z zasadami konstrukcji VAT. Określając zatem należny VAT z tytułu importu usług, organy podatkowe powinny uwzględnić, że jest on jednocześnie podatkiem naliczonym. Wyrok NSA 24 kwietnia 2007 r. (I FSK 582/06)

PRO: Nie kategoria drogi, lecz okoliczności i cele prowadzonych na niej robót towarzyszących budownictwu mieszkaniowemu decydują o stawce 7 proc. VAT

Bezzasadne jest odwoływanie się do kategorii dróg wyróżnianych przez ustawę o drogach publicznych, podczas gdy 7-proc. stawka VAT dotyczy infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu i zalicza do niej m.in. drogi, nie wyłączając żadnej ich kategorii. Znaczenie ma tu nie kategoria drogi, lecz okoliczności i cele prowadzonych na niej robót.

Ponadto stawka VAT dla podwykonawców powinna być taka sama jak stosowana przez generalnego wykonawcę. Wyrok WSA w Gliwicach 9 maja 2007 r. (III SA/GL 870/06)

PRO: Odszkodowanie za bezumowny pobór energii elektrycznej bez VAT

Od opłaty sankcyjnej z tytułu bezumownego poboru energii elektrycznej nie pobiera się VAT. Wyrok WSA w Gdańsku z 8 maja 2007 r. (I SA/Gd 654/05)

PRO: Sprzedaż majątku osobistego bez VAT

Osoba niebędąca przedsiębiorcą, a sprzedająca składniki majątku osobistego, nienabytego na cele działalności gospodarczej, nie jest podatnikiem VAT. Wyrok WSA we Wrocławiu z 16 maja 2007 r. (I SA/Wr 153/07)

PRO: Wzrost stawki VAT uzasadnia zmianę umowy o roboty budowlane zawartej z gminą

Ponad trzykrotny wzrost stawki VAT z 7 do 22 proc. na roboty budowlane w związku z przystąpieniem Polski do UE pozwala uznać tę zmianę stanu prawnego za nadzwyczajną zmianę stosunków prawnych w rozumieniu art. 357 k.c. I mimo iż wiadomo było, że konieczna będzie harmonizacja z prawem UE m.in. przepisów o VAT, to nieprzewidywalny był jednak zakres tych zmian, sposób wprowadzenia ich w życie ani wpływ na stosunki prawne.

Nieprzewidywalne było także i to, że zmiany te wejdą w życie bezpośrednio, bez przepisów przejściowych. Jeżeli zatem wykonanie umowy o roboty budowlane - zawartej przez gminę w trybie ustawy o zamówieniach publicznych zasadniczo zakazującej zmian takich umów - za dotychczasowym wynagrodzeniem groziłoby wykonawcy robót budowlanych rażącą stratą z powodu podwyższenia VAT z 7 do 22 proc., to oznacza to, że wykonawca robót ma prawo do odpowiednio wyższego wynagrodzenia pokrywającego tę podwyżkę. Wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2007 r. (III CSK 452/06)

PRO: Umowy pożyczki, ponieważ są objęte zwolnieniem od VAT, nie są objęte PCC

Umowy pożyczki stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jednakże nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach, umowy spółki i jej zmiany, umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Samo zatem bycie podatnikiem od towarów i usług przez jedną ze stron czynności nie wystarczy, aby dana czynność zawarta przez podatnika tego podatku korzystała z wyłączenia od opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W każdym przypadku należy badać, czy z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jedna ze stron jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub z podatku tego jest zwolniona. Oznacza to, że udzielona pożyczka nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Czynnikiem decydującym, że udzielona oprocentowana pożyczka (tu: na rzecz osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, będącej również podatnikiem podatku od towarów i usług) korzysta z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest stwierdzenie, że z tytułu jej udzielenia pożyczkodawca jest opodatkowany podatkiem od towarów i usług lub jest z tego podatku zwolniony (w tym przypadku zwolniony z VAT). Pierwszy Urząd Skarbowy Łódź-Górna (pismo z 30 kwietnia 2007 r.)

PRO: Sankcje VAT nie naruszają przepisów prawa unijnego

Dodatkowemu zobowiązaniu podatkowemu, czyli tzw. sankcji VAT, regulowanej w art. 109 ustawy o VAT z 2004 r., nie można przypisać cech środka specjalnego. Ma ona bowiem cechy sankcji administracyjnej, mającej na celu dyscyplinowanie podatników. W związku z tym nie narusza przepisów prawa unijnego. Wyrok WSA w Olsztynie z 12 kwietnia 2007 r. (I SA/Ol 21/07)

PRO: Skup i sprzedaż walut oraz złota dewizowego (inwestycyjnego) zwolniona od VAT

Prowadzenie działalności gospodarczej w formie kantoru wymiany walut (sklasyfikowanej jako PKWiU 67.13.10-00.30), w ramach której prowadzony jest skup i sprzedaż walut oraz złota dewizowego, spełniającego definicję "złota inwestycyjnego", jest zwolnione z podatku VAT. Zarówno bowiem usługi pośrednictwa finansowego są zwolnione z VAT, jak również skup i sprzedaż złota inwestycyjnego jest zwolniona z VAT.

