Doradca Podatnika 39/2007 Prawo pracy

Obowiązująca od 1 lipca br. ustawa z 13 kwietnia 2007 r. (Dz.U. nr 120, poz. 822) o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr, poz.) zwiększyła uprawnienia inspektorów pracy oraz wyposażyła ich w bardziej skuteczne instrumenty prawne. Najbardziej istotne zmiany dotyczą czterech kategorii:

1) poszerzenia kręgu podmiotów kontrolowanych - aktualnie kontroli PIP podlegają: l pracodawcy, l przedsiębiorcy nie będący pracodawcami, na rzecz których świadczą pracę osoby fizyczne, w tym osoby wykonujące działalność gospodarczą na własny rachunek, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy - te podmioty mogą być kontrolowane jedynie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia;

2) nowe uprawnienia PIP - nowe decyzje administracyjne inspektorów pracy:

• nakaz wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi,
• zakaz wykonywania pracy lub prowadzenia działalności w miejscach, w których stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi,
• nakaz ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku, jeśli pracodawca nie zrealizował tego obowiązku dobrowolnie.

Wyeliminowano w ten sposób istniejącą przed 1 lipca br. lukę prawną, polegającą na braku możliwości zareagowania inspektora na zagrożenia związane z eksploatacją tzw. maszyn bezobsługowych, niezabezpieczonych wykopów, rusztowań itp. w sytuacji, gdy w chwili kontroli nie było w tych miejscach pracowników, możliwość nieodpłatnego korzystania przez PIP z danych zgromadzonych:

• w Krajowej Ewidencji Podatników,
• w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON) prowadzonym przez Prezesa GUS Statystycznego, przez ZUS na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek, w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym,
• w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności (RCI PESEL);
3) przejęcia zadań kontroli legalności zatrudnienia - kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców, - kontrola przestrzegania obowiązku:
• informowania powiatowych urzędów pracy o zatrudnieniu bezrobotnego lub powierzeniu mu wykonywania innej pracy zarobkowej,
• informowania powiatowych urzędów pracy przez bezrobotnych o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności,
• opłacania składek na Fundusz Pracy,
• dokonania wpisu do rejestru agencji zatrudnienia działalności, której prowadzenie jest uzależnione od uzyskania wpisu do tego rejestru,
- prowadzenia agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; - współdziałanie inspektorów pracy z innymi organami nadzoru i kontroli nad warunkami pracy oraz informowanie ich o stwierdzonych naruszeniach; organami tymi są: Policja, Straż Graniczna, Służba Celna, urzędy skarbowe, ZUS, 4) wzrost wysokości kar dla pracodawców łamiących prawa pracownicze
• dotychczas maksymalny mandat inspektora pracy wynosił 1000 zł - obecnie do 2000 zł, a w przypadku pracodawców, którzy byli co najmniej dwukrotnie karani za wykroczenie i w ciągu 2 lat od ostatniego ukarania ponownie popełnią to samo wykroczenie - mandat do 5000 zł, w sądzie grodzkim wykroczenia zagrożone są karą do 30 000 zł.
Ponadto nowa ustawa o PIP:
• zmieniła przepisy Kodeksu pracy, nakładając na pracodawców i przedsiębiorców nie będących pracodawcami nowy obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom fizycznym świadczącym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych oraz osobom prowadzącym na własny rachunek działalność gospodarczą,
• rozszerza katalog przestępstw przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o przestępstwo niewykonania orzeczenia sądu nakazującego wypłatę wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia pieniężnego ze stosunku pracy (art. 218 Kodeksu karnego),
• zapewnia większą ochronę pracownikom, przekazującym inspektorom informacje w związku z kontrolą.
  

W przypadku podejrzenia, że udzielenie takich informacji mogłoby narazić pracownika lub inną osobę wykonującą pracę na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, inspektor pracy może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy danych osobowych tego pracownika lub osoby. Pracodawca może złożyć zażalenia na takie postanowienie do okręgowego inspektora pracy.

(oprac. na podstawie informacji PIP)