W załączniku nr 4 do ustawy VAT pod poz. 3 wymienione zostały usługi pośrednictwa finansowego sklasyfikowane w PKWiU w sekcji J ex (65-67). Zatem świadczone usługi polegające na kupnie i sprzedaży walut obcych sklasyfikowane w PKWiU jako usługi kantorów wymiany walut pod symbolem 67.13.10-00.30, korzystają z przedmiotowego zwolnienia z podatku od towarów i usług.

Ponadto zwalnia się od podatku dostawę, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego, w tym również złota inwestycyjnego reprezentowanego przez certyfikaty na złoto asygnowane lub nieasygnowane, lub złota, którym prowadzony jest obrót na rachunkach złota, oraz w szczególności pożyczki w złocie i operacje typu swap w złocie, z którymi wiąże się prawo własności lub roszczenie w odniesieniu do złota inwestycyjnego, a także transakcje dotyczące złota inwestycyjnego związane z kontraktami typu futures i forward, powodujące przeniesienie prawa własności lub roszczenia w odniesieniu do złota inwestycyjnego.

Zwolnienie ww. stosuje się odpowiednio do usług świadczonych przez agentów działających w imieniu i na rzecz innych osób, pośredniczących w dostawie złota inwestycyjnego dla swojego zleceniodawcy. Złotem inwestycyjnym jest: 1. złoto w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych oraz złoto reprezentowane przez papiery wartościowe; 2. złote monety, które spełniają łącznie następujące warunki: posiadają próbę co najmniej 900 tysięcznych, zostały wybite po roku 1800, są lub były obowiązującym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia, są sprzedawane po cenie, która nie przekracza o więcej niż 80 proc. wartości rynkowej złota zawartego w monecie. Pierwszy Urząd Skarbowy w Bielsku-Białej (pismo z 31 maja 2007 r.)

KONTRA Niekorzystne interpretacje KONTRA: Od darowizn związanych z działalnością firmy musi być rozliczony podatek należny VAT

Opodatkowaną czynnością jest zarówno przekazanie bez wynagrodzenia towarów na cele niezwiązane z przedsiębiorstwem, jak również takie przekazanie na cele związane z przedsiębiorstwem, jeśli nie stanowiły one prezentów o małej wartości ani też nie były próbkami, a przekazujący odliczył VAT naliczony przy ich zakupie. Oznacza to, iż nie ma tu znaczenia, czy przekazanie wywarło wpływ na zyski przedsiębiorstwa, czy też służyło jedynie konsumpcji. Wynika to wprost z przepisów wspólnotowych, że jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT zawartego w cenie towarów później darowanych, to każda taka darowizna musi być opodatkowana. Uchwała NSA z 28 maja 2007 r. (sygn. I FPS 5/06)

KONTRA: Obowiązek podatkowy powstaje nie w momencie zawarcia umowy, a w momencie jej zrealizowania (np. wykonania usługi budowlanej)

Usługi kolonii wykonane na podstawie umów zawartych przed 1 maja 2004 r. nie mogły po tym dniu korzystać ze zwolnienia na podstawie przepisów poprzedniej ustawy o VAT. Brak przepisów przejściowych w nowej ustawie o VAT powoduje, że nawet jeżeli umowy zawarto wcześniej, ale usługi wykonano po 1 maja 2004 r., to należało stosować przepisy obowiązujące w czasie wykonania usług, w tym wypadku stawkę VAT w wysokości 7 proc. Obowiązek podatkowy powstaje nie po zawarciu umowy o wykonanie usługi, ale po wykonaniu usługi na podstawie umowy. Postępując inaczej, podatnik zawyżył wartość sprzedaży zwolnionej, a zaniżył wartość sprzedaży opodatkowanej. Wyrok NSA z 13 kwietnia 2007 r. (I FSK 604/06)

KONTRA: Czynsz za dzierżawę obwodów łowieckich musi być z VAT

Powiat wydzierżawiający kołom łowieckim na podstawie umów cywilnoprawnych obwody łowieckie i pobierający z tego tytułu czynsz dzierżawny ustalony zgodnie z rozporządzeniem ministra środowiska, tj. przy uwzględnieniu kategorii obwodu łowieckiego, powierzchni gruntów stanowiących ten obwód, równowartości pieniężnej żyta ogłaszanej dla potrzeb ustalania podatku rolnego, świadczy czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Jednocześnie należność czynszowa za dzierżawę obwodów łowieckich stanowi wartość brutto zawierającą podatek VAT, a nie wartość netto, którą należy dopiero powiększyć o podatek od towarów i usług. Urząd Skarbowy w Krośnie (pismo z 25 kwietnia 2007 roku

KONTRA: W sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie gruntu pod zabudowę określa studium uwarunkowań i kierunków tego zagospodarowania

Brak planu zagospodarowania przestrzennego dla danej działki oraz zaliczenie jej w ewidencji gruntów jako użytki rolne, nie wyklucza uznania tej nieruchomości za przeznaczoną pod zabudowę. Gmina, sprzedając grunt zakwalifikowany jako rolny, ale przeznaczony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkalne, nie może zatem skorzystać dla tej dostawy ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zatem dostawa takiej działki podlega opodatkowaniu wg stawki podstawowej, tj. 22 proc. O tym, czy dany grunt jest przeznaczony pod zabudowę, decyduje gmina.

Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jednakże polityka przestrzenna gminy wyrażona jest w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które jakkolwiek nie jest aktem prawa miejscowego, to ustalenia zawarte w studium są wiążące dla organów gminy przy uchwalaniu planu.

W przypadku zatem braku planu zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu danej nieruchomości decydują ogólne zasady, kierunki i zamierzenia w zakresie realizacji polityki przestrzennej gminy, znajdujące odzwierciedlenie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zatem pomimo że studium nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, odrębne przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie pozwalają na ocenę przeznaczenia gruntu - gdy brak planu miejscowego - w oderwaniu od ustaleń studium. Izba Skarbowa w Rzeszowie (pismo z 19 kwietnia 2007 roku).

KONTRA: Sama tylko sprzedaż makulatury nie uprawnia do zwrotu VAT na rachunek bankowy

Niezbędnym warunkiem odliczenia podatku od towarów i usług jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy zakupami (wydatkami) a konkretną transakcją opodatkowaną. W przypadku zaś wydatków zaliczanych do tzw. kosztów ogólnych, w sytuacji gdy stanowią one element cenotwórczy produktów podatnika, pozostając w ten sposób w bezpośrednim związku z jego działalnością gospodarczą - prawo do odliczenia z tytułu poniesionych zakupów (wydatków) przysługuje podatnikowi w takim zakresie, w jakim działalność jest opodatkowana.

W przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Ograniczeniem prawa do żądania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy jest sytuacja, w której podatnik nie wykonał czynności opodatkowanych. Wówczas kwotę podatku naliczonego za ten okres przenosi się do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy.

Prawo do bezpośredniego zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym istnieje jedynie w sytuacji wykazania przez podatnika bezpośredniego i bezspornego związku dokonanych zakupów ze sprzedażą opodatkowaną. Jeśli zatem podatnik nie wykaże bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy poniesionymi wydatkami a sprzedażą makulatury, to wyklucza to możliwość bezpośredniego zwrotu różnicy podatku na jego rachunek bankowy. Izba Skarbowa w Katowicach (pismo z 28 maja 2007 roku)

KONTRA: Opłata za specyfikację istotnych warunków zamówienia z 22-proc. VAT

Zorganizowanie dla własnych potrzeb przetargu związane jest z obowiązkiem przedstawienia specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Opłata, jakiej można żądać za tę specyfikację, może pokrywać jedynie koszty jej druku oraz przekazania. Jednocześnie brak jest możliwości zawarcia w tej cenie zysku. Zamawiający może natomiast ustalić cenę za specyfikację na poziomie niższym, niż wynika to ze sporządzonej kalkulacji kosztów lub w ogóle nie pobierać opłaty. Ustawowo zabezpieczona została jedynie tylko górna granica ustalania tej opłaty.

Jeżeli podatnik przekazuje oferentom specyfikacje przetargowe za wynagrodzeniem, wobec tego czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatne świadczenie usług. Mimo zatem iż czynność odpłatnego przekazania oferentom dokumentacji w postaci specyfikacji istotnych warunków zamówienia wykonywana jest jako czynność objęta zakresem statutowej działalności (i np. jeżeli jest organizowana przez szpitale), należy ją sklasyfikować jako usługi świadczone przez szpitale - PKWiU 85.11.1.

Zaznaczyć jednak należy, że klasyfikacja ta nie przesądza o zwolnieniu czynności odpłatnego przekazywania specyfikacji istotnych warunków zamówienia od podatku od towarów i usług. Zwolnione od VAT są bowiem usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Pod pozycją 9 załącznika wymienione zostały usługi objęte symbolem PKWiU ex 85, tj. usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej, z wyłączeniem usług weterynaryjnych (PKWiU 85.2). Z zapisu takiego wynika, że zwolnione od podatku od towarów i usług są wyłącznie usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej, a nie wszelka działalność, jaką prowadzi jednostka świadcząca tego typu usługi.

Zwolnienie to jest bowiem zwolnieniem przedmiotowym, a nie podmiotowym. Biorąc to wszystko pod uwagę, stwierdzić należy, że przekazanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia jest świadczeniem usługi, a zatem podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, przy czym stawka podatkowa wynosi w tym przypadku 22 proc. Izba Skarbowa w Rzeszowie Ośrodek


Zamiejscowy w Krośnie (pismo z 17 kwietnia 2007 r.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